KHẢO CỨU VỀ ĐỐI TƯỢNG TẬP ẤM TỪ TRIỀU ĐINH, TIỀN LÊ ĐẾN TRIỀU NGUYỄN

DOI: 10.18173/2354-1067.2025-0044

Tóm tắt

Trong lịch sử chế độ quân chủ Việt Nam, chế độ tập ấm là một hình thức bổ nhiệm nhân sự đặc biệt, cho phép con cháu của quan lại hoặc công thần kế thừa địa vị chính trị hoặc nhận ân điển để được bổ dụng vào hệ thống quan lại. Vì vậy, các triều đại quân chủ từ Đinh, Tiền Lê đến Nguyễn đều có định lệ về đối tượng tập ấm, nhằm thực hiện chế độ đãi ngộ đối với tôn thất, quý tộc, quan lại cao cấp và những người có công. Việc xác định và mở rộng đối tượng tập ấm qua các triều đại phụ thuộc vào bổi cảnh lịch sử riêng của từng thời kì, đồng thời cũng phản ánh sự điều chỉnh theo hướng ngày càng hoàn thiện trong chính sách tập ấm của các vương triều sau này, đặc biệt là dưới triều Nguyễn. Bài viết này nhằm trình bày việc xác định và quá trình điều chỉnh đối tượng tập ấm qua các thời kì từ thế kỉ X đến cuối thế kỉ XIX dưới thời kì triều Nguyễn độc lập. Thông qua việc phân tích định lệ và sự điều chỉnh đối tượng tập ấm qua các thời kì, bài viết mong muốn góp phần làm rõ hơn về quá trình phát triển của chế độ tập ấm nói chung trong lịch sử chế độ quân chủ Việt Nam.