TÁI XÁC LẬP ĐỊA VỊ PHÁP LÍ CỦA CÁC BANG MIỀN NAM NƯỚC MĨ SAU NỘI CHIẾN: CÁC PHƯƠNG ÁN VÀ QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN (1863 - 1877)

DOI: 10.18173/2354-1067.2023-0046

Tóm tắt

Ngay từ khi lập quốc, các mối đe dọa li khai và chia rẽ là điều thường xuyên xuất hiện trong diễn ngôn chính trị của nước Mĩ. Nỗ lực li khai nghiêm trọng nhất đã được tiến hành vào những năm 1860 và 1861 khi 11 bang miền Nam mỗi bang tuyên bố từ bỏ tư cách là 1 bang của Liên bang, tách khỏi Hoa Kỳ và liên kết với nhau để thành lập một chính phủ mới dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Jefferson Davis. Tìm hiểu cách thức nước Mĩ tái xác lập địa vị pháp lí của các tiểu bang li khai chính là tìm hiểu về quá trình xác lập những nguyên tắc tối quan trọng, quyết định sự phát triển của nước Mĩ: loại bỏ chủ nghĩa li khai, chấp nhận tính đa dạng; xây dựng một chính quyền trung ương mạnh; làm thay đổi mối quan hệ giữa chính quyền Trung ương với chính quyền địa phương. Kết quả của quá trình này sẽ làm thay đổi căn bản kiến trúc thượng tầng, giúp định hình vóc dáng của Hoa Kỳ hiện đại. Trong phạm vi bài viết, tác giả tập trung vào 3 vấn đề: thứ nhất, phân tích lập luận của các tiểu bang miền Nam về vấn đề quyền của các bang để biện hộ cho quyết định li khai; thứ hai, hệ thống hóa nội dung ba bản bản kế hoạch mà Tổng thống và Quốc hội đưa ra nhằm đưa các bang miền Nam trở lại gia đình Liên bang; thứ ba, bước đầu đưa ra một số nhận xét, đánh giá xung quanh vấn đề tái xác lập địa vị pháp lí của 11 bang miền Nam nói trên.