NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM MEME TIẾNG VIỆT TỪ GÓC ĐỘ PHÂN TÍCH DIỄN NGÔN ĐA PHƯƠNG THỨC

DOI: 10.18173/2354-1067.2023-0062

Tóm tắt

Bài viết nghiên cứu đặc điểm meme tiếng Việt từ góc độ phân tích diễn ngôn đa phương thức. Ngữ liệu thu thập gồm 179 meme từ hai fanpage có lượng theo dõi khoảng hơn 700 nghìn tài khoản. Về kênh chữ, meme tiếng Việt sử mang dấu ấn đặc trưng của ngôn ngữ mạng qua các hiện tượng sử dụng teencode, từ ngữ “lạ hóa” và trộn mã. Về kênh hình, các thành phần hình ảnh được phân tích trong chức năng tham gia tạo nghĩa biểu hiện, nghĩa liên nhân và nghĩa bố cục cho meme. Nghĩa biểu hiện bao gồm nghĩa tường thuật và nghĩa khái niệm; trong đó, nghĩa tường thuật chiếm tỉ lệ cao hơn. Nghĩa liên nhân được cấu thành từ ba yếu tố gồm mức độ tương tác, quyền lực và khoảng cách xã hội. Nghĩa bố cục được thể hiện qua sự sắp xếp các thành phần hình ảnh để tạo nên một chỉnh thể meme mang thông điệp. Cuối cùng, bài viết chỉ ra mối quan hệ giữa ngôn ngữ và hình ảnh trong meme với hai dạng: bổ sung - mở rộng và bổ sung - phân kì. Dựa vào kết quả nghiên cứu, người dùng có thể định hướng tạo lập và diễn giải phù hợp để khai thác tốt nhất sức mạnh của meme.