Một số đặc điểm thủy văn, hải văn và công tác dự báo thủy văn, hải văn trong mùa lũ năm 2025

Tóm tắt

Mùa lũ năm 2025 được đánh giá là một trong những năm ghi nhận diễn biến thiên tai khốc liệt và phức tạp, đặc biệt là lũ, bão, lũ quét và sạt lở đất, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và cơ sở hạ tầng trên nhiều vùng của cả nước. Các hình thái thời tiết cực đoan, nhiều đợt mưa lớn với cường suất cao, phạm vi hẹp nhưng tập trung đã xuất hiện dồn dập, làm gia tăng nguy cơ lũ quét, lũ ống tại khu vực miền núi và trung du. Trong khi đó, các hệ thống sông lớn như sông Hồng và sông Kôn liên tiếp xuất hiện lũ cao, có thời điểm vượt lũ lịch sử tại một số trạm.
Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trong năm 2025 cho thấy xu thế gia tăng về cường độ và mức độ nguy hiểm, với nhiều cơn bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, gây mưa rất lớn trên đất liền, kết hợp với nước dâng, sóng lớn và triều cường tại khu vực ven biển. Hệ quả là nhiều khu vực hạ du, đô thị và vùng trũng thấp chịu ngập sâu, kéo dài; các lưu vực sông dốc xuất hiện lũ lên nhanh, rút chậm, vượt xa khả năng ứng phó của cộng đồng địa phương.
Chế độ triều tại Việt Nam rất đa dạng, phân hóa rõ rệt theo từng khu vực bờ biển từ Bắc xuống Nam. Chế độ sóng chịu tác động chính của gió mùa và bão, chiều cao sóng lớn nhất trong bão 8-10 m. Khu vực ảnh hưởng lớn nhất của nước dâng do bão là bờ biển Trung Bộ, nước dâng lớn nhất có thể đạt từ 1,5-2,5 m, gây ngập lụt tại một số khu vực ven biển của tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa.
Trong bối cảnh đó, công tác theo dõi, dự báo và cảnh báo sớm thủy văn - hải văn đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Việc tổng kết, phân tích đặc điểm thiên tai năm 2025 không chỉ nhằm phản ánh mức độ khắc nghiệt của các hiện tượng lũ bão, lũ quét đã xảy ra, mà còn góp phần đánh giá hiệu quả công tác dự báo, cảnh báo và rút ra các bài học khoa học phục vụ nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai trong những năm tiếp theo.