Tạp chí Khoa học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Khoa học Giáo dục
Tạp chí của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
RESEARCH ON BUILDING AI CHATBOT: TINBOT 10 AND SUGGESTIONS FOR PEDAGOGICAL METHODS USING TINBOT 10TO SUPPORT TEACHING PYTHONPROGRAMMING
The advancement of Artificial Intelligence has opened up many opportunities to enhance the quality of education, especially in programming instruction. In topic F – “Problem Solving with the Help of Computers”, Computer Science 10 requires students to develop algorithmic thinking and programming skills. However, many students still struggle with understanding syntax, debugging, and applying algorithms to real-world problems. To address this issue, the study proposes the application of an AI Chatbot as a virtual teaching assistant to help personalize learning content. The researchers surveyed the current state of teaching and learning Python programming in topic F of Computer Science 10, while also conducting a pedagogical experiment with a group of students using the AI Chatbot compared to a group learning through traditional methods. The experimental results showed that the experimental group achieved an average score of 8.04 compared to the control group’s 7.07, with a statistically significant difference (p < 0.05), indicating that the AI Chatbot is effective in improving learning outcomes.
XÂY DỰNG DỰ ÁN STEM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN SINH HỌC 11
Năng lực nghiên cứu khoa học (NCKH) là một trong những năng lực then chốt cần được chú trọng phát triển cho học sinh, bởi năng lực này là nền tảng cho tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và sáng tạo. Môn Sinh học 11 với nội dung gắn liền với các hiện tượng trong đời sống và môi trường tự nhiên, có nhiều tiềm năng để tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm, điều tra và thực nghiệm khoa học. Khi kết hợp với dạy học STEM, môn học này càng phát huy được vai trò trong việc hình thành và phát triển năng lực nghiên cứu cho học sinh. Bài báo nghiên cứu lí thuyết về năng lực NCKH, dự án STEM phát triển năng lực NCKH và đề xuất quy trình thiết kế dự án STEAM trong dạy nội dung Sinh học 11 gồm 4 bước. Kết quả tham vấn chuyên gia cho thấy, quy trình thiết dự án STEM, dễ thực hiện, đảm bảo tính khoa học và tính khả thi. Một số dự án STEM được đưa vào dạy học đã làm thay đổi tích cực một số biểu hiện của năng lực NCKH. Nghiên cứu này hỗ trợ giáo viên trong quá trình dạy học phát triển năng lực NCKH cho học sinh, góp phần đáp ứng mục tiêu dạy học của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
XÂY DỰNG HỌC LIỆU ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “HYDROCARBON” NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH LỚP 11
Năng lực tự học là một trong những năng lực đóng vai trò quan trọng trong việc học tập suốt đời của học sinh. Bài báo này đã tiến hành điều tra thực trạng sử dụng học liệu điện tử trong dạy học hóa học nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh. Từ đó, tiến hành xây dựng học liệu điện tử “Hydrocarbon”, đưa ra bảng mô tả các biểu hiện của năng lực tự học để làm cơ sở xây dựng các công cụ đánh giá. Sau đó, thiết kế kế hoạch bài dạy có sử dụng học liệu điện tử trong dạy học và tiến hành thực nghiệm sư phạm với kiểu thiết kế trước và sau thực nghiệm đối với một lớp tại Trung tâm Giáo dục Nghề nghiệp và Giáo dục Thường xuyên Quận 4. Kết quả thu được cho thấy sau thực nghiệm điểm trung bình bài kiểm tra và tỉ lệ biểu hiện năng lực tự học của học sinh từ mức khá trở lên (mức 3) tăng cao so với trước thực nghiệm. Điều đó chứng tỏ việc sử dụng học liệu điện tử trong dạy học đã góp phần phát triển năng lực tự học cho học sinh.
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ỨNG DỤNG TƯ DUY PHẢN BIỆN KHI SỬ DỤNG AI TẠO SINH TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
Bài báo này nghiên cứu vai trò của tư duy phản biện trong việc đánh giá và ứng dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI - GenAI) trong giáo dục phổ thông. Mặc dù các mô hình AI như ChatGPT, Microsoft Copilot và Google Translate đã tạo ra tác động đáng kể đến giảng dạy và học tập, nhưng chúng cũng đặt ra những thách thức liên quan đến sai lệch thông tin, thiên kiến và ngữ cảnh không chính xác. Bằng cách phân tích cơ chế hoạt động của các mô hình AI này, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của tư duy phản biện khi sử dụng nội dung do AI tạo ra. Đồng thời, nghiên cứu đã đề xuất một số phương pháp ứng dụng tư duy phản biện vào thực tiễn giáo dục phổ thông cùng các ví dụ cụ thể nhằm nâng cao hiểu biết về GenAI và giảm thiểu rủi ro liên quan đến sai lệch của GenAI. Kết quả nghiên cứu đóng góp vào việc xây dựng một cách tiếp cận có hệ thống hơn đối với giáo dục ứng dụng GenAI, đảm bảo tính hiệu quả sư phạm và trách nhiệm đạo đức trong sử dụng GenAI.
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP TOÁN HỌC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THÔNG QUA TRUYỆN TRANH CÓ NỘI DUNG TOÁN HỌC
Năng lực giao tiếp toán học là một trong năm năng lực thành phần của năng lực toán học được quy định trong Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán 2018, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển tư duy, khả năng tiếp thu và lập luận, diễn đạt ý tưởng toán học của học sinh tiểu học. Bài báo trình bày về việc phát triển năng lực giao tiếp toán học cho học sinh tiểu học thông qua việc thiết kế và xây dựng truyện tranh có nội dung toán học. Nghiên cứu tập trung phân tích cơ sở lí luận, đưa ra các nguyên tắc, quy trình trong quá trình thiết kế và minh họa truyện tranh có nội dung toán học, trong đó nhấn mạnh tính trực quan, sinh động, phù hợp với đặc điểm tâm lí, nhận thức và khả năng tư duy của học sinh tiểu học. Việc ứng dụng truyện tranh có nội dung toán học sẽ mang lại những hiệu quả rõ rệt trong việc phát triển năng lực giao tiếp toán học của học sinh tiểu học, đồng thời tạo dựng môi trường học tập tích cực, khơi dậy hứng thú và sự yêu thích của học sinh đối với môn Toán.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SỐ TRONG GIẢNG DẠY TỪ VỰNG TIẾNG ANH TẠI HỌC VIỆN CHÍNH SÁCH VÀ PHÁT TRIỂN: NGHIÊN CỨU ĐIỂN HÌNH VỚI ỨNG DỤNG QUIZLET
Bài báo nghiên cứu hiệu quả ứng dụng phần mềm Quizlet trong giảng dạy từ vựng tiếng Anh cho sinh viên hệ đại trà tại Học viện Chính sách và Phát triển, trong học phần “Tiếng Anh trong Kinh doanh” học kì 1 năm học 2024–2025 với tổng thời lượng 45 tiết. Nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện với 100 sinh viên năm ba, chia thành hai nhóm đối chứng và thực nghiệm, kết hợp khảo sát và phỏng vấn. Kết quả cho thấy Quizlet giúp cải thiện đáng kể khả năng ghi nhớ từ vựng, tăng cường hứng thú và tương tác lớp học. Tuy nhiên, việc sử dụng cần kết hợp với các phương pháp giảng dạy khác để tránh phụ thuộc và tăng khả năng vận dụng từ vựng linh hoạt. Bài báo đề xuất một số giải pháp nhằm tối ưu hóa việc ứng dụng công nghệ số trong dạy học từ vựng bậc đại học.
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM ĐỊA LÍ, TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH THÔNG QUA THỰC HIỆN ĐỒ ÁN VỀ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HÀI LÒNG CỦA DU KHÁCH TẠI PHỐ CỔ HỘI AN
Nghiên cứu này nhằm đánh giá việc phát triển năng lực nghiên cứu cho sinh viên ngành Sư phạm Địa lí, Trường Đại học Vinh thông qua thực hiện đồ án môn học với chủ đề đánh giá mức độ hài lòng của du khách tại Phố cổ Hội An. Nghiên cứu áp dụng phương pháp hỗn hợp với sự tham gia của 6 sinh viên thực hiện đồ án, 2 giảng viên hướng dẫn và 5 thành viên hội đồng chấm đồ án thông qua phiếu tự đánh giá, bảng quan sát và thang đo đánh giá, kết hợp phân tích định tính và thống kê mô tả. Kết quả cho thấy sinh viên đã phát triển rõ rệt năng lực nghiên cứu, bao gồm xây dựng đề cương, thu thập và xử lí dữ liệu, tư duy phản biện và đề xuất giải pháp dựa trên bằng chứng. Nghiên cứu khẳng định tính khả thi của học tập dựa trên dự án trong việc nâng cao năng lực học thuật và thực tiễn cho sinh viên Sư phạm Địa lí trong bối cảnh đào tạo gắn với ứng dụng.
ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN THIẾU NHI MANG CHẤT THƠ VÀ CÁC BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH TIỂU HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Bài viết phân tích đặc điểm của truyện mang chất thơ – thể loại kết hợp giữa yếu tố tự sự và chất thơ, rất phù hợp với học sinh tiểu học. Với cấu trúc đơn giản, hình ảnh sinh động, ngôn từ dễ nhớ, truyện mang chất thơ không chỉ hấp dẫn trẻ em mà còn có giá trị thẩm mĩ và giáo dục cao. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số biện pháp sư phạm nhằm hướng dẫn học sinh đọc hiểu thể loại truyện này, qua đó góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ, tư duy hình tượng và cảm thụ văn học. Các phương pháp như đọc diễn cảm, đóng vai, minh họa bằng tranh và liên hệ với thực tiễn đời sống sẽ giúp học sinh khám phá chiều sâu giá trị nghệ thuật trong văn bản.
MÔ HÌNH GIÁO DỤC BẢO VỆ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG VÙNG TÂY NGUYÊN, VIỆT NAM: THỰC TIỄN VÀ ĐỀ XUẤT
Bài báo trình bày tổng quan lí luận và phân tích thực trạng giáo dục bảo vệ động vật hoang dã cho học sinh phổ thông Tây Nguyên, Việt Nam. Nội dung phân tích tập trung vào các khía cạnh sau: sự phối hợp của cộng đồng trong các hoạt động giáo dục bảo vệ động vật hoang dã; việc tích hợp các nội dung giáo dục bảo vệ động vật hoang dã trong các môn học và hoạt động giáo dục; việc lồng ghép nội dung bảo vệ động vật hoang dã vào hoạt động trải nghiệm; và năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục bảo vệ động vật hoang dã. Dựa trên các phát hiện từ phân tích thực trạng này, nghiên cứu đề xuất mô hình giáo dục bảo vệ động vật hoang dã cùng cơ chế vận hành khả thi, hiệu quả cho trường phổ thông khu vực Tây Nguyên.
ĐƯA TIẾNG ANH TRỞ THÀNH NGÔN NGỮ THỨ HAI TRONG TRƯỜNG HỌC: TIẾNG NÓI TỪ NGƯỜI HỌC
Gần đây, chủ đề đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học được thảo luận nhiều trên các diễn đàn của Việt Nam. Trong bài viết này, chúng tôi trình bày kết quả khảo sát với 487 người vừa tốt nghiệp THPT về những đề xuất để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Sử dụng kĩ thuật phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định tương quan, ANOVA, kết quả nghiên cứu cho thấy có 03 nhóm vấn đề cần đầu tư là vật lực, nhân lực và hiệu lực của việc dạy, kiểm tra tiếng Anh ở bậc phổ thông, bao gồm cả yêu cầu dạy và kiểm tra tiếng Anh theo hướng giao tiếp, chú trọng vào cả 04 kĩ năng nghe, nói, đọc, viết và sử dụng tiếng Anh để dạy các môn học tự nhiên và xã hội. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy vùng, miền nơi các nghiệm thể sinh sống không có tác động đến các đề xuất của họ. Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn, góp phần vào nỗ lực của cả nước trong việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP CHO GIẢNG VIÊN TRẺ TẠI HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU NHIỆM VỤ MỚI
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục cũng như cuộc cách mạng 4.0 hiện nay, nghề giáo cũng cần có những bước chuyển mình để phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. Phát triển năng lực nghề nghiệp cho cho đội ngũ giảng viên (GV) nói chung, đội ngũ GV trẻ nói riêng đang được xem là nhiệm vụ thiết thực trong công cuộc đổi mới toàn diện ngành giáo dục. Đối với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đội ngũ GV trẻ là một bộ phận hợp thành lực lượng nhà giáo, trực tiếp quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng của Học viện. Bài viết nghiên cứu, đánh giá khách quan thực trạng phát triển năng lực nghề nghiệp cho GV trẻ tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thông qua phương pháp khảo sát và phương pháp phỏng vấn, trên cơ sở đó đưa ra một số khuyến nghị nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho GV trẻ của Học viện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG VỚI NỘI DUNG THỰC TẬP SƯ PHẠM CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
Thực tập sư phạm giữ vai trò then chốt trong quá trình hình thành năng lực nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Bài báo này nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thích ứng với nội dung thực tập sư phạm của sinh viên Trường Đại học Hùng Vương, Phú Thọ. Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng, sử dụng bảng hỏi khảo sát gồm 30 mục với thang đo Likert năm mức làm công cụ thu thập dữ liệu từ 233 sinh viên. Dữ liệu được phân tích bằng phương pháp phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS 27.0. Kết quả nghiên cứu xác định ba nhóm yếu tố chính: năng lực và thái độ chủ động của sinh viên; sự chuẩn bị, hỗ trợ chuyên môn từ giảng viên và giáo viên hướng dẫn; điều kiện môi trường thực tập. Điểm mới của nghiên cứu là nhấn mạnh vai trò chủ động của sinh viên trong quá trình thích ứng với nội dung thực tập, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao khả năng thích ứng với nội dung thực tập sư phạm của sinh viên.
HỆ THỐNG CƠ SỞ GIÁO DỤC CHUYÊN BIỆT DÀNH CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT TẠI NHẬT BẢN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
Hệ thống giáo dục chuyên biệt dành cho người khuyết tật được triển khai tại Việt Nam từ hơn 150 năm; nhưng đến nay các cơ sở giáo dục chuyên biệt đối với người khuyết tật trên cả nước vẫn đang tổ chức và hoạt động khác nhau giữa các tỉnh/thành phố mà chưa có sự thống nhất. Nội dung của bài viết phân tích hệ thống giáo dục chuyên biệt dành cho người khuyết tật tại Nhật Bản; thực trạng mạng lưới các cơ sở giáo dục chuyên biệt đối với người khuyết tật tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, đề xuất các kinh nghiệm vận dụng từ hệ thống giáo dục chuyên biệt của Nhật Bản để sắp xếp và phát triển các cơ sở giáo dục chuyên biệt dành cho người khuyết tật tại Việt Nam trong thời gian tới, với mục tiêu ổn định và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở, góp phần tạo cơ hội học tập có chất lượng và học tập suốt đời của người khuyết tật.
XÂY DỰNG KHUNG NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
Khảo sát 360 cán bộ quản lí và giảng viên giáo dục nghề nghiệp (GDNN) cùng 420 học sinh sinh viên tại 08 trường cao đẳng khu vực các tỉnh Đồng bằng Sông Hồng, bài báo trình bày kết quả nghiên cứu xây dựng khung năng lực giảng viên GDNN ở các trường cao đẳng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Khung năng lực được đề xuất gồm 5 tiêu chuẩn, 14 tiêu chí và hệ thống chỉ báo cụ thể, phản ánh đầy đủ các nhóm năng lực chuyên môn, sư phạm, công nghệ số, hội nhập quốc tế và hợp tác doanh nghiệp. Bài báo cũng đề xuất quy trình xây dựng, triển khai và sử dụng khung năng lực tại các cơ sở GDNN, đồng thời xác định các điều kiện cần thiết để đảm bảo khả năng áp dụng trong thực tiễn. Kết quả nghiên cứu là cơ sở tham chiếu quan trọng cho các cơ sở đào tạo trong việc quy hoạch, tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá giảng viên GDNN theo hướng hiện đại, chuẩn hóa và hội nhập quốc tế.
PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC TÂM LÍ GIÁO VIÊN - NGHIÊN CỨU TỪ GÓC ĐỘ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC HỖ TRỢ
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu, hệ thống hóa lí thuyết, đánh giá và so sánh lí thuyết nhằm làm rõ khái niệm nguồn lực tâm lí (Psychological Capital - PsyCap), nguồn lực tâm lí của giáo viên và môi trường làm việc hỗ trợ, từ đó xác định mối quan hệ giữa các yếu tố này trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng một môi trường làm việc hỗ trợ, bao gồm chính sách phát triển nghề nghiệp, giảm tải áp lực công việc và xây dựng văn hóa tổ chức tích cực, có tác động đáng kể đến sự phát triển PsyCap của giáo viên. Đồng thời, vai trò của lãnh đạo nhà trường được xác định là yếu tố then chốt trong việc định hướng, trao quyền, tạo động lực và duy trì một môi trường làm việc tích cực, qua đó nâng cao các thành tố của PsyCap như hy vọng, tự tin, khả năng phục hồi và lạc quan. Trong bối cảnh chuyển đổi số, lãnh đạo nhà trường cần có chiến lược phù hợp để hỗ trợ giáo viên thích ứng với công nghệ, đổi mới phương pháp giảng dạy và tối ưu hóa nguồn lực nhân sự. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lí giáo dục trong việc xây dựng môi trường làm việc hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục.
NĂNG LỰC SỬ DỤNG HỌC LIỆU TRÊN HỆ THỐNG QUẢN LÍ DỮ LIỆU HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Nghiên cứu này đánh giá năng lực sử dụng học liệu trên hệ thống LMS của trường Đại học Sư phạm Hà Nội (HNUE LMS) với 827 sinh viên thuộc các khoa Ngữ văn, Lịch sử, Công tác Xã hội và Tâm lí Giáo dục, lĩnh vực Khoa học Xã hội, tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu bao gồm khảo sát bằng bảng hỏi, phân tích tài liệu và xử lí dữ liệu thống kê bằng phần mềm SPSS 20, sử dụng thang đánh giá từ 1 (kém) đến 5 (tốt). Kết quả cho thấy năng lực sử dụng học liệu của sinh viên đạt mức trung bình khá (M = 3,28), tuy nhiên, kĩ năng liên kết học liệu với nhiệm vụ học tập còn hạn chế (M = 3,13). Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực này bao gồm chất lượng học liệu, hạ tầng kĩ thuật, ý thức học tập và kĩ năng công nghệ thông tin của sinh viên. Dựa trên kết quả, nghiên cứu đề xuất các giải pháp bao gồm tổ chức các chương trình đào tạo sử dụng LMS, nâng cấp hỗ trợ kĩ thuật, cải thiện chất lượng học liệu và phát triển môi trường học tập linh hoạt nhằm nâng cao năng lực sử dụng học liệu, từ đó cải thiện hiệu quả học tập của sinh viên.
ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ HÀI LÒNG VỚI CÔNG VIỆC ĐẾN SỰ GẮN KẾT VỚI CÔNG VIỆC CỦA GIẢNG VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỰ CHỦ
Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của mức độ hài lòng đến sự gắn kết công việc của giảng viên trong các trường đại học tự chủ tại Việt Nam. Dựa trên dữ liệu khảo sát 381 giảng viên thuộc ba trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tại TP. Hồ Chí Minh và phân tích bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), kết quả cho thấy “bản chất công việc” là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến mức độ gắn kết trong giảng dạy và nghiên cứu. Trong khi đó, các yếu tố như cơ hội phát triển, lãnh đạo, đồng nghiệp và lương thưởng không có ảnh hưởng đáng kể. Nghiên cứu phân biệt rõ hai hình thức gắn kết, đồng thời sử dụng SEM để kiểm định mô hình, từ đó góp phần định hướng chính sách quản lí nhằm nâng cao động lực và hiệu suất làm việc của giảng viên trong bối cảnh tự chủ đại học.
KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG: KINH NGHIỆM Ở MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM
Kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông, một hoạt động đánh giá ngoài, được coi là một phương tiện quản lí chất lượng mang lại hiệu quả cao, nhằm đánh giá tình trạng hiện tại của hệ thống giáo dục phổ thông về một số điểm như: mức độ đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng; chất lượng và hiệu quả; những điểm mạnh và yếu so với các tiêu chuẩn đã được đề ra, dựa vào đó, cơ sở giáo dục có thể xác định được những điểm cần phát triển và thiết lập chương trình, kế hoạch nhằm tận dụng các điểm mạnh và khắc phục các yếu điểm. Mỗi một quốc gia sẽ có những cách thức thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông riêng biệt tùy thuộc vào hệ thống pháp luật và cơ chế quản trị đặc thù của quốc gia đó. Thực tế tại Việt Nam cho thấy, hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông mặc dù đã có nhiều thành tựu song vẫn cần có những đổi mới, tạo được sự tương quan trong đối sánh với các nước khác trên thế giới cũng như đảm bảo tuân thủ pháp luật của quốc gia. Bài viết này tổng hợp một số kinh nghiệm về kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông ở các quốc gia phương Tây như Mỹ, Anh và các quốc gia ở Châu Á như Trung Quốc và Indonesia, để từ đó nhận định một số các bài học đối với việc thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông tại Việt Nam. Điều này sẽ giúp cho việc xem xét các chính sách nhằm thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông có hiệu quả hơn.
CHÍNH SÁCH GIÁO DỤC HOÀ NHẬP ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT Ở VIỆT NAM
Chính sách giáo dục hoà nhập đối với người khuyết tật luôn được các nhà hoạch định chính sách thuộc lĩnh vực quan tâm nghiên cứu, tuy nhiên, đến nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước về vấn đề chính sách giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật khi việc xây dựng và ban hành các chính sách về giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật chủ yếu dựa trên cách xây dựng và ban hành một chính sách nói chung và ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học và các bên liên quan. Nội dung bài viết tập trung đưa ra một số thuật ngữ liên quan đến vấn đề nghiên cứu, phân tích đặc điểm của chính sách giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật, quá trình chính sách giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật, tác động chính sách giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật, đồng thời đưa ra một số định hướng chính sách giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật Việt Nam giai đoạn hiện nay.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH THAM GIA CÔNG TÁC XÃ HỘI CỦA SINH VIÊN
Bên cạnh việc học tập chính khóa, tham gia công tác xã hội (CTXH) mang lại rất nhiều lợi ích giúp sinh viên (SV) phát triển hài hòa, đặc biệt về mặt cảm xúc và các kĩ năng cá nhân. Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia CTXH của SV. Phương pháp phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá và phân tích hồi quy đơn biến bằng phần mềm SPSS được sử dụng để phân tích số liệu từ phản hồi có giá trị của 5.679 SV của trường Đại học Sư phạm Kĩ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả cho thấy, 5 yếu tố ảnh hưởng đến 55,4% ý định của SV theo phương trình hồi quy: Ý định = ,279 + ,109* (thái độ đối với hành vi) + ,103* (chuẩn mực chủ quan) + ,334* (nhận thức kiểm soát hành vi) + ,340* (kinh nghiệm trong quá khứ) + ,029* (bắt buộc từ Nhà trường). Từ đó đưa ra một số khuyến nghị về phía nhà trường và SV để gia tăng ý định tham gia CTXH của SV.
MỨC ĐỘ KHÓ KHĂN TRONG HOẠT ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC MỚI VÀO NGHỀ VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Nghiên cứu này nhằm làm rõ khái niệm về khó khăn của giáo viên mới vào nghề và xác định các nhóm khó khăn chính mà giáo viên tiểu học mới vào nghề thường gặp trong hoạt động nghề nghiệp. Cụ thể, năm nhóm khó khăn được xác định gồm: (1) Khó khăn trong việc tìm hiểu về nghề, (2) Khó khăn khi thực hiện nhiệm vụ dạy học, (3) Khó khăn khi thực hiện nhiệm vụ giáo dục học sinh, (4) Khó khăn khi giao tiếp với các mối quan hệ trong công việc, và (5) Khó khăn trong việc tự bồi dưỡng bản thân. Kết quả khảo sát 394 giáo viên tiểu học mới vào nghề tại vùng Đông Nam Bộ cho thấy mức độ khó khăn của họ về năm nhóm khó khăn ở mức trung bình và có xu hướng giảm dần theo số năm công tác. Đồng thời, giáo viên công tác tại thành phố và thị xã có mức độ khó khăn cao hơn so với giáo viên ở khu vực nông thôn. Đối với biến số giới tính, kết quả xếp loại đại học, mức độ khó khăn của giáo viên tiểu học không có sự khác biệt. Điểm mới của nghiên cứu là cung cấp dữ liệu thực tiễn về mức độ khó khăn của giáo viên tiểu học mới vào nghề tại vùng Đông Nam Bộ và đề xuất các khuyến nghị nhằm hỗ trợ cho giáo viên tiểu học mới vào nghề.
QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC VỀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG: XU HƯỚNG ĐỔI MỚI VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ
Thông qua phương pháp phân tích tài liệu, tổng quan nghiên cứu hệ thống, bài nghiên cứu này tập trung phân tích các xu hướng đổi mới trong quản lí chương trình giáo dục phổ thông, đặc biệt là sự chuyển dịch từ mô hình tập trung sang mô hình phân cấp, cùng những thách thức và cơ hội mà quá trình này mang lại. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí chương trình giáo dục phổ thông trong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy, xu hướng quản lí chương trình giáo dục phổ thông đang chuyển từ mô hình tập trung tuyệt đối sang mô hình phân cấp linh hoạt, trao quyền chủ động hơn cho địa phương và cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lí để đảm bảo tính thống nhất trong chương trình, đồng thời tạo điều kiện cho sự đổi mới và thích ứng với thực tiễn. Các thách thức chính bao gồm sự khác biệt về năng lực quản lí giữa các địa phương, yêu cầu nâng cao năng lực cán bộ quản lí và tính đồng bộ trong cơ chế giám sát chất lượng chương trình.
THỰC TRẠNG SỬ DỤNG WEBSITE HỖ TRỢ GIÁO DỤC TÍCH HỢP KĨ NĂNG SỐNG TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Việc trang bị kĩ năng sống cần thiết giúp học sinh tiểu học thích nghi tốt hơn với môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống. Với sự phát triển của công nghệ hiện đại, giáo viên có thể tìm kiếm học liệu dạy học kĩ năng sống từ các nguồn khác nhau. Thông qua khảo sát 170 giáo viên tiểu học tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy: hầu hết giáo viên có nhận thức khá tốt về giáo dục tích hợp kĩ năng sống cho học sinh tiểu học và trong môn Tự nhiên và Xã hội. Khi triển khai dạy học, giáo viên tìm kiếm học liệu tích hợp giáo dục kĩ năng sống từ nhiều nguồn khác nhau nhưng chủ yếu là từ internet. Tuy nhiên, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn khi kiểm chứng thông tin và chọn lọc nội dung phù hợp với yêu cầu cần đạt của bài học. Bên cạnh đó, giáo viên mong muốn có website cung cấp học liệu dạy học tích hợp giáo dục kĩ năng sống trong Tự nhiên và Xã hội đáng tin cậy và không mất nhiều thời gian để tìm kiếm. Kết quả này cho thấy việc thiết kế website giáo dục tích hợp kĩ năng sống là một nhu cầu cần thiết đối với giáo viên và phù hợp với thời đại công nghệ số hiện nay.
MỐI QUAN HỆ GIỮA HÀNH VI NUÔI DẠY CON TIÊU CỰC VÀ TRẦM CẢM Ở HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Nghiên cứu này tập trung tìm hiểu ảnh hưởng của các yếu tố hành vi làm cha mẹ tiêu cực cũng như các yếu tố nhân khẩu học trong dự báo các mức độ gia tăng của trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông. Nghiên cứu này có 300 học sinh trung học phổ thông tham gia, với số lượng học sinh phân phối theo lớp là 19,7% học sinh lớp 10, 44,3% học sinh lớp 11 và 36% học sinh lớp 12, với 48% là nữ trong tổng số học sinh tham gia. Mô hình phân tích independent simple t-test và one-way ANOVA và mô hình phân tích đa hồi quy thứ bậc đã được sử dụng để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, xếp loại học lực và ba loại hành vi làm cha mẹ tiêu cực của cha và mẹ dự báo một cách độc lập và có ý nghĩa sự gia tăng của trầm cảm. Điều này gợi ý rằng học sinh càng có xếp loại học lực kém thì càng dễ có nguy cơ trầm cảm và cha mẹ càng sử dụng các hành vi làm cha mẹ tiêu cực thì con cái càng dễ bị trầm cảm. Phương hướng nghiên cứu trong tương lai cũng như các hàm ý về can thiệp trầm cảm cho học sinh trung học phổ thông đã được thảo luận trong bài báo này.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KĨ NĂNG VIẾT TIẾNG ANH CỦA SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN TIẾNG ANH
Bài báo xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng viết của sinh viên không chuyên tiếng Anh ở một trường đại học công lập tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh hợp tác quốc tế sâu rộng và mở ra nhiều cơ hội trong học tập, nghề nghiệp và phát triển cá nhân cho sinh viên của cơ sở giáo dục đại học này. Nghiên cứu tổng hợp các tài liệu trước đây và thực hiện phân tích điểm bài kiểm tra viết, phân tích kết quả khảo sát sinh viên về các yếu tố cá nhân (động lực học tập, kiến thức nền tảng) và yếu tố môi trường (công nghệ hỗ trợ viết, tài liệu học tập). Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng công nghệ hỗ trợ viết (Grammarly và Chat GPT) là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất, tiếp theo là động lực học tập, thói quen đọc, và phương pháp giảng dạy khi đi kèm với hệ thống phản hồi chất lượng. Dựa trên những phát hiện này, bài báo đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao kĩ năng viết tiếng Anh cho sinh viên.
NHẬN THỨC CỦA GIÁO VIÊN TIẾNG ANH ĐỐI VỚI VIỆC TÍCH HỢP VĂN HÓA TRONG GIẢNG DẠY NGOẠI NGỮ
Thông qua phương pháp định tính, nghiên cứu này điều tra nhận thức của giáo viên tiếng Anh đối với việc tích hợp văn hóa vào giảng dạy ngôn ngữ. Dữ liệu được thu thập thông qua các cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với tám giáo viên tại một trung tâm Anh ngữ tư nhân ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả từ nghiên cứu này cho thấy rằng các giáo viên có sự hiểu biết sâu sắc về văn hóa và nhận thấy vai trò thiết yếu của nó trong giáo dục ngôn ngữ. Tuy nhiên, các giáo viên phải đối mặt với một số thách thức khi lồng ghép văn hóa vào giảng dạy bao gồm, duy trì sự tham gia của học sinh, hạn chế về thời gian, việc tiếp cận các nguồn tài liệu văn hóa và việc điều chỉnh chương trình giảng dạy đáp ứng với mục tiêu các khóa học. Kết quả từ nghiên cứu này nêu bật nhu cầu phát triển chuyên môn phù hợp mục tiêu, tài liệu giảng dạy linh hoạt và một cộng đồng thực hành hỗ trợ để nâng cao hiệu quả của việc lồng ghép văn hóa vào giảng dạy tiếng Anh. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở lí luận về nhận thức của giáo viên tiếng Anh đối với việc tích hợp văn hóa vào giảng dạy ngôn ngữ trong bối cảnh giáo dục tư nhân ở Việt Nam.
THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BẢN ĐỒ KHÁI NIỆM TRONG MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT LỚP 10 (NGHIÊN CỨU THÔNG QUA KHẢO SÁT Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI)
Bản đồ khái niệm là một công cụ trực quan để hình dung và tổ chức kiến thức, tạo ra sự liên kết các khái niệm một cách hệ thống. Trong bài báo, nhóm tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu để làm rõ cơ sở lí luận của việc thiết kế và sử dụng bản đồ khái niệm trong dạy học môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật lớp 10. Ngoài ra, quá trình khảo sát, điều tra với 09 giáo viên dạy môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật và hơn 700 học sinh ở các trường trung học phổ thông ở Hà Nội đã cung cấp cho nhóm tác giả những căn cứ thực tiễn của vấn đề. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả tập trung đưa ra cách thức thiết kế và sử dụng bản đồ khái niệm trong dạy học môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật lớp 10.
THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG THẺ GHI NHỚ TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Bài báo nghiên cứu vai trò và hiệu quả của việc thiết kế và sử dụng thẻ ghi nhớ trong dạy học lịch sử ở trường Trung học phổ thông với mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực tự học, tư duy sáng tạo của học sinh. Nghiên cứu định lượng được thực hiện tại Hà Nội với sự tham gia của 21 giáo viên và 457 học sinh nhằm xác định những thuận lợi, khó khăn, đề xuất quy trình và biện pháp sử dụng thẻ ghi nhớ hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy thẻ ghi nhớ là công cụ hữu ích, giúp học sinh lĩnh hội kiến thức sâu và lâu hơn, hứng thú hơn trong học tập. Một số phần mềm công nghệ như Quizlet, Canva, Flashcard Deluxe… đã hỗ trợ đắc lực cho giáo viên dễ dàng thiết kế thẻ ghi nhớ. Tuy nhiên, khó khăn về thời gian, kĩ năng công nghệ và động lực học tập của học sinh vẫn là những thách thức đáng kể. Quy trình thiết kế thẻ ghi nhớ gồm năm bước, từ xác định mục tiêu bài học đến đánh giá hiệu quả sử dụng và một số biện pháp đề xuất. Nghiên cứu cung cấp cơ sở lí luận và thực tiễn để thẻ ghi nhớ trở thành công cụ dạy học phổ biến, góp phần đổi mới phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông.
CHẤT LƯỢNG PHẢN HỒI CỦA CHATGPT TRONG SỬA BÀI VIẾT TIẾNG PHÁP
Nghiên cứu này tập trung đo hiệu quả chất lượng phản hồi của ChatGPT khi dùng để sửa bài viết tiếng Pháp. Phản hồi của ChatGPT được chia thành ba loại: nhặt lỗi, phân tích lỗi và đề xuất chữa lỗi. Phân tích định lượng và định tính trên 20 bài viết cấp độ A2+ cho thấy tỉ lệ nhặt lỗi không chính xác của AI là 13%, phân tích lỗi không chính xác là 18% và đề xuất chữa lỗi không chính xác là 16%. Hơn 50% số phản hồi sai là chỉnh sửa quá đà overcorrection, 29% phân tích lỗi sai là do ChatGPT không có kiến thức siêu ngữ để giải thích đúng bản chất của lỗi. Nếu như đa số các nghiên cứu về ứng dụng ChatGPT trong giảng dạy ngoại ngữ sử dụng ngữ liệu là bảng hỏi ý kiến người học thì nghiên cứu của chúng tôi sử dụng ngữ liệu là bài viết của sinh viên, đóng góp một góc nhìn sâu hơn về hạn chế của công cụ này. Chúng tôi khuyến nghị giáo viên khi ứng dụng ChatGPT vào dạy viết cần tạo câu lệnh trong đó nêu rõ cấp độ ngôn ngữ của bài viết và đối tượng đọc bài viết. Trong trường hợp ChatGPT sửa sai, sinh viên nên đặt tiếp câu lệnh cho ChatGPT, giải thích rõ hơn ý đồ của mình hay nêu rõ tham chiếu mà mình hướng tới để định hướng cho trí tuệ nhân tạo sửa sai.
TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG PHÁP ĐA GIÁC QUAN TRONG VIỆC DẠY TỪ VỰNG
Bài báo khảo sát các nghiên cứu về tác động của phương pháp đa giác quan trong việc giảng dạy từ vựng. Mục đích của khảo sát này là tìm hiểu các nghiên cứu phân tích mức độ hiệu quả của việc kích thích các giác quan để cải thiện việc học từ vựng. Phương pháp nghiên cứu bao gồm khảo sát, tổng hợp và phân tích dữ liệu từ các nghiên cứu liên quan đến ứng dụng phương pháp đa giác quan vào dạy từ vựng trong khoảng 2020 đến nay. Tác giả tập trung vào đánh giá hiệu quả của các cách thức giảng dạy áp dụng phương pháp đa giác quan, và khám phá sự cải thiện trong việc ghi nhớ từ vựng của người học. Kết quả cho thấy phương pháp đa giác quan giúp học viên cải thiện việc học từ vựng, bao gồm khả năng ghi nhớ tốt hơn và tăng cường sự tích cực trong quá trình học tập. Bài báo nhấn mạnh sự đa dạng trong cách triển khai phương pháp này. Tuy nhiên, để tối ưu hoá phương pháp đa giác quan trong giảng dạy, cần có thêm nghiên cứu nhằm xác định phương hướng và công cụ phù hợp nhất trong từng bối cảnh giảng dạy. Kết luận, bài báo cung cấp một cái nhìn toàn diện về ứng dụng của phương pháp đa giác quan trong dạy từ vựng, đồng thời cập nhật các xu hướng nghiên cứu mới nhất trong lĩnh vực này, góp phần làm sáng tỏ hiệu quả và giới hạn của phương pháp trong các bối cảnh giáo dục khác nhau.