NHỮNG LŨY ĐÁ BẤT TỬ TRÊN MẢNH ĐẤT BIÊN CƯƠNG: MỘT KIỂU TỰ SỰ LỊCH SỬ TRONG TIỂU THUYẾT MÌNH VÀ HỌ CỦA NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG

DOI: 10.18173/2354-1067.2025-0001

Tóm tắt

Nền văn học chiến tranh Việt Nam được định hình và chứng thực với nhiều phong cách và tài năng khác nhau. Đến Nguyễn Bình Phương, những hư cấu lịch sử tiếp tục dòng chảy đó trong một bối cảnh và lối kể hoàn toàn khác. Cuộc chiến tranh biên giới hiện diện trong sự xô bồ, lắt léo và phai nhạt nhiều giá trị của cuộc sống hậu chiến, tuy nhiên, Mình và họ vẫn nhắc chúng ta về một lịch sử không thể nào quên, một quá khứ vẫn đang neo giữ tinh thần dân tộc. Bài viết khảo sát tiểu thuyết này của Nguyễn Bình Phương từ góc nhìn tự sự học lịch sử - một trong những khuynh hướng tiếp cận nổi trội của tự sự học hậu kinh điển nhằm làm sáng rõ hai khía cạnh sau: 1) Hành trình tìm lại kí ức chiến tranh qua việc phân tích kiểu người kể chuyện bị bỏ quên, từ đó phô bày hiện thực khốc liệt của cuộc chiến tranh biên giới cùng những dư âm của nó trong dòng đời xô bồ đương đại; 2) Nhận diện kiểu cấu trúc chấn thương trong Mình và họ qua việc phân tích tình trạng bạo lực không được thấu hiểu. Từ đây, bài viết xem xét việc kể (telling) và trình hiện (showing) về hiện thực chiến tranh trong sự soi chiếu giữa tâm thức cá nhân với cộng đồng và lịch sử dân tộc để nhận ra phong cách riêng của nhà văn Nguyễn Bình Phương.