Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thủy lợi và Môi trường
Tạp chí của Trường Đại học Thủy lợi
Thực nghiệm trên mô hình vật lý hoàn thiện phương pháp xác định “thoát không” dưới tấm bê tông bản mặt
CFRD là đập đá đổ được chống thấm bằng các tấm bê tông bản mặt. Các đập CFRD khi đưa vào sử dụng thường có biến dạng lớn của thân đập dẫn đến hiện tượng mất tiếp xúc giữa tấm bê tông bản mặt và phần còn lại của thân đập. Kết quả tạo ra khoảng trống giữa tấm bê tông bản mặt và lớp đệm, hiện tượng này được các nhà nghiên cứu gọi là hiện tượng “thoát không”. Hiện tượng “thoát không” thay đổi cơ chế làm việc của tấm bê tông bản mặt, có thể dẫn đến sự cố sập gẫy ảnh hưởng đến an toàn của công trình. Tính khả thi của phương pháp phân tích dao động xác định “thoát không” tại hiện trường đã được chứng minh bằng mô hình số. Trong khuôn khổ bài báo này nhóm nghiên cứu sẽ trình bày kết quả thực nghiệm trên mô hình vật lý nhằm khẳng định các kết quả thu được từ các nghiên cứu trên mô hình số đồng thời xây dựng quy trình thực nghiệm trước khi đưa vào áp dụng thực tế tại hiện trường. Từ khóa: Đập CFRD, hiện tượng “thoát không”, mô hình vật lý, phương pháp phân tích dao động
Mô hình hóa trường véc tơ vận tốc bằng đa thức trực giao Legendre
Trong lĩnh vực cơ học chất lỏng, việc mô hình hóa một dòng chuyển động luôn là một vấn đề được các nhà khoa học hết sức quan tâm. Trong bài báo này, chúng tôi giới thiệu một phương pháp đã được nghiên cứu, đồng thời được kiểm nghiệm trên các bộ dữ liệu thực nghiệm và cho ra kết quả hết sức khả quan. Đó là sử dụng phương pháp nội suy trong toán học để mô hình hóa các trường véc tơ vận tốc của dòng chảy bằng các hàm đa thức đa biến. Từ các trường véc tơ vận tốc đã được mô hình hóa, chúng ta có thể dễ dàng sử dụng chúng để tính toán các thông số khác của dòng chảy. Trong phương pháp nghiên cứu này, từ các trường véc tơ vận tốc đã được xác định bằng phương pháp PIV (Particle Image Velocimetry), chúng tôi sử dụng phương pháp nội suy với cơ sở đa thức được sử dụng trong phương pháp là đa thức trực giao của Legendre để mô hình hóa chúng. Từ khóa: Đa thức trực giao Legendre, nội suy và xấp xỉ hàm, trường véc tơ vận tốc, phương pháp PIV
Nghiên cứu chế tạo xốp xơ mướp kỵ nước bằng phương pháp-nhúng-phủ đơn giản và ứng dụng tách dầu/dung môi hữu cơ ra khỏi nước
Trong nghiên cứu này, một phương pháp nhúng phủ đơn giản, chi phí thấp và thân thiện với môi trường đã được sử dụng để chế tạo vật liệu kỵ nước trên nền xơ mướp tự nhiên (LS). LS được sử dụng làm vật liệu nền và sáp cọ (PW) được sử dụng làm vật liệu phủ. Sau hai bước nhúng và phun phủ, xốp kỵ nước PW-PW@LS đã được chế tạo thành công. Bề mặt PW-PW@LS đạt tới trạng thái kỵ nước với góc tiếp xúc WCA = 142.3° ± 1°, làm tăng khả năng tách dầu ra khỏi nước. Vật liệu PW-PW@LS có thể loại bỏ dầu một cách nhanh chóng khỏi hỗn hợp dầu/nước nhờ đặc tính kỵ nước và ưa dầu, nhờ đó miếng xơ mướp có thể nổi trên mặt nước và hấp thụ dầu một cách có chọn lọc. Hơn nữa, chất nền xơ mướp và sáp đều có thể bị phân hủy sinh học trong chu trình sinh thái tự nhiên. Nghiên cứu này cung cấp ý tưởng mới cũng như giải pháp thiết thực để phát triển các vật liệu tiên tiến, có khả năng tự phân hủy sinh học, ứng dụng để xử lý môi trường và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Từ khóa: Cấu trúc ba chiều, kỵ nước, tách dầu/nước, xơ mướp
Nghiên cứu đánh giá trạng thái dinh dưỡng trong nước vịnh Cửa Lục, tỉnh Quảng Ninh
Vịnh Cửa Lục là một vùng sinh thái đa dạng về cảnh quan và sinh thái. Khu vực quanh vùng vịnh được tỉnh Quảng Ninh định hướng phát triển thành khu đô thị cao cấp, du lịch và trung tâm dịch vụ công cộng cấp tỉnh. Do vậy, nguy cơ ô nhiễm môi trường, đặc biệt là phú dưỡng nước vịnh Cửa Lục ngày càng hiện hữu. Trong nghiên cứu này, mô hình chỉ số ASSETS và TRIX đã được áp dụng để xác định trạng thái dinh dưỡng và các quá trình tự nhiên, nhân tạo liên quan đến hiện tượng phú dưỡng của vịnh Cửa Lục. Theo kết quả nghiên cứu, tải lượng dinh dưỡng trong nước vịnh đang ở mức cao và đã có biểu hiện phú dưỡng nước vịnh, mặc dù các thông số DO, NH4+-N và PO43--P nằm trong giới hạn cho phép QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Do vậy, cần có những biện pháp quản lý, kiểm soát điều kiện dinh dưỡng của vịnh trước các sức ép về phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt tại khu vực ven bờ CENCO 5 và Việt Hưng. Nghiên cứu cũng đưa ra một số khuyến nghị về việc áp dụng mô hình chỉ số ASSETS và TRIX khi đánh giá điều kiện dinh dưỡng tại các thủy vực ven biển. Từ khóa: Vịnh Cửa Lục, phú dưỡng, ASSETS, TRIX
Nghiên cứu phân vùng mức độ an toàn cấp nước cho hệ thống cấp nước Nhà Bè - thành phố Hồ Chí Minh
An toàn cấp nước là một trong những ưu tiên hàng đầu hiện nay tại các công ty cấp nước để đảm bảo dịch vụ cấp nước tốt nhất cho các đối tượng sử dụng nước. Nghiên cứu này trình bày phương pháp xác định chỉ số cấp nước an toàn cho mạng lưới cấp nước đô thị và các yếu tố chính ảnh hưởng tới khả năng cấp nước cho các đối tượng sử dụng nước trong phạm vi khu vực nghiên cứu điển hình – Mạng lưới cấp nước Nhà Bè, thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, mạng lưới cấp nước khu vực nghiên cứu có hệ số an toàn cấp nước ở mức trung bình là 0.54. Tuy nhiên, mức độ an toàn cấp nước ở các khu vực DMA có sự khác nhau rõ rệt dao động từ 0.32 tới 0.77 phản ánh tính không đồng nhất về mức độ đảm bảo cấp nước cho các đối tượng sử dụng nước ở khu vực này. Ngoài ra, nghiên cứu này cho thấy rằng, tuổi ống có mức độ ảnh hưởng lớn nhất với hệ số ảnh hưởng quyết định 31% mức độ an toàn chung của toàn bộ mạng lưới, tiếp theo là áp lực lớn nhất trên hệ thống, số lượng điểm bể ghi nhận trong quá khứ lần lượt là 14.5% và 13.9%. Trong khi đó, chiều dài tuyến ống, vật liệu làm ống và đường kính dường như có ảnh hưởng không đáng kể (<10%) tới mức độ an toàn cấp nước của mạng lưới đường ống trong khu vực nghiên cứu. Điều này cho thấy rằng, để nâng cao mức độ an toàn cấp nước cần có các giải pháp cải tạo, nâng cấp thay thế các tuyến ống cấp nước đã sử dụng trong thời gian dài hiện tại không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật phục vụ cấp nước trong mạng lưới cấp nước Nhà Bè. Từ khóa: Mức độ an toàn cấp nước, mạng lưới cấp nước, Nhà Bè, SAWACO
Hàm lượng Nitrat trong nước ngầm tầng nông dưới ảnh hưởng của nước tưới ô nhiễm tích hợp phân bón
Trong bài báo này, tác động của nước tưới ô nhiễm tích hợp phân bón lên nitrat (NO3-) trong nước ngầm ở các độ sâu 35 cm, 70 cm, 120 cm theo phẫu diện đất khảo sát được nghiên cứu. Kết quả cho thấy có sự thấm nitrat xuống đất và nước ở cả 03 độ sâu, hàm lượng nitrat trong đất và nước tại các độ sâu tăng theo mức độ ô nhiễm N trong nước tưới và phân bón. Dưới sự kiểm soát nước tưới, N tổng số trong đất ở các độ sâu 0 – 35 cm, 0 – 70 cm và 70 – 120 cm giảm lần lượt 16,4%, 25% và 31,25% so với tưới nước ô nhiễm và bón phân. Dưới điều kiện tưới nước ô nhiễm, kiểm soát phân bón giúp N tổng số trong đất giảm 9,4 - 19,64% so với đối chứng. Vào các đợt nước tưới có nồng độ NO3- rất cao và tích hợp phân bón, NO3- trong nước ở độ sâu 0 – 120 cm cao hơn các đợt khác từ 2,4 – 3,8 lần. Ngoại trừ các thời điểm tích hợp phân bón và tưới nước ô nhiễm, NO3- trong nước ngầm dao động từ 0,6 – 1,0 mg/L. Khi được kiểm soát nước tưới, HL NO3- giảm trung bình từ 1,1 – 4 lần tại độ sâu 35 cm, giảm từ 1,1-5,3 lần tại độ sâu 70 cm, giảm từ 1 – 3 lần tại độ sâu 120 cm. Từ khóa: Nước ngầm, ô nhiễm nitrat, nước tưới ô nhiễm
Nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của áp suất phun trên đường nạp đến sự vận hành của động cơ diesel một xylanh sử dụng nhiên liệu khí thiên nhiên
Bài báo này trình bày một nghiên cứu về ảnh hưởng của áp suất phun đến chất lượng làm việc của động cơ diesel một xylanh chuyển đổi thành động cơ sử dụng khí thiên nhiên phun trên đường nạp bằng phương pháp thực nghiệm. Áp suất phun nhiên liệu được thay đổi từ 1 bar đến 5 bar và xem xét các thông số lượng nhiên liệu cung cấp, mô men và công suất của động cơ, góc đánh lửa được khảo sát để xác định góc đánh lửa tối ưu. Kết quả thu được từ nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng của áp suất phun đến lượng nhiên liệu cung cấp và mô men, công suất của động cơ là rất lớn. Tăng áp suất phun lên 5 bar giúp tăng lượng nhiên liệu và cải thiện mô men và công suất của động cơ ở tất cả các tốc độ, cần điều chỉnh góc đánh lửa trong khoảng 14 – 18 độ trước ĐCT để tối ưu về mô men. Từ khoá: Nhiên liệu khí thiên nhiên, động cơ một xylanh, hiệu suất làm việc, vòi phun gián đoạn trên đường nạp, nhiên liệu thay thế
Nghiên cứu ảnh hưởng kích thước thanh áp suất và mẫu thử của mô hình thí nghiệm nén ở tốc độ cao cho thép không gỉ 304
Nghiên cứu này thực hiện mô hình hóa và mô phỏng bằng phương pháp phần tử hữu hạn thí nghiệm nén ở tốc độ biến dạng cao dựa trên nguyên lý áp lực súng bắn Hopkinson cho thép không gỉ 304. Ảnh hưởng của kích thước các thanh áp suất và kích thước mẫu thử đến tín hiệu sóng được xem xét. Khi tín hiệu sóng tới, sóng truyền và sóng phản hồi đạt được phương trình cân bằng và tín hiệu sóng ít nhiễu được đánh giá là phương án tốt nhất. Qua kết quả nghiên cứu mô phỏng cho thấy kích thước thanh áp suất ảnh hưởng rất lớn đến tín hiệu sóng thu được, đặc biệt là sóng tới. Kích thước mẫu thử ảnh hưởng lớn đến tín hiệu sóng truyền và sóng phản hồi. Từ kết quả nghiên cứu, đã lựa chọn được bộ thông số tối ưu kích thước các thanh áp suất, thanh va đập và mẫu thử khi nén vật liệu thép không gỉ 304 dựa trên nguyên lý áp lực súng bắn Hopkinson. Từ khóa: Thép không gỉ 304, thí nghiệm nén, tải trọng động, mô phỏng
Giảm dư lượng Nitrat trong nước mặt ruộng bởi phụ phẩm nông nghiệp và điều chỉnh phân bón
Thí nghiệm (TN) được thực hiện tại khu nhà lưới Học viện Nông nghiệp Việt Nam từ 2021-2023 với 04 vụ lúa, nước tưới sông Cầu Bây có hàm lượng (HL) NO3- từ 0,5 – 2,9 mg/L, NO2- vượt 1,36 – 21,84 lần, NH4+ vượt 2 – 6,67 lần so với QCVN 08:2015/BTNMT cột B1. Than sinh học (biochar) từ trấu được thêm vào đất theo các tỉ lệ 1, 2,5 và 5% về khối lượng. Dựa trên tỉ lệ khuyến cáo về phân bón của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam 120 kg N : 90 kg P2O5 : 90 kg K2O/ha, TN gồm 12 công thức: bón đủ 100% theo khuyến cáo, giảm 20%, giảm 50%, giảm 100%; kết hợp ba tỉ lệ biochar 1 - 2,5 - 5% về khối lượng. Kết quả cho HL NO3- trong nước mặt ruộng từ 1,7 – 3,3 mg/L, cao hơn ĐC lên tới 55,6%. NO3- trong nước mặt ruộng sau khi áp dụng biochar giảm từ 10 – 20,9%. Trong đó, NO3- trong nước mặt ruộng của nhóm CT biochar 5% đã giảm từ 16 – 20,9% so với ĐC. Sự điều chỉnh tỉ lệ phân N cho kết quả: giảm 50 - 100% N, HL NO3- giảm từ 29,5 – 76,1% so với ĐC, tuy nhiên năng suất giảm sâu 28,7-63,7%. Giảm 20% phân bón không có sự khác biệt về năng suất, nhưng NO3- trong nước mặt ruộng đã giảm 3,7 – 14,3% so với ĐC. Từ khóa: Than sinh học, ô nhiễm nitrat, nước tưới ô nhiễm
Xây dựng mô hình so sánh pin dùng cho phương tiện vận tải điện sử dụng phương pháp ra quyết định đa tiêu chí
Bài báo này xây dựng một mô hình so sánh lựa chọn pin Li-ion dùng trên phương tiện vận tải điện phục vụ việc khai thác sử dụng. Các chỉ tiêu kỹ thuật như điện áp, mật độ năng lượng, nhiệt độ, tuổi thọ, cũng như các chỉ tiêu an toàn, kinh tế được phân tích. Các hệ số so sánh cho các công nghệ pin khác nhau tương ứng với mỗi tiêu chí được xây dựng dưới dạng chuẩn hoá và không thứ nguyên. Tiếp theo, mô hình so sánh tổng hợp bao gồm các tiêu chí nêu trên được xây dựng dưới dạng tổng trọng số của phương pháp ra quyết định đa tiêu chí. Trọng số được đề xuất xác định từ sự đóng góp của mỗi hệ số so sánh đối với tổng của chúng. Mô hình tổng hợp được áp dụng cho việc so sánh lựa chọn pin cho xe đạp điện. Từ khóa: Pin Lithium-ion, xe điện, tổng trọng số, phương pháp ra quyết định đa tiêu chí
Xây dựng đường cong IDF cho trạm mưa Tân Sơn Hòa có xét đến tính không dừng
Trong những năm gần đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã phải đối mặt với các vấn đề liên quan đến khí hậu, chẳng hạn như sự gia tăng về tần suất và cường độ của các trận mưa cực đoan dẫn đến tình trạng ngập úng ngày càng nghiêm trọng. Hệ thống thoát nước và các công trình chống ngập úng của thành phố này được thiết kế dựa trên các số liệu đã cũ, có thể không còn phù hợp với tình hình hiện tại. Bài báo nhằm mục đích xây dựng đường cong IDF có xét đến tính dừng và không dừng cho trạm Tân Sơn Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả sẽ hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc thiết kế hoặc nâng cấp hệ thống thoát nước, góp phần giảm thiểu tình trạng ngập úng. Từ khóa: IDF, TP. HCM, mưa thiết kế, tính không dừng, tính dừng, Tân Sơn Hòa
Ứng dụng lý thuyết độ tin cậy để thiết kế lựa chọn phương án nâng cấp đầu mối hồ chứa nước An Mã tỉnh Quảng Bình
Tỉnh Quảng Bình có 153 hồ chứa thủy lợi chiếm 2.3% tổng số hồ trong cả nước với các đập dâng tạo hồ đa số là các đập đất. Trong đó đa phần (87%) là các hồ có dung tích vừa và nhỏ, và có 20 hồ đập có dung tích lớn hơn 3 triệu m3. Khi xem xét các tác động của biến đổi khí hậu đến an toàn hồ đập và đánh giá an toàn hệ thống theo các quy chuẩn hiện tại, nhiều hồ đập tại Quảng Bình không đạt các yêu cầu về mức đảm bảo an toàn, có nguy cơ bị hư hỏng sự cố, và do đó cần được nâng cấp sửa chữa. Hiện nay, tất cả các công trình thủy lợi tại Việt Nam đang được thiết kế bằng phương pháp thiết kế tất định. Phương pháp thiết kế ngẫu nhiên cấp độ II và III có khả năng tối ưu kích thước và chi phí xây dựng trong khi vẫn đảm bảo độ an toàn của công trình trong mức độ cho phép. Do đó, việc thiết kế theo phương pháp lý thuyết độ tin cậy mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với các phương pháp thiết kế tất định truyền thống. Nghiên cứu này ứng dụng lý thuyết độ tin cậy và phân tích rủi ro để thiết lập mô hình lựa chọn phương án nâng cấp hệ thống đầu mối hồ chứa nước theo chỉ số độ tin cậy yêu cầu. Cuối cùng, nghiên cứu sử dụng mô hình được xây dựng để tính toán xác định phương án xây dựng tràn bổ sung khi nâng cấp đầu mối hồ chứa thủy lợi An Mã tỉnh Quảng Bình. Từ khóa: Độ tin cậy yêu cầu, xác suất sự cố, biến ngẫu nhiên, hàm tin cậy, nâng cấp hệ thống
Hàm lượng nitrat trong nước ngầm nông dưới ảnh hưởng của các kỹ thuật tưới
Trong bài báo này, tác động của nước tưới ô nhiễm với chế độ phân bón theo khuyến cáo lên nitrat (NO3-) trong nước ngầm nông ở các độ sâu 35 cm, 70 cm, 120 cm dưới các kỹ thuật tưới tiết kiệm nước và tưới ngập được nghiên cứu. Kết quả cho thấy, tưới ngập làm tăng khả năng thấm nitrat xuống các tầng đất dưới và nước ngầm, hàm lượng nitrat trong đất và nước ngầm tăng theo mức độ ô nhiễm N trong nước tưới và phân bón. Nồng độ nitrat trong nước ngầm của công thức tưới ngập cao hơn từ 2,4 – 2,9 lần so với tưới tiết kiệm nước. Tưới tiết kiệm nước giúp giảm mức nước mặt ruộng so với tưới ngập từ 4 – 5 cm, làm giảm sự thấm nitrat tại các tầng. Giảm sâu nhất tại độ sâu 120 cm là 64,79%. Hàm lượng N tổng số trong các tầng đất 0 – 35 cm, 35 – 70 cm, 70 -120 cm của tưới tiết kiệm nước giảm 15,63%, 18,9%, 14,29% so với tưới ngập. Về năng suất, tưới tiết kiệm nước cho năng suất thực thu lớn hơn tưới ngập và đối chứng lần lượt là 20,1% và 43,57%. Từ khóa: Nước ngầm, ô nhiễm nitrat, tưới ngập, tưới tiết kiệm nước
Nghiên cứu xây dựng tiêu chí xác định ngưỡng bồi lắng bùn cát an toàn công trình hồ chứa
Sự bồi lắng bùn cát đã tác động tiêu cực đến chức năng và tuổi thọ của hồ chứa là mối quan tâm của các nhà quản lý, các chủ hồ, các nhà khoa học và của toàn xã hội. Trên cơ sở nghiên cứu về khoa học, thực tiễn về bồi lắng bùn cát hồ chứa, nghiên cứu đã xây dựng được 04 tiêu chí từ TC1 đến TC4, được phân thành 02 nhóm tiêu chí: (1) Nhóm tiêu chí về an toàn công trình gồm 03 tiêu chí: TC1: Đánh giá về tổn thất dung tích hồ chứa trung bình hàng năm, (Vbctb/[Vc/tuổi thọ]); TC2: Đánh giá về tỷ lệ mất dung tích hàng năm hồ chứa (TI); TC3: Đánh giá về tỷ lệ dung tích hồ chứa trên dòng chảy vào hồ hàng năm (Kw) và đánh giá về tỷ lệ dung tích hồ chứa trên sản lượng bùn cát bồi lắng hàng năm (Kt); (2) Nhóm tiêu chí về môi trường 01 tiêu chí: TC4: Đánh giá về dòng chảy tối thiểu sau đập hồ chứa. Từ khóa: Tiêu chí xác định ngưỡng bồi lắng bùn cát an toàn công trình hồ chứa
Ứng dụng mô hình hồi quy và mạng nơ ron nhân tạo dự báo số liệu quan trắc thấm ở thân và nền đập
Số liệu quan trắc thấm qua thân và nền đập là một trong những thông tin quan trọng góp phần đánh giá và phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn đập. Những năm gần đây, với sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiều mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo đã và đang được ứng dụng để có thể dự báo sớm số liệu quan trắc thấm ở thân và nền đập. Trong nghiên cứu này, hai mô hình dựa trên phương pháp hồi quy tuyến tính (LR) và mạng nơ ron nhân tạo (ANN) được xây dựng để dự đoán số liệu quan trắc thấm tại 25 đầu đo thấm ở thân và nền đập Ngàn Trươi tỉnh Hà Tĩnh. Các đặc trưng thống kê R2, NSE, MAE và RMSE được tính toán để kiểm tra độ tin cậy của hai mô hình. Kết quả tính toán cho thấy, cả hai mô hình đều cho kết quả dự báo tốt ở hầu hết các đầu đo quan trắc. Trong đó mô hình LR cho thấy kết quả dự báo tốt hơn mô hình ANN. Những kết quả này mở ra triển vọng áp dụng những mô hình học máy trong dự báo số liệu quan trắc thấm để từ đó phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn liên quan đến dòng thấm ở thân và nền đập. Từ khoá: Dự báo thấm, học máy, hồi quy tuyến tính, mạng nơ ron nhân tạo
Kết quả nghiên cứu mật độ vi nhựa trong mẫu cát biển khu vực bờ biển Bãi Dài, tỉnh Khánh Hòa
Rác thải nhựa trong môi trường là vấn đề ô nhiễm rất được quan tâm trong hai thập niên gần đây, rác thải nhựa trong môi trường vỡ vụn hình thành các hạt vi nhựa (d < 5 mm). Nghiên cứu này nhằm xác định mật độ, kích thước, màu sắc và thành phần hạt vi nhựa tồn tại trong lớp cát biển ven bờ vùng Bãi Dài, tỉnh Khánh Hòa. Phương pháp phân tích lọc nổi và FTIR được áp dụng để tách và xác định thành phần hạt vi nhựa. Kết quả phân tích cho thấy số lượng hạt vi nhựa dao động trong khoảng từ 865-2525 vi nhựa/1 kg mẫu cát khô, với giá trị trung bình là 1543 ± 430. Vi nhựa phổ biến nhất là dạng sợi (68,02%), tiếp theo là dạng mảnh với nhiều kích cỡ (31,98%) và hầu như không tìm thấy dạng hạt. Màu sắc các hạt vi nhựa chủ yếu là màu trắng, không màu, xanh dương; các màu xanh lá, đỏ, vàng và tím chiếm tỉ lệ nhỏ. Thành phần nhựa polyethylene (PE-HD và PE-LD) chiếm tỉ lệ lớn, tiếp theo là Polypropylene (PP), Polystyrene (PS) và một số loại sợi chứa polyamide (PA). Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phong phú về phân bố thành phần và đặc điểm của các chất ô nhiễm vi nhựa trong trầm tích bờ biển Bãi Dài, Tỉnh Khánh Hòa và bước đầu cung cấp các thông tin nhằm kiểm soát, giảm thiểu ô nhiễm vi nhựa trong môi trường bờ biển. Từ khóa: Hạt vi nhựa, cát biển, thành phần vi nhựa, bờ biển Bãi Dài, tỉnh Khánh Hòa
Nghiên cứu xác định mức đảm bảo tưới hợp lý cho cây trồng cạn chủ lực có giá trị kinh tế cao ở Việt Nam
Cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao đóng góp tỷ trọng lớn về mặt giá trị trong cơ cấu của ngành nông nghiệp Việt Nam, việc đảm bảo cấp nước đầy đủ bằng các hệ thống thủy lợi được xem là một trong những yếu tố quan trọng, quyết định đến chất lượng và sản lượng của sản phẩm nông nghiệp. Trong quy hoạch và thiết kế hệ thống thủy lợi, quy mô của hệ thống được xác định dựa trên tần suất thiết kế (tương ứng với mức đảm bảo của công trình). Hiện nay việc thiết kế và xây dựng công trình thủy lợi sử dụng mức đảm bảo chung cho toàn hệ thống mà chưa có quy định hay tiêu chuẩn nào xác định mức đảm bảo riêng, hợp lý cho từng loại cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao. Vì vậy, trong nghiên cứu này, nhóm tác giả tập trung vào xây dựng cơ sở và đưa ra mức đảm bảo hợp lý cho nhóm cây trồng này. Dựa trên cơ sở về đặc trưng khí tượng, quan hệ giữa nhu cầu nước-năng suất cây trồng, giữa chi phí-lợi ích và các nghiên cứu trước đây, nghiên cứu đề xuất mức đảm bảo cấp nước cho: Cây Vải khu vực Trung du miền núi phía Bắc là P=90%; Cây Chè khu vực Trung du miền núi phía Bắc là P=85%; Cây Bưởi, khu vực Bắc Trung Bộ là P=90%; Cây Cà phê, khu vực Tây Nguyên là P=90%. Từ khóa: Mức đảm bảo, nhu cầu tưới, hệ thống thủy lợi, cây giá trị kinh tế cao
Xây dựng bản đồ hệ số tiêu cho các loại cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao ở Việt Nam
Cây trồng cạn có khả năng chịu ngập kém hơn so với lúa nên khi bị ngập úng sẽ bị ảnh hưởng lớn đến năng suất. Để giảm thiểu thiệt hại do ngập úng gây ra cần có biện pháp tiêu thoát nước chủ động thông qua các biện pháp công trình. Quy mô của các công trình này được xác định dựa trên yêu cầu tiêu nước thực tế của các đối tượng tiêu (hệ số tiêu q l/s/ha). Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả tập trung vào xây dựng bản đồ hệ số tiêu cho một số loại cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao cho các vùng nghiên cứu nhằm mục đích xây dựng cơ sở xác định hệ số tiêu phù hợp với từng vùng. Để xây dựng được bản đồ phân vùng hệ số tiêu, nhóm nghiên cứu đã xác định được: Thời gian yêu cầu tiêu nước dựa trên khả năng chịu ngập của các nhóm cây trồng cạn; Xác định hệ số tiêu tương ứng với tiêu thời đoạn ngắn (tùy theo khả năng chịu ngập), 1 ngày max, 3 ngày max và 5 ngày max; Xây dựng được bản đồ phân vùng hệ số tiêu cho các khu vực chuyên canh cây trồng cạn trên phạm vi cả nước theo tần suất thiết kế (P=10%) và tần suất kiểm tra (P=5%). Bản đồ hệ số tiêu theo các tần suất và thời đoạn tiêu khác nhau là cơ sở quan trọng trong việc xác định mức đảm bảo tiêu, quy mô công trình hợp lý của hệ thống thủy lợi phục vụ tiêu nước. Từ khóa: Hệ số tiêu, cây trồng cạn, tần suất thiết kế
Nghiên cứu ảnh hưởng của các thông số công nghệ khi gia công bằng phương pháp xung điện cho thép SKD11 sau khi xử lý nhiệt
Trong nghiên cứu này, phương pháp thí nghiệm và xử lý số liệu Taguchi được áp dụng để đánh giá ảnh hưởng của các thông số công nghệ chính trong quá trình xung điện cho thép SKD11 sau khi tôi đến độ nhám bề mặt chi tiết xung và thời gian gia công. Thông qua các giá trị độ cứng bề mặt, độ cứng tế vi xem xét vùng ảnh hưởng nhiệt trong quá trình xung điện. Từ các kết quả thực nghiệm cho thấy các thông số công nghệ ảnh hưởng lớn đến chất lượng bề mặt chi tiết gia công là cường độ dòng điện, thời gian đóng xung và thời gian ngắt xung. Trong đó, cường độ dòng điện ảnh hưởng lớn nhất đến độ nhám bề mặt và thời gian gia công. Quá trình xung điện cũng làm tăng đáng kể độ cứng bề mặt của thép SKD11 và có sự chênh lệch lớn độ cứng giữa vùng ảnh hưởng nhiệt và vùng kim loại nền sau khi gia công bằng phương pháp xung điện. Từ khóa: Gia công xung điện, thép SKD11, phương pháp Taguchi
Đánh giá trữ lượng đất trong vùng lòng hồ có thể sử dụng làm vật liệu xây dựng công trình vật liệu địa phương tại một số hồ chứa thuộc khu vực Bắc Trung Bộ
Miền Trung nói chung và khu vực Bắc Trung Bộ nói riêng có số lượng hồ chứa nước thủy lợi nhiều nhất cả nước (chiếm tới 30%) nhưng đa số các hồ thuộc loại vừa và nhỏ. Do đó, trữ lượng đất có thể khai thác để sử dụng làm vật liệu xây dựng dự kiến sẽ rất lớn. Hơn nữa, việc khai thác đất trong phạm vi lòng hồ sẽ góp phần làm tăng dung tích hồ chứa, nâng cao nhiệm vụ phòng chống thiên tai cho hồ chứa nếu thực hiện hợp lý và đúng quy trình. Bài báo giới thiệu kết quả khảo sát, đánh giá trữ lượng các loại đất hiện có trong 08 lòng hồ chứa nước thủy lợi trên địa bàn khu vực Bắc Trung Bộ. Từ khóa: Đất vùng lòng hồ, hồ chứa nước, kỹ thuật hạ tầng, đất xây dựng, Bắc Trung Bộ
Nghiên cứu vai trò của hệ thống thủy lợi vùng triều trong điều hòa chất lượng nước và kiểm soát mặn khu vực hạ lưu sông Sài Gòn-Vàm Cỏ Đông
Rủi ro ô nhiễm và xâm nhập mặn ảnh hưởng đến nguồn nước cho cấp nước sinh hoạt và nông nghiệp vùng hạ lưu sông Sài Gòn – Vàm Cỏ Đông đã và đang diễn mức độ báo động. Các hệ thống thủy lợi cơ bản trong vùng đã đáp ứng được nhiệm vụ ngăn mặn, cấp nước, chống ngập, cải tạo đất cho khu vực hưởng lợi. Tuy nhiên, vai trò kiểm soát ô nhiễm, điều hòa chất lượng nước và phối hợp giữa các hệ thống thì chưa được nghiên cứu. Vì vậy, bài báo này được thực hiện để làm rõ ảnh hưởng của hệ thống công trình thủy lợi trong việc kiểm soát mặn và điều hòa chất lượng nước vùng hạ du sông Sài Gòn - Vàm Cỏ Đông. Mô hình MIKE11-Ecolab kết hợp với thống kê phân tích số liệu, đo đạc được áp dụng. Kết quả cho thấy (i) hệ thống thủy lợi kiểm soát hiệu quả xâm nhập mặn và hỗ trợ giảm ô nhiễm (ii) nguy cơ mặn ảnh hưởng cấp nước gia tăng trong giai đoạn 2030-2050 (iii) nguyên nhân tình trạng ô nhiễm do cơ chế quản lý, nhận thức của cộng đồng, hiệu quả vận hành hệ thống và kiểm soát chất xả tại nguồn. Từ khóa: Hạ lưu sông Sài Gòn – Vàm Cỏ Đông, Ô nhiễm, Hệ thống thủy lợi, Xâm nhập mặn, Cấp nước
Ảnh hưởng của chất lượng nhận thức thương hiệu đến ý định tiêu dùng: Vai trò trung gian của chất lượng mối quan hệ – trường hợp trong ngành Điện tử tại thành phố Hồ Chí Minh
Bài báo này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa chất lượng nhận thức thương hiệu và ý định tiêu dùng thông qua biến trung gian chất lượng mối quan hệ (niềm tin, sự hài lòng và cam kết) bằng phương pháp PLS-SEM với 323 câu trả lời của người dùng các sản phẩm điện tử tại Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả cho thấy chất lượng mối quan hệ đóng vai trò là biến trung gian toàn phần (full mediation) giữa chất lượng nhận thức thương hiệu và ý định tiêu dùng. Kết quả này cũng cung cấp một số hàm ý quản trị, hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. Từ khóa: Chất lượng nhận thức thương hiệu, chất lượng mối quan hệ, ý định tiêu dùng