Tạp chí của Hội Khoa học Kỹ thuật Phân tích Hóa, Lý và Sinh học
Hội Khoa học Kỹ thuật Phân tích Hóa, Lý và Sinh học
NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG GIẢI ĐỘC CỦA SỰ PHỐI HỢP PRALIDOXIME CHLORIDE VỚI ATROPINE VÀ DIAZEPAM TRÊN CHUỘT BỊ NGỘ ĐỘC PHOSPHO HỮU CƠ
Pralidoxime chloride (2-PAM) là thuốc giải độc đã được sử dụng từ lâu trong trường hợp ngộ độc phospho hữu cơ, đã được FDA chấp thuận từ những năm 1950. Hiệu quả giải độc của nó đạt được bằng cách kích hoạt lại các enzyme acetylcholinesterase (AChE) đã bị ức chế bởi các chất phospho hữu cơ. Sau khi được tổng hợp và kiểm tra chất lượng theo tiêu chuẩn USP 38, 2-PAM đã được thử nghiệm in vivo để đánh giá hiệu quả điều trị của nó. Các phát hiện đã chứng minh khả năng giải độc đầy hứa hẹn, với ED50 là 7,856 ± 2,54 mg/kg đối với ethyl paraoxon và 9,772 ± 1,26 mg/kg đối với chất mô phỏng GB. Đáng chú ý, việc dùng đồng thời 2-PAM với atropine và diazepam đã tăng cường đáng kể hiệu quả của nó, với mức giải độc hoàn toàn (100%) ở liều 2,5 mg/kg đối với ethyl paraoxon và 2,75 mg/kg đối với chất mô phỏng GB. Ngược lại, cần liều cao hơn nhiều là 20,0 mg/kg và 29,5 mg/kg nếu chỉ dùng đơn thuần 2-PAM để đạt được hiệu quả tương tự.
ẢNH HƯỞNG CỦA RỐI LOẠN CÁC DẠNG ARSEN ĐẾN CÂY HỒ TIÊU (Piper nigrum L.): HỆ QUẢ ĐỐI VỚI SỰ HẤP THU VÀ VẬN CHUYỂN DINH DƯỠNG
Ô nhiễm arsenic (As) trong đất làm rối loạn cân bằng dinh dưỡng khoáng của cây bằng cách cản trở hấp thu ở rễ và làm thay đổi vận chuyển các ion dinh dưỡng từ rễ lên quả. Nghiên cứu này đánh giá tác động của arsen vô cơ (arsenite - As(III), arsenate - As(V)), cùng hai dạng arsen hữu cơ (dimethylarsinic - DMA, monomethylarsonic acid - MMA) đến hệ số vận chuyển (TF) của các ion khoáng (Mg, P, K, Ca, Fe, Cu, Mn) từ rễ đến quả cây hồ tiêu (Piper nigrum L.) trong quá trình sinh trưởng. Kết quả cho thấy nồng độ As cao làm giảm đáng kể hệ số vận chuyển của Mn (r = -0,617, p < 0,001), đặc biệt rõ rệt dưới ảnh hưởng của As(III) và As(V). Ngược lại, DMA tăng Mg, P, Ca; K duy trì xấp xỉ đối chứng và cao hơn As(V), trong khi MMA làm tăng vận chuyển Mn. Phân tích hồi quy đa biến xác nhận rằng loại As và nồng độ As ảnh hưởng đáng kể đến vận chuyển của K, Ca, Fe, Cu, Mn (p < 0,05). Các kết quả này góp phần làm rõ cơ chế tương tác giữa các dạng As và nguyên tố dinh dưỡng ở cây hồ tiêu, qua đó cung cấp cơ sở khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo nhằm xây dựng biện pháp quản lý chất lượng môi trường để giảm tác động bất lợi của ô nhiễm As đối với cây trồng.
CHẾ TẠO ĐỒNG NANO CÓ ĐỘ ỔN ĐỊNH CAO VÀ KHẢO SÁT HOẠT TÍNH KHÁNG NẤM
Trong nghiên cứu này, các hạt đồng nano đã được chế tạo bằng phương pháp khử ion Cu2+. Ảnh hưởng của chitosan (CTS) và polyvinylpyrrolidone (PVP) lên độ ổn định của vật liệu và khả năng kháng nấm cũng đã được đánh giá. Độ ổn định của vật liệu được đánh giá bằng phương pháp phổ hấp thụ tử ngoại – khả kiến (UV-Vis) và phương pháp đo thế Zeta. Kích thước hạt được đánh giá bằng phương pháp TEM. Khả năng tham gia phản ứng khử ion Cu2+ của CTS được đánh giá thông qua phổ hồng ngoại (FT-IR). Khả năng kháng nấm của vật liệu được đánh giá dựa trên hiệu quả ức chế Aspergillus niger. Các hạt đồng nano chế tạo được có kích thước trung bình khoảng 22,88 ± 5,81 nm, có độ ổn định lên đến 42 ngày. Vật liệu này có khả năng ức chế hiệu quả sự phát triển của nấm mốc.
CÁC HỢP CHẤT FLAVONOID VÀ COUMARIN TỪ PHẦN THÂN CÂY Lasianthus honbaensis V.S. Dang, Tagane & H. Toyama
Từ bộ phận thân cây Xú hương Hòn Bà Lasianthus honbaensis, được thu mẫu tại Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, tỉnh Khánh Hoà, năm hợp chất đã được cô lập và xác định cấu trúc hoá học. Cấu trúc hoá học của năm hợp chất, trong đó bao gồm ba hợp chất flavonoid quercetin (1), kaempferol-3-O-β-D-xylopyranoside (2), và sophorin (3) cùng với hai hợp chất coumarin esculetin (4) và lasibidoupin B (5), được xác định bằng các phương pháp hoá lý hiện đại như khối phổ HR-ESI-MS, phổ cộng hưởng từ hạt nhân NMR một và hai chiều, kết hợp so sánh với dữ liệu NMR trong các tài liệu tham khảo. Các hợp chất 1-4 lần đầu tiên được tìm thấy trong chi Xú hương Lasianthus. Hai hợp chất esculetin (4) và lasibidoupin B (5) cho thấy có khả năng ức chế α-glucosidase với giá trị IC50 (µg/ml) lần lượt là 5,83±0,50 và 4,0±0,00, nhưng lại không cho hoạt tính ức chế acetylcholinesterase. Lasibidoupin B (5) cho thấy có hoạt tính ức chế yếu trên hai dòng tế bào ung thư A549 và HEK-293, trong khi esculetin (4) không cho hoạt tính trên cả ba dòng tế bào ung thư A549, HEK-293 và HepG2. Đây là lần đầu tiên loài Xú hương Hòn Bà Lasianthus honbaensis V. S. Dang, Tagane & H. Toyama được khảo sát về thành phần hoá học và hoạt tính sinh học.
THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ KHẢ NĂNG KHÁNG KHUẨN CỦA CAO CHIẾT METHANOL TỪ TỎI (Allium sativum L.) ĐỐI VỚI Vibrio parahaemolyticus
Dịch chiết methanol từ tỏi (Allium sativum L.) được phân tích bằng GC-MS cho thấy sự hiện diện của 30 hợp chất sinh học, bao gồm aldehyde, phenol, acid béo và các hợp chất organosulfur. Nghiên cứu nhằm đánh giá hoạt tính kháng khuẩn của chiết xuất tỏi đối với Vibrio parahaemolyticus, một tác nhân gây bệnh quan trọng trong nuôi trồng thủy sản. Kết quả khuếch tán thạch cho thấy dịch chiết tỏi ức chế rõ rệt vi khuẩn ở nồng độ 50-500 mg/mL. Sau 24 giờ, đường kính vòng ức chế dao động từ 12,31 đến 20,28 mm, tăng dần theo nồng độ. Hoạt tính giảm dần sau 48-72 giờ, nhưng ở nồng độ cao nhất (500 mg/mL) sau 72 giờ vẫn duy trì hiệu quả ức chế đáng kể (17,51 ± 0,37 mm). DMSO (đối chứng âm, nồng độ 1%) không tạo vòng ức chế, khẳng định hoạt tính kháng khuẩn xuất phát từ dịch chiết tỏi. Nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) và nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC) được xác định lần lượt là 125 mg/mL và 250 mg/mL. Những kết quả này bước đầu cho thấy chiết xuất tỏi có tiềm năng sinh học đáng chú ý đối với V. parahaemolyticus.
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG VÀ AN TOÀN BÁNH MEN TRUYỀN THỐNG TẠI TRUNG THẠNH, THÀNH PHỐ CẦN THƠ
This study investigated the physicochemical, microbiological, sensory characteristics and food safety of traditional starter cakes (banh men) in Trung Thanh commune, Can Tho city, Vietnam. Three commonly used starter cakes were collected and analyzed for pH, moisture content, microbial counts, and beneficial microbial composition using culture-based methods combined with amplicon sequencing. Fermentation performance of glutinous rice was evaluated after 72 h based on °Brix, ethanol content, pH, sensory acceptance, and microbiological safety indicators. The results showed that starter cakes exhibited pH values ranging from 5.37 to 5.62 and moisture contents of 12.2–14.5%. Yeast and mold populations ranged from 10⁶ to 10⁷ CFU/g, while lactic acid bacteria reached approximately 10⁸ CFU/g. Amplicon sequencing revealed the dominance of starch-hydrolyzing molds, mainly Rhizopus, within the fungal community, while fermentative yeasts such as Saccharomyces and lactic acid bacteria-related genera (Weissella, Lactococcus, Leuconostoc, Lactobacillus, and Pediococcus) were consistently present in the starter cakes. After 72 h of fermentation, fermented rice exhibited °Brix values of 34.40–40.4°Bx, ethanol contents of 4.2–5.36% (v/v), and pH values of 3.97–4.4, indicating active fermentation with moderate acidification. Sensory evaluation showed that fermented rice samples achieved acceptable sensory scores, although variations among samples reflected the non-uniformity of traditional starter cakes. Methanol and furfural were not detected in any samples. However, Escherichia coli was detected below the quantification threshold of the method (<10 CFU/g), while other indicator and pathogenic microorganisms, including coliforms, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, and Clostridium perfringens, were not detected or remained below the applicable limits. Overall, the results provided baseline data on the physicochemical, microbiological and safety characteristics of traditional starter cakes and fermented glutinous rice in the study area, comparable to similar fermented rice products in the region, and provided scientific evidence for the evaluation and preservation of traditional fermented foods.
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG NHỘNG RUỒI LÍNH ĐEN (Hermetia illucens) LÀM THỨC ĂN CHO CÁ RÔ PHI (Oreochromis niloticus) GIỐNG
This study was conducted to evaluate the effects of supplementing black soldier fly (Hermetia illucens) larvae in the diet on growth performance, survival rate, and feed conversion ratio (FCR) of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) fingerlings. The results showed that after 60 days of rearing, fish in treatment NT2 (25% black soldier fly larvae supplementation) achieved the highest final body weight (80.8 ± 11.26 g/fish), which was higher than that of the control treatment NT1 (100% commercial feed; 70.0 ± 4.80 g/fish) and treatment NT4 (100% black soldier fly larvae; 53.7 ± 5.71 g/fish). The specific growth rate (SGR) was also highest in NT2, reaching 7.45 ± 1.48 %/day. The lowest feed conversion ratio was recorded in NT2 and NT3 (FCR = 2.39 – 2.42), whereas higher FCR values were observed in NT1 and NT4 (2.51 – 2.69). The survival rate of fish throughout the experiment ranged from 65.0 to 74.2%. These results indicated that the appropriate supplementation of black soldier fly larvae could improve the growth performance and feed utilization efficiency of Nile tilapia fingerlings without negatively affecting survival rate.
NANO - COMPOSITE NZVI/GNPS@TCPP: VẬT LIỆU XANH ỨNG DỤNG CHO CẢM BIẾN ĐIỆN HÓA PHÁT HIỆN CHLORAMPHENICOL TRONG THUỐC NHỎ MẮT
Accurate and cost-effective analytical methods for detecting antibiotic residues play a crucial role in ensuring pharmaceutical quality and public safety. In this study, an electrochemical sensor was developed by modifying a glassy carbon electrode (GCE) with zero-valent iron nanoparticles synthesized using Cleistocalyx operculatus leaf extract, in combination with graphene and tetra(4-carboxyphenyl) porphyrin (nZVI/GNPs@TCPP), for the detection of chloramphenicol (CAP) residues in eye drops solutions. The structural and morphological characteristics of the nZVI/GNPs@TCPP nanocomposite were investigated using advanced techniques such as X-ray diffraction (XRD), scanning electron microscopy (SEM), and Fourier transform infrared spectroscopy (FTIR). The electrochemical behavior of CAP was evaluated by cyclic voltammetry (CV) and differential pulse voltammetry (DPV), providing qualitative detection limit (LOD) of 0.185 μM, quantitative limit (LOQ) of 0.618 μM and sensitivity of 1.580 μA·μM⁻¹·cm⁻².
MỘT SỐ HỢP CHẤT PHENOLIC GLYCOSIDE TỪ DỊCH CHIẾT NƯỚC LÁ LOÀI Zanthoxylum asiaticum (Rutaceae)
Zanthoxylum asiaticum (synonym: Toddalia asiatica), commonly known in Viet Nam as "cam núi," belongs to the family Rutaceae. It is found in India, Sri Lanka, China, Thailand, Philippine, and Viet Nam. In traditional medicine, it is used to treat ailments such as joint pain, toothache, sore throat, and stomachache. Modern pharmacological studies showed that this plant possesses a wide range of biological activities, including anti-inflammatory, analgesic, antioxidant, antibacterial, and cardioprotective effects, as well as anti-tumor properties. From this plant, 165 compounds including coumarins, alkaloids, terpenoids, flavonoids, phenolic acids, lignans, steroids, and fatty acids were also isolated. However, to date, there were no studies conducted on this specific plant species within Vietnam. Therefore, in our project to research this plant, we reported first here the isolation of five glycosyl compounds from the water extract of its including, one coumarin 1, one phenylpropanoid 2, two lignans 3 and 4, one flavonoid 5. Their chemical structures were determined using ESI-MS, 1D and 2D NMR spectroscopic methods, and comparison of their NMR data with those reported in the literature. This was the first time that phenolic glycosides isolated from leaves of species Zanthoxylum asiaticum in Viet Nam were reported.
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH BROMAZEPAM TRONG MÁU BẰNG PHƯƠNG PHÁP LC/Q-TOF HỖ TRỢ LÂM SÀNG VÀ PHÁP Y
In this study, a reliable analytical method was developed and validated for the determination of bromazepam in human blood samples using liquid chromatography coupled with quadrupole time-of-flight mass spectrometry (LC–Q/TOF) following solid-phase extraction (SPE). The method exhibited excellent linearity, accuracy, and precision across the tested concentration ranges. The limit of detection (LOD) and limit of quantification (LOQ) were found to be 0.145 µg/L and 0.483 µg/L, respectively. The recovery rates ranged from 89% to 97%, with relative standard deviations (RSDs) of less than 11% for all tested concentrations. These findings demonstrated that the developed LC–Q/TOF method was highly sensitive, accurate, and reproducible, and it could be effectively applied for the routine detection of bromazepam in forensic and clinical toxicology laboratories.
NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP QUECHERS KẾT HỢP SẮC KÝ KHÍ KHỐI PHỔ HAI LẦN (GC-MS/MS) NHẰM XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG MỘT SỐ CHẤT POLYCHLORINATED BIPHENYL TRONG THỦY SẢN
Polychlorinated biphenyls (PCBs) are a group of persistent organic pollutants with high toxicity and dioxin-like effects. Although globally banned under the Stockholm Convention, PCBs continue to be unintentionally generated from high-temperature processes and chemical manufacturing, leading to potential accumulation in the food chain. This study developed and validated an analytical method for 29 PCBs congeners representing various emission sources, including indicator PCBs, dioxin-like congeners, PCBs characteristic of commercial mixtures, and PCB-209 associated with paint and pigment sources. A QuEChERS–GC-MS/MS procedure was optimized to achieve high extraction efficiency and superior selectivity for seafood matrices, including several species analyzed for the first time in Vietnam. The method was applied to analyze 20 seafood samples. Preliminary results indicated that 2/20 samples contained PCB-28 and PCB-209, while 3 other samples showed traces of certain PCBs at concentrations below the method’s limit of quantitation (LOQ=0.5 µg/kg). Recoveries ranged from 67.0% to 103%, confirming the accuracy and reliability of the method. These findings provided an effective analytical tool to support food safety monitoring and PCBs exposure risk assessment in Vietnam.
ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP SẮC KÍ KHÍ KẾT HỢP VỚI DETECTOR ECD ĐỂ XÁC ĐỊNH THUỐC TRỪ SÂU HỮU CƠ TRONG NƯỚC MẶT SÔNG KIM NGƯU, HÀ NỘI
Organochlorine pesticides (OCPs) are persistent organic pollutants (POPs) listed under the Stockholm Convention since 2004 for elimination due to their toxicity, persistence, and bioaccumulation potential. This study determined the presence of OCPs in surface water from the Kim Nguu River (Hanoi city area) using gas chromatography coupled with an electron capture detector (GC-ECD). The validity of the optimized analytical method was confirmed to achieve a limit of detection (LOD) for 18 OCPs in the range of 0.0028–0.0064 µg/L and a limit of quantification (LOQ) from 0.0090 to 0.020 µg/L. The recoveries of 18 OCPs ranged from 70% to 110%, with repeatability (%RSDr) of 5.31–8.95% and intermediate precision (%RSDR) of 5.46–17.06%. These validation parameters met the AOAC 2016 (Appendix F) criteria at the 1 µg/L concentration level. Notably, no OCPs were detected in the surface water samples collected from the Kim Nguu River during the study period.
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH N,N-DIMETHYLANILINE BẰNG PHƯƠNG PHÁP HUỲNH QUANG VÀ ỨNG DỤNG ĐỊNH LƯỢNG GỐC CARBONATE TRONG HỆ PEROXYMONOCARBONATE
NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN CHẾ PHẨM CẢI THIỆN SẮC TỐ CHO TÔM TỪ DỊCH CHIẾT CHỨA CAROTENOID CỦA BÍ ĐỎ VÀM RĂNG
Bí đỏ chứa nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe và đã được nghiên cứu như một nguyên liệu quan trọng trong các ứng dụng về y học, thực phẩm và mỹ phẩm. Carotenoid, đặc biệt là β-carotene trong bí đỏ, đã được chứng minh có khả năng chuyển hóa thành astaxanthin, là sắc tố chính tạo nên màu sắc của vỏ và thịt tôm. Do đó, trong nghiên cứu này, chúng tôi đã phát triển một chế phẩm sinh học nhằm tăng cường sắc tố của tôm, sử dụng chiết xuất giàu carotenoid từ các sản phẩm phụ của bí đỏ (vỏ, thịt và màng nhầy) thuộc giống Vàm Răng được trồng tại tỉnh Kiên Giang, Việt Nam. Chiết xuất carotenoid được thu nhận thông qua phương pháp chiết bằng ethanol (96%) kết hợp siêu âm, với tỷ lệ nguyên liệu và dung môi là 1:10 (g/mL), ở nhiệt độ chiết 50°C trong 60 phút qua bốn chu kỳ. Hàm lượng β-carotene trong chiết xuất từ các bộ phận khác nhau của bí đỏ được phân tích bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC), cho thấy hàm lượng β-carotene trong màng nhầy (337 mg/100 g) cao hơn đáng kể so với các bộ phận khác. Các đặc tính chống oxy hóa và khả năng tương thích sinh học của chiết xuất cũng đã được đánh giá. Đáng chú ý, tôm được cho ăn thức ăn bổ sung chế phẩm sinh học từ chiết xuất bí đỏ và tá dược tự nhiên đã cải thiện đáng kể sắc tố (đạt mức lý tưởng là 12 ở liều dùng 50 g chế phẩm sinh học trên mỗi kg thức ăn), so với tôm không được bổ sung chế phẩm. Những phát hiện này cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về chế phẩm sinh học có nguồn gốc tự nhiên, đặc biệt là chiết xuất carotenoid từ bí đỏ, nhằm nâng cao giá trị kinh tế của ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam (tôm và cua), với trọng tâm cụ thể là tỉnh Kiên Giang.
ẢNH HƯỞNG CỦA NANO SILICA VÀ NANO ZIRCONIA LÀM CHẤT KẾT DÍNH ĐẾN CƯỜNG ĐỘ NÉN VÀ ĐẶC TÍNH CỦA VẬT LIỆU GEOPOLYMER GIA CƯỜNG SỢI BAZAN TỪ TRO BAY VÀ XỈ LÒ CAO
Nghiên cứu này đánh giá hiệu ứng hiệp đồng của nano silica và nano zirconia trong việc cải thiện tính năng bê tông geopolymer cốt sợi bazan từ xỉ lò cao và tro bay. Năm công thức với tỷ lệ nano silica/nano zirconia biến thiên từ 9:1 đến 1:9 (tổng hàm lượng 1% khối lượng) đã được tổng hợp và đánh giá. Quan sát vi cấu trúc bằng kính hiển vi quang học và SEM cho thấy công thức GBSZ91 (Bê tông geopolymer cốt sợi basalt chứa nano silica:nano zirconia với tỉ lệ 9:1) đạt mức đặc cao nhất, với độ xốp giảm 50% và kích thước lỗ rỗng giảm đáng kể so với mẫu đối chứng GB. Phân tích EDX xác định các nguyên tố Na, Si, Fe, Mg, Al, Ca, O phân bố đồng nhất trong ma trận, tương ứng với thành phần nguyên liệu đầu vào, chứng tỏ quá trình geopolymer hóa không gây biến đổi hóa học bất thường. Cường độ chịu nén cải thiện 8% ở công thức tối ưu GBSZ91. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò khác biệt của hai loại nano: nano silica tham gia phản ứng geopolymer hóa tạo gel liên kết, còn nano zirconia hoạt động như chất độn trơ cải thiện độ đặc. Tỷ lệ tối ưu giữa pha phản ứng (nano silica) và pha trơ (nano zirconia) quyết định hiệu quả tăng cường đồng thời tính năng cơ học và độ bền vi cấu trúc của vật liệu.
THÀNH PHẦN HÓA HỌC CÂY VIỄN CHÍ LANG BIANG (Polygala glomerata var. langbianensis)
Nghiên cứu thành phần hóa học của cao chiết MeOH từ cây viễn chí lang biang (Polygala glomerata var. langbianensis) đã phân lập được bảy hợp chất, bao gồm: 3,6¢-di-O-sinapoylsucrose (1), (+)-pinoresinol O-β-D-glucopyranoside (2), liriodendrin (3), kaempferol 3-O-b-D-glucopyranoside (4), quercetin-3-O-b-D-glucopyranoside (5), trifostigmanoside I (6), và adenosine (7). Cấu trúc hóa học của các hợp chất được xác định bằng các phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và phổ khối lượng phun mù điện tử (Electrospray Ionization Mass Spectrometry (ESI-MS)) kết hợp với so sánh với các hợp chất đã công bố.
TỔNG HỢP VÀ NGHIÊN CỨU TÍNH CHẤT QUANG CÁC PHỨC CHẤT ALUMINUM(III), ZINC(II) VỚI SALOPHEN NGƯNG TỤ TỪ 2-HYDROXY-1-NAPHTHALDEHYDE
Four Al(III) and Zn(II) complexes were prepared through the reaction of Al(NO3)3.9H2O/ Zn(CH3COO)2.2H2O with ligands derived from the condensation of o-phenylenediamine derivatives and 2-hydroxy-1-naphthaldehyde. Their structures were characterized by IR, ESI-MS, and ¹H NMR spectroscopy, confirming a 1:1 metal-to-ligand molar ratio with coordination through phenolic oxygen and imine nitrogen atoms. Investigation of the optical properties revealed that the complexes exhibited stronger luminescence than the free ligands, with Al(III) complexes showing higher emission intensity than Zn(II) complexes. Among complexes with the same central metal ion, those containing electron-donating substituents (-OCH3) demonstrated stronger luminescence compared to those with electron-withdrawing substituents (-COPh).
NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HỆ SỐ TÍCH LŨY KIM LOẠI NẶNG (Al, As, Cd, Sb, Pb) TRONG LÁ CÂY VEN ĐƯỜNG ĐÔ THỊ
This study evaluated the bioaccumulation potential of heavy metals (Al, As, Cd, Sb, Pb) in roadside tree leaves along Mai Chi Tho Street, Ho Chi Minh City. Leaf samples were collected from common local species (Dipterocarpus alatus, Lagerstroemia speciosa, Cassia fistula) and a reference species (Pterocarpus indicus) from a minimally polluted site. Analyses were conducted on both washed and unwashed leaf samples to distinguish between internal accumulation and surface deposition. Metal concentrations were standardized using both mg/kg (dry weight) and mg/cm² (leaf surface area) units to reduce interspecies variability. Bioconcentration Factor (BCF), Capture Rate (CR), Enrichment Factor (EF), and Metal Accumulation Index (MAI) were calculated to assess the contamination levels and the bioindicator capacity of each species. Results indicated higher metal concentrations at locations near traffic intersections and construction zones. Dipterocarpus alatus and Cassia fistula exhibited notably high accumulation levels, particularly for Pb and As. The use of mg/cm² as a normalization unit proved effective in minimizing species-dependent bias and provided a more accurate representation of atmospheric metal pollution. These findings supported the potential application of urban vegetation in biomonitoring programs for air quality assessment.
NGHIÊN CỨU THU HỒI TỔNG OXID ĐẤT HIẾM TỪ KHOÁNG VẬT XENOTIM SỬ DỤNG TÁC NHÂN CLORUA
A novel method for processing xenotime was introduced to produce high-purity total rare earth oxides (TREO), addressing the disadvantages of conventionally hydrometallurgical and pyrometallurgical techniques. Traditional processes, which often utilized concentrated acids/bases, required extreme reaction conditions and released hazardous gases, leading to high operating costs and potentially environmental problems. The proposed method combined sequential calcination steps incorporating chloride agents (NaCl and NH4Cl) with affordable and widely accessible reagents, conducted under oxygen-limited conditions. Furthermore, optimized temperatures were conducted to determine the optimal roasting conditions for improving efficiency in the 2nd and 3rd calcination stages. Xenotime was calcined with MgO to fix the fluorine. Next, the mixture was treated with CaO-NaCl to decompose REPO4, resulting in the formation of insoluble Ca3(PO4)2 and RE2O3. Then, RE2O3 was converted to RECl3 by calcining with a mixture of NH4Cl + NH4HCO3. Finally, the rare earth ions was precipitated as oxalates and calcined to obtain TREO. When it was applied to xenotime (~45% TREO), the process achieved a total recovery efficiency of 75% and a purity of TREO of 98.95%, in which the optimal efficiency was achieved at the calcination when calcined with CaO-NaCl at 650oC for 20 minutes and with NH4Cl + NH4HCO3 at 450oC for 10 minutes. This environmentally benign approach minimized equipment corrosion, reduced reagent costs, and offered strong potential for industrial-scale rare earth recovery from xenotime-rich ores.
BƯỚC ĐẦU NGHIÊN CỨU MỨC ĐỘ Ô NHIỄM VÀ ĐÁNH GIÁ RỦI RO ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CON NGƯỜI CỦA PERMETHRIN VÀ CHLORPYRIFOS TRONG BỤI PM2.5 TẠI MỘT SỐ KHU VỰC ĐÔ THỊ HÀ NỘI, VIỆT NAM
This study focused on assessing the occurrence and human health risk of permethrin and chlorpyrifos in fine particulate matter (PM2.5) in two urban areas of Ha Noi. A total of 28 PM2.5 samples were collected at highly populated area of Ha Noi and analyzed for permethrin and chlorpyrifos. Permethrin (including permethrin I and permethrin II) was abundance in PM2.5 samples collected with frequency of detection of 100%, while chlorpyrifos was found in 71% of total samples collected. The total concentrations of permethrin and chlorpyrifos in the PM2.5 samples ranged from nd to 6.38 ng/m³ and nd to 0.89 ng/m³, respectively. Among the pesticides detected in PM2.5 samples, permethrin concentrations were 3.5 to 67 times higher than those of chlorpyrifos, except in nighttime samples collected at sites S1 and S2. For most of the PM2.5 samples, the concentrations of permethrin and chlorpyrifos were higher in daytime compared to those collected at night. This was likely attributable to variations in the nocturnal boundary layer height, macroscale atmospheric mixing, and high daytime ozone concentrations resulting in their oxidation. However, the atmospheric oxidation processes of permethrin and chlorpyrifos in urban environments would require further investigation. The health risk assessment for permethrin and chlorpyrifos associated with PM2.5 exposure was conducted for both adults and children residing surounding the sampling sites, using the hazard index (HI) approach. The HIs for the maximum concentrations of both chlorpyrifos và permethrin were 3.1 × 10-5 and 7.7 × 10-5 for adults and children, respectively, which could infer negligible exposure risk. However, the cumulative exposure and the multiple exposure pathways of not only permethrin and chlorpyrifos but also multiple pesticides in PM2.5 should be assessed in future investigation.
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC MẶT VÙNG ĐỒNG BẰNG VEN BIỂN TỈNH THANH HÓA: TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI THEO KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN
Comprehensive and detailed studies on the contamination status, trends of change, and pollution source assessment of surface water in Vietnamese coastal areas are relatively limited. In this study, physicochemical and microbiological parameters were determined in surface water samples collected at 29 locations in coastal plain areas of Thanh Hoa Province during rainy season (n = 29) and dry season (n = 29). The parameters determined included: temperature, pH, total dissolved solids, total suspended solids, electrical conductivity, dissolved oxygen, biochemical oxygen demand over 5 days, chemical oxygen demand, ammonium, chloride, nitrite, nitrate, arsenic, lead, manganese, iron, and total Coliform. The pollution parameters varied over a wide range between the sampling sites. Some locations showed pollution levels exceeding threshold values ​​or were classified as poor quality according to national technical regulations. Spatiotemporal trends of the water quality were evaluated based on statistical analysis of the monitoring dataset. Areas impacted by intensively domestic activities, industrial production, and agriculture had higher levels of pollution due to receiving large volumes of improperly treated wastewater.
ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM VÀ SỰ TÍCH LŨY HÓA CHẤT TRONG RÁC THẢI ĐẦU MẨU THUỐC LÁ BẰNG CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CÔNG CỤ HIỆN ĐẠI (UV-Vis, ICP-MS, GC-MS)
Cigarette butts (CBs) are a special domestic waste of emerging concern due to their widespread abundance, significant amount, and accumulation of various toxic substances. However, information on the contamination status of CBs and the occurrence of associated pollutants in Vietnam remains scarce. In this study, CB samples were collected from several locations in Khoai Chau Commune, Hung Yen Province. Various instrumental methods, including UV-Vis spectrophotometry, inductively coupled plasma-mass spectrometry (ICP-MS), and gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS), were applied to determine UV-Vis spectra, leaching concentrations of selected elements, and concentrations of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in CB filters, respectively. The UV-Vis spectra of CB extracts could provide insights into the behavior and fate of chemicals in CBs throughout their lifecycles. A total of 23 elements, including Li, Na, Al, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Ga, As, Se, Sr, Mo, Cd, In, Sn, Sb, Hg, Tl, and Pb, were detected in CB leachates, with individual concentrations ranging from <0.1 to over 2000 ng/mL. Some elements exhibited significantly increased concentrations in smoked CBs in comparison with those unsmoked ones, such as Ni, Fe, Cr, Zn, and Cd. Elevated PAH levels were also detected in CB filters, with sum of 17 PAHs ranging from 5900 to 24,900 (mean 11,500) ng/g. The PAH profiles in CB filters were more dominated by low-molecular-weight compounds than high-molecular-weight compounds. The most predominant PAHs detected in CB filters were fluorene (3500; 2300–5700 ng/g), naphthalene (2900; 120–12,000 ng/g), phenanthrene (1400; 1000–2300 ng/g), and acenaphthylene (1100; 630–1800 ng/g), which accounted for 30%, 25%, 12%, and 10% of total PAHs, respectively. This was among the first comprehensive studies of contamination and chemical profiles of CBs in Vietnam and Southeast Asia. Further investigations into the pollution status, environmental behavior, and potential ecological risks of CBs would need to develop an effective management scheme for this waste type in Vietnam.
KẾT HỢP HỒI QUY BÌNH PHƯƠNG TỐI THIỂU RIÊNG PHẦN VÀ PHƯƠNG PHÁP UV-Vis XÁC ĐỊNH ĐỒNG THỜI SORBIC ACID VÀ SODIUM BENZOATE TRONG MỘT SỐ MẪU THỰC PHẨM
In this study, a molecular absorption spectroscopic method (UV-Vis) combined with chemometrics analysis using the partial least squares regression (PLS) algorithm was employed for the simultaneous quantification of sorbic acid (SA) and sodium benzoate (SB) in various food samples. This analytical approach was simple, accurate, sensitive, and reliable, eliminating the need for prior separation of the two analytes during the analysis. The absorption spectra of SA and SB exhibited significant overlap in the wavelength range of 190-300 nm. Therefore, the application of PLS-R effectively resolved spectral overlapping and enabled accurate prediction of the concentration of each compound in the mixture. Analysis of five food samples demonstrated good repeatability of the method, with a low root mean square error (RMSE). The method was successfully applied for the simultaneous determination of SA and SB in different food samples.
XÂY DỰNG QUY TRÌNH CHUNG XÁC ĐỊNH ĐỒNG THỜI FOSFOMYCIN VÀ ALENDRONATE BẰNG PHƯƠNG PHÁP CE-C4D
Fosfomycin and alendronate are two kinds of drugs containing phosphonate groups, which are using in Vietnam. In this research, capillary electrophoresis with contactless conductivity detection (CE-C4D) was used to develop a simple easy-to-implement analytical procedure, suitable for simultaneous determination of fosfomycin and alendronate in pharmaceutical samples. The analytical conditions included: background electrolyte solution of 15 mM L-Arginin/acetic acid, pH 4.0, separation voltage of -18 kV, sample injection using siphoning hydrodynamic at height of 15 cm in 20 s, 50 mm ID fused silica capillary with the effective capillary length of 20 cm. The limits of detection of fosfomycin and alendronate were 1.8 ppm and 7.5 ppm, respectively. The 5-point standard curve of fosfomycin from 6.0 – 200 ppm and that of alendronate from 25 to 180 ppm gave a good correlation coefficient (R2 > 0.997). Analytical results of spiked blank samples indicated acceptable recovery (96% - 105%) and repeatability (RSDintraday < 2.70% and RSDinterday < 5.26%). The validated method was applied to determine fosfomycin and alendronate in three samples. Good agreement between the results of CE-C4D and cross-checked method, suggesting CE-C4D was reliable.
ỨNG DỤNG KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP KHỬ pH VÀ THAN HOẠT TÍNH ĐỂ LOẠI BỎ HỢP CHẤT GÂY MÙI LẠ (GEOSMIN AND 2-MIB) TRONG NƯỚC MẮM CÁ CHÉP LÊN MEN
Các hợp chất gây mùi lạ geosmin và 2-methylisoborneol (2-MIB) thường xuất hiện trong cá nước ngọt và các sản phẩm nuôi trồng thủy sản, làm giảm chất lượng cảm quan. Nghiên cứu này đánh giá khả năng loại bỏ các hợp chất đó khỏi nước mắm làm từ cá chép bằng phương pháp kết hợp axit hóa và sử dụng than hoạt tính (PAC và GAC). Thí nghiệm Jar test theo mẻ và cột dòng chảy cho thấy việc hạ pH xuống 4 giúp tăng cường khả năng hấp phụ, trong đó PAC cho hoạt tính hấp phụ mạnh hơn, còn GAC phù hợp với xử lý liên tục ở quy mô lớn. Phương pháp kết hợp axit hóa và than hoạt tính cho thấy hiệu quả khử mùi cao hơn so với từng phương pháp riêng lẻ. Mặc dù carbon hữu cơ hòa tan và axit amin cạnh tranh vị trí hấp phụ, đánh giá cảm quan xác nhận mùi đất – mùi mốc giảm đáng kể trong khi vẫn giữ được vị umami. Kết quả chỉ ra rằng việc tích hợp axit hóa với xử lý bằng than hoạt tính là một phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng nước mắm từ cá nước ngọt, đồng thời mang lại lợi ích trong việc tận dụng nguồn cá chép xâm hại ở một số khu vực không có thói quen ăn cá chép.
SỰ PHÂN BỐ CÁC CHẤT PER- VÀ POLYFLUOROALKYL GIỮA TRẦM TÍCH–NƯỚC BIỂN Ở VÙNG VEN BIỂN VIỆT NAM: VAI TRÒ CỦA CHIỀU DÀI MẠCH VÀ TÍNH KỴ NƯỚC
Các chất per- và polyfluoroalkyl (PFAS) đã được phân tích trong nước biển và trầm tích thu thập từ 20 địa điểm dọc theo bờ biển Việt Nam bằng tàu Viện sĩ Oparin. Nồng độ PFAS thay đổi trong khoảng từ 0,97 đến 10,55 ng/L (trung bình: 5,37 ng/L) trong nước biển và từ 0,195 đến 2,165 ng/g TLK (trung bình: 0,755 ng/g TLK) trong trầm tích. Các PFCA chuỗi ngắn (C4–C7, như PFBA, PFPeA, PFHxA) phổ biến trong nước biển, trong khi các PFCA chuỗi dài (≥ C8 như PFOA, PFNA, PFDA, PFUnDA) có xu hướng tích tụ trong trầm tích. Hệ số phân bố trầm tích-nước biển (log KOC) dao động trong khoảng 3,2–4,8, cho thấy mối tương quan đáng kể với chiều dài chuỗi PFAS (R = 0,94, p < 0,05), và thể hiện xu hướng các PFAS chuỗi dài được ưu tiên hấp phụ vào trầm tích. Kết quả cho thấy ô nhiễm PFAS đáng kể ở vùng nước ven biển Việt Nam, có thể là do chất thải công nghiệp và đô thị. Những phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường giám sát và quản lý để giải quyết tình trạng ô nhiễm PFAS trong môi trường biển nhiệt đới.
PHÂN LẬP VÀ XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC CÁC HỢP CHẤT ENT-KAURANE TỪ THỊT QUẢ CỦA CÂY BÌNH BÁT NƯỚC ANNONA GLABRA L.
Từ dịch chiết điều chế từ phần thịt quả của cây Bình bát nước (Annona glabra L.), một số hợp chất diterpenoid thuộc khung ent-kaurane đã được phân lập, bao gồm: 16-H-ent-kaurane-17-oic acid (1), 16-H-ent-kaurane-17,19-dioic acid (2), ent-kaurane-16-en-19-ol (3), 16-H-ent-kaurane-17,18-dioic acid, 17-methyl ester (4), và 16-dihydroxykauran-19-oic acid (5). Cấu trúc của các hợp chất được thực hiện thông qua các phương pháp phân tích phổ, kết hợp với đối chiếu dữ liệu phổ đã được công bố. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên hợp chất 16-H-ent-kaurane-17-oic acid (1) được báo cáo phân lập từ loài Bình bát nước Annona glabra L.
ẢNH HƯỞNG CỦA SUCROSE ĐẾN CÁC TÍNH CHẤT LÝ HÓA CỦA LIPOSOME SẮT(II) SULFATE ĐÔNG KHÔ DỰA TRÊN GLYCEROL
This study investigated the effect of sucrose as a freeze-drying protectant for glycerol-based ferrous sulfate liposomes at sucrose/lipid mass ratios of 5:1 and 8:1 (w/w) on particle size, polydispersity index (PDI), and zeta potential. Sucrose at a mass ratio of 8:1 proved superior in maintaining the desired properties of the final product, such as reproducibility of size, PDI, and zeta potential, similar to the liposomes before freeze-drying. Furthermore, FTIR-ATR analysis confirmed the incorporation of iron sulfate into the liposome matrix through the reduction of sulfate vibrations and the alteration of phospholipid phosphate bands, indicating the absence of free crystalline salts. FESEM images confirmed the formation of freeze-dried ferrous sulfate liposomes as spherical structures. Furthermore, short-term stability assessment after 7 days at 4°C showed that the sucrose/lipid ratio = 8 : 1 effectively preserved the integrity of the liposomes after freeze-drying. These results highlight the important role of sucrose in stabilizing glycerol-based ferrous sulfate liposomes.
NGHIÊN CỨU PHÂN BIỆT NGUỒN GỐC ĐỊA LÝ CỦA GIỐNG XOÀI HÒA LỘC Ở VIỆT NAM
Mango (Mangifera indica L.) is a tropical fruit of the Anacardiaceae family, origin in the Indo–Burma – Malay region and later spread to other regions. Vietnam is a major global mango producer; however, the expansion of international trade has increased the prevalence of low-quality and fraudulent products, emphasizing the necessity of origin identification for quality assurance and market integrity. This study investigated the traceability of Vietnamese mangoes, especially the valuable Hoa Loc mango variety, through an integrated analytical approach using principal component analysis (PCA) on inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS) elemental concentrations. Mango samples from Tien Giang, Vinh Long, Dong Thap, and Can Tho provinces were evaluated for their elemental composition(Mg, Al, Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Rb, Sr, Mo, Ag, Cd, Sb, Cs, Ba, Hg, and Pb). PCA of the elemental data showed significant differences between regions. Important elements for distinguishing mango samples included Mg, Cu, Rb, Sr, Cs. Notably, Can Tho samples had the highest Mg concentration (140.83 µg/g), while Tien Giang had the lowest concentration (28.30 µg/g). Cu concentration in Tien Giang also the lowest of the 4 provinces (0,21±0,02 µg/g) and Can Tho is the highest (1,96±0,04µg/g). The above differences contributed to the assessment of the origin of mango samples. Other notable elements such as Al, Ti Cr, Fe were also analyzed and evaluated by province. The results of this study demonstrate the effectiveness of applying advanced analytical techniques in traceability and quality control of Hoa Loc mangoes in particular, and agricultural products in general.
ỨNG DỤNG CỦA CÔNG NGHỆ MÀNG THẨM THẤU THUẬN TRONG CÔ ĐẶC DỊCH ÉP DƯA HẤU
This research studied the potential application of forward osmosis technology in the concentration of watermelon juice using different inorganic draw solutions, pursuing the express goal of achieving the final juice concentration of 60 °Brix. Particularly, the influences of various operational conditions-which included: type of draw solutes, draw solution concentration, and watermelon juice concentration-on the concentration efficiency of the investigated forward osmosis system were evaluated through the changes in water flux and reverse draw solute flux. Experimental results suggested that water flux would increase with the rise of draw solution concentration, leading to the respective shortening of operational duration, while specific draw solute loss remained relatively stable. Therefore, it would be optimum to use saturated draw solutions in the forward osmosis concentration of watermelon juice, so that any potential losses of useful phytochemicals could be minimized. Overall, this study provided empirical evidence on the capability of forward osmosis technology in the concentrating watermelon juice, presenting an alternative approach that does not involve the utilization of elevated temperature conditions and consequently better in preserving useful but thermal-sensitive phytochemicals present in watermelon juice.