Nhận diện nguồn vốn xã hội trong phát triển kinh tế ở Việt Nam - Tiếp cận từ góc độ địa phương

Tóm tắt

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển và tăng cường nội lực xã hội, nguồn vốn xã hội ngày càng được xem là một nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Bài viết phân tích thực trạng nguồn vốn xã hội trong phát triển kinh tế ở Việt Nam hiện nay trên ba cấp độ: vi mô, trung mô và vĩ mô. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu khảo sát xã hội học tại sáu tỉnh, thành phố gồm Hà Giang, Phú Thọ, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Đồng Nai và Cần Thơ kết hợp với các tư liệu phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm. Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn vốn xã hội ở Việt Nam hiện nay được đánh giá tương đối tích cực, đặc biệt ở các yếu tố gắn với gia đình, quan hệ láng giềng, giá trị cá nhân và lịch sử – văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại sự chênh lệch giữa các địa phương, giữa khu vực thành thị và nông thôn, cũng như giữa các nhóm nghề nghiệp và thu nhập. Nguồn vốn xã hội hiện nay mạnh ở tính tương trợ cộng đồng và niềm tin xã hội gần, nhưng còn hạn chế ở khả năng liên kết thị trường, chuyên nghiệp hóa các quan hệ kinh tế và hiệu quả của các thiết chế trung gian. Từ đó, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm phát huy vai trò của nguồn vốn xã hội trong phát triển kinh tế ở Việt Nam hiện nay.