ĐỐI DIỆN VỚI TRUNG HOA: DIỄN NGÔN GIẢI ĐỊNH KIẾN TRUNG TÂMNGOẠI BIÊN CỦA NGƯỜI VIỆT THỜI TIỀN HIỆN ĐẠI

DOI: 10.18173/2354-1067.2025-0006

Tóm tắt

Nghiên cứu này tập trung làm rõ phức cảm dân tộc tính ẩn ngầm trong các diễn ngôn chính trị, văn hóa, văn chương của giới trí thức Việt khi đề cập đến mối quan hệ Việt Nam- Trung Hoa thời tiền hiện đại. Phức cảm đó được thể hiện qua trạng thái lưỡng hợp đối kháng giữa hai xung lực ly tâm và hướng tâm: Tự hào về truyền thống văn hóa dân tộc nhưng cũng thừa nhận ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa Trung Hoa; ngưỡng mộ và mong muốn đạt tới những đỉnh cao mẫu mực của trung tâm nhưng mặt khác lại dè dặt, gián cách, nỗ lực chống lại tác động thu hút và khuếch tán của trung tâm đối với ngoại biên; đối ngoại thì buộc lòng thừa nhận tương quan bất đối xứng giữa thiên triều với phiên quốc nhưng đối nội thì luôn khẳng định tinh thần độc lập, tự chủ. Việc khảo sát những biểu hiện của trạng thái lưỡng hợp đối kháng này, cho đến nay, vẫn có ý nghĩa nhất định khi nghiên cứu tiến trình phát triển của ý thức dân tộc trong lịch sử tư tưởng và văn chương Việt Nam.