Tạp chí Kiến trúc Việt Nam

Quy hoạch Hà Nội 100 năm: Một dự án tham vọng

2026-05-04T11:28:46+07:00

Hà Nội đã công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô có tầm nhìn 100 năm. Ngay khi mới công bố, Quy hoạch đã nhận được sự quan tâm từ dư luận bởi nó chứa đựng một “tham vọng lớn”, một số ý tưởng đúng đắn, một số ý tưởng cần nghiên cứu chi tiết hơn và một số ý tưởng cần thay đổi.

Định vị chiến lược quy hoạch thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

2026-05-04T11:28:49+07:00

Trong bối cảnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đã được thông qua, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện các bản đồ hay mô tả không gian phát triển, mà quan trọng hơn là xây dựng một cách tiếp cận mới, dựa trên dữ liệu động, liên kết vùng hiệu quả và khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu. Việc nhận diện đúng các động lực phát triển, các điểm nghẽn và cơ hội liên kết sẽ quyết định khả năng hiện thực hóa tầm nhìn dài hạn của Thủ đô trong thế kỷ XXI.

Giải pháp cải tạo quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục giai đoạn 2 dựa trên tiếp cận bảo tồn di sản đô thị

2026-05-04T11:28:52+07:00

Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, nằm khép mình bên hồ Hoàn Kiếm tại trung tâm đô thị lịch sử Hà Nội, là một không gian công cộng có ý nghĩa văn hóa đặc biệt. Tên gọi quảng trường gợi nhớ phong trào giáo dục yêu nước “Đông Kinh Nghĩa Thục” đầu thế kỷ 20, làm tăng thêm giá trị lịch sử cho địa điểm này. Về không gian, với quy mô vừa đủ, khu vực quảng trường là điểm giao thoa giữa phố Cổ và khu vực phố Cũ (khu phố Pháp), tạo nên một cảnh quan đô thị hấp dẫn của Hà Nội. Suốt nhiều thập kỷ, cấu trúc cảnh quan quanh hồ Hoàn Kiếm và khu vực phụ cận được duy trì hài hòa gắn với kiểm soát chặt chẽ quy mô công trình, mọi thành phần không gian kiến trúc cảnh quan đều hòa quyện nhuần nhuyễn với nhau một cách mềm mại, chuyển tiếp từ mặt nước sang cây xanh, từ phố Cổ sang phố Cũ mà không gây tương phản mạnh. Chính sự hoà quyện không gian và tầm vóc nhỏ nhắn của cảnh quan hồ đã làm nên sự quyến rũ riêng của địa điểm này.

Quản lý đô thị thông minh: ứng dụng công nghệ số trong kỷ nguyên mới

2026-05-04T11:28:56+07:00

Trong những thập niên gần đây, Việt Nam chứng kiến quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ với tốc độ ngày càng nhanh, đặc biệt là ở Hà Nội. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tính đến tháng 3 năm 2025, cả nước có 916 đô thị, với dân số sống tại các khu vực đô thị là 40,8 triệu người, chiếm 40,2% dân số cả nước [1]. Tốc độ đô thị hóa nhanh đã tạo ra nhiều sức ép và hệ lụy tiêu cực, đặt ra những thách thức lớn cho công tác quản lý và phát triển bền vững các đô thị. Thực tế cho thấy, các đô thị lớn tại Việt Nam hiện đang đối mặt với tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng nghiêm trọng, ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí, ngày càng gia tăng; cơ sở hạ tầng kỹ thuật thường xuyên quá tải và xuống cấp nhanh chóng; việc sử dụng năng lượng và tài nguyên còn lãng phí, thiếu hiệu quả; cùng với đó là những bất cập trong quản lý trật tự xây dựng và đảm bảo an ninh, an toàn đô thị.

Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Tham khảo phương pháp quy hoạch liên kết hài hòa lãnh thổ tại Pháp

2026-05-04T11:28:59+07:00

Năm 2008 đánh dấu một bước chuyển đổi về quy mô trọng yếu của Quy hoạch đô thị Hà Nội với việc sát nhập tỉnh Hà Tây và một số địa phận tỉnh Vĩnh Phúc, Hoà Bình vào địa giới mở rộng thủ đô Hà Nội. Chính vì thế, quy hoạch chung vùng Hà Nội năm 2012 là bản quy hoạch thành phố đầu tiên phản ánh tầm nhìn chiến lược cũng như những định hướng không gian nền tảng cho phát triển vùng thủ đô hiện nay. Từ đó đến nay, Hà Nội tiếp tục có những đồ án Quy hoạch được phê duyệt: Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Lần này xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, tránh chồng chéo hai quy trình quy hoạch.

Chuẩn hóa vữa xây trát trong xây dựng hiện đại: Góc nhìn từ phụ gia chống nứt vữa Bách Điền

2026-05-04T11:29:01+07:00

Ngành xây dựng hiện đại đang chứng kiến một nghịch lý quen thuộc: khi yêu cầu về độ bền, tính thẩm mỹ và tuổi thọ công trình ngày càng được nâng cao, thì nhiều công đoạn thi công cốt lõi - đặc biệt là xây trát - vẫn vận hành dựa trên những thói quen kỹ thuật đã tồn tại suốt nhiều thập kỷ. Thực tế tại nhiều công trình cho thấy, sự phụ thuộc lớn vào kinh nghiệm cảm tính của nhân công, tạo nên tâm lý ngại thay đổi và hạn chế khả năng tiếp cận các giải pháp công nghệ mới. Cách tiếp cận thiếu hệ thống này là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nứt vữa phổ biến, gây gia tăng chi phí bảo trì và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cũng như uy tín công trình. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng phụ gia chống nứt vữa không chỉ là cải tiến vật liệu đơn thuần, mà còn là bước chuyển quan trọng nhằm chuẩn hóa chất lượng thi công và giảm thiểu rủi ro từ yếu tố con người. Phụ gia vữa chống nứt Bách Điền được nhìn nhận như một giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao tính đồng bộ, bền vững và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong xây dựng hiện đại.

Vernomimicry: thiết kế bản địa dưới lăng kính phỏng sinh học trong kiến trúc tại Việt Nam

2026-05-04T11:29:03+07:00

Trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu, ngành xây dựng hiện đóng góp gần 40% lượng phát thải CO2 toàn cầu liên quan đến năng lượng [1]. Tại Việt Nam, sự gia tăng các hệ thống kỹ thuật nhân tạo trong đô thị đang gây ra sự đứt gãy với tri thức thích ứng khí hậu bản địa, vốn là hệ thống kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế kỷ. Sự lệ thuộc vào điều hòa không khí không chỉ tiêu tốn năng lượng mà còn xóa nhòa bản sắc không gian truyền thống. Dù kiến trúc dân gian sở hữu kho tàng giải pháp thụ động hiệu quả [2], việc sao chép nguyên mẫu hiện không còn đáp ứng được các yêu cầu thực tiễn của đô thị hiện đại. Để giải quyết vấn đề này, khái niệm Phỏng sinh học bản địa (Vernomimicry) được đề xuất nhằm tích hợp giá trị văn hóa - xã hội bản địa với các nguyên lý thiết kế bền vững từ tự nhiên [6]. Khung thiết kế này phân biệt rõ giữa Hình thái học sinh học (Biomorphism), vốn chỉ mô phỏng thẩm mỹ bên ngoài [3] và Phỏng sinh học (Biomimicry), vốn tập trung giải mã các cơ chế chức năng và hệ sinh thái đã được tối ưu hóa qua hàng tỷ năm [1, 4]. Thông qua Vernomimicry, các kinh nghiệm bản địa được khoa học hóa thành các thuật toán thiết kế hiện đại, giúp công trình vừa duy trì bản sắc vừa tối ưu hóa hiệu suất vận hành [2, 9].

Đánh giá hiệu quả của kết cấu che nắng hiện trạng trong kiến trúc trường học bằng phần mềm mô phỏng

2026-05-04T11:29:06+07:00

Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường học tập và sử dụng năng lượng hiệu quả, kết cấu che nắng (KCCN) đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bức xạ mặt trời (BXMT) đối với công trình trường học tại khu vực khí hậu nhiệt đới nóng ẩm. Tuy nhiên, nhiều công trình hiện hữu tại Việt Nam được thiết kế che nắng theo kinh nghiệm, thiếu cơ sở định lượng để đánh giá hiệu quả thực tế. Bài báo trình bày phương pháp mô phỏng và đánh giá hiệu quả của các kết cấu che nắng hiện trạng trong kiến trúc trường học thông qua phần mềm D-Light, với việc sử dụng công cụ mở rộng Watt Extension. Kết quả mô phỏng cho phép phân tích nhiệt bức xạ mặt trời lên mặt đứng của nhà khi có và không có kết cấu che nắng. Từ đó, đánh giá được hiệu quả của kết cấu che nắng, làm cơ sở cho việc cải tạo và thiết kế tối ưu kết cấu che nắng trong kiến trúc trường học.

Khung phương pháp tích hợp BIM-FEA hướng tới thiết kế kết cấu bền vững và quản lý vòng đời công trình

2026-05-04T11:29:08+07:00

Trong bối cảnh ngành xây dựng chịu áp lực kép từ yêu cầu phát triển hạ tầng và giảm phát thải carbon, việc tích hợp Mô hình Thông tin Công trình (BIM) và Phân tích Phần tử Hữu hạn (FEA) nổi lên như một giải pháp chiến lược để tối ưu hóa hiệu suất kết cấu và bền vững vòng đời công trình. Nghiên cứu này thực hiện đánh giá tổng quan chuyên sâu, phân tích so sánh các công trình về BIM truyền thống và BIM-FEA theo bốn tiêu chí: tối ưu hóa năng lượng, quản lý rác thải, giảm phát thải carbon và nâng cao an toàn kết cấu. Kết quả cho thấy BIM-FEA giúp tăng mức tiết kiệm năng lượng từ 10-15% lên 20-30%, giảm rác thải thêm 8-10% và giảm carbon hàm chứa từ 15-20% lên 18-28%, đồng thời cho phép sử dụng an toàn vật liệu xanh hoặc tái chế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất khung phương pháp ba giai đoạn (thiết kế, thi công, vận hành-bảo trì) cùng các ứng dụng phân tích cơ học nâng cao nhằm hỗ trợ kỹ sư và nhà quản lý ra quyết định hướng tới xây dựng xanh, tuần hoàn và chống chịu khí hậu.

Thiết kế tham số trong kiến trúc đương đại và hàm ý cho Việt Nam

2026-05-04T11:29:10+07:00

Trong bối cảnh công nghệ số làm thay đổi sâu sắc phương thức tạo hình và thiết kế kiến trúc, thiết kế tham số (TKTS - Parametric Design) đang trở thành một hướng tiếp cận quan trọng của kiến trúc đương đại, nhờ khả năng thiết lập và kiểm soát các quan hệ biến thiên giữa hình học, cấu trúc và dữ liệu thiết kế. Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc tiếp cận lĩnh vực này vẫn còn phân tán, thiếu một khung lý thuyết có hệ thống để làm rõ nguồn gốc lịch sử, bản chất phương pháp luận và phạm vi ứng dụng của TKTS trong thực hành kiến trúc. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu tích hợp để phân tích tiến trình hình thành và phát triển của tư duy tham số trong kiến trúc, từ các nguyên lý tỷ lệ trong kiến trúc cổ điển, các mô hình tìm hình dạng vật lý của Gaudí và Frei Otto, đến bước ngoặt của hình học tính toán (CAGD) và sự xuất hiện của các công cụ kỹ thuật số như Rhino và Grasshopper. Trên cơ sở đó, nghiên cứu làm rõ sự chuyển dịch từ tư duy hình thức sang tư duy quan hệ trong TKTS, đồng thời xác định vị trí của TKTS trong hệ phương pháp thiết kế số. Từ kết quả phân tích, bài báo đề xuất cách tiếp cận TKTS như một năng lực tư duy và công cụ học thuật có thể vận dụng linh hoạt

Không gian nhỏ - Tiện ích lớn giải pháp nội thất module cho ký túc xá sinh viên

2026-05-04T11:29:11+07:00

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, không gian sống của sinh viên tại các thành phố lớn như Hà Nội, đặc biệt là trong các ký túc xá (KTX), thường bị giới hạn trong diện tích nhỏ hẹp từ 10-20m². Thực trạng này đòi hỏi những giải pháp thiết kế đột phá nhằm tối ưu hóa không gian mà vẫn đảm bảo sự tiện nghi trong sinh hoạt và học tập. Bài viết trình bày nghiên cứu về giải pháp thiết kế đồ nội thất dạng module kết hợp ứng dụng các phụ kiện nội thất hiện đại dành riêng cho không gian KTX sinh viên. Thông qua việc kết hợp các phương pháp nghiên cứu tài liệu, khảo sát thực địa, điều tra xã hội học và mô phỏng thí điểm, nghiên cứu đề xuất các hệ module nội thất đa năng, linh hoạt, dễ dàng tùy biến và tháo lắp. Kết quả nghiên cứu không chỉ giải quyết bài toán tận dụng tối đa không gian, nâng cao thẩm mỹ và trải nghiệm sống cho sinh viên, mà còn cung cấp cơ sở tham khảo khả thi về mặt kinh tế - kỹ thuật cho các dự án xây dựng nhà ở sinh viên và các doanh nghiệp sản xuất nội thất trong nước.

Tác động của chính sách giãn dân đến cấu trúc không gian và đời sống đô thị khu phố cổ Hà Nội

2026-05-04T11:29:13+07:00

Nghiên cứu phân tích tác động của chính sách giãn dân đến cấu trúc không gian và đời sống đô thị khu phố cổ Hà Nội trong bối cảnh bảo tồn đô thị lịch sử. Trên cơ sở tiếp cận cảnh quan đô thị lịch sử (HUL), nghiên cứu xem xét khu phố cổ như một hệ thống tích hợp giữa không gian vật thể, hoạt động kinh tế- xã hội và cộng đồng cư dân. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích hình thái đô thị, khảo sát thực địa, phỏng vấn cư dân và phân tích chính sách. Kết quả cho thấy, giãn dân góp phần giảm mật độ cư trú nhưng đồng thời thúc đẩy chuyển đổi chức năng từ cư trú sang thương mại và du lịch, làm suy giảm cấu trúc xã hội truyền thống. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất định hướng tích hợp giữa giãn dân và bảo tồn thích ứng nhằm duy trì giá trị sống của khu nội đô lịch sử Hà Nội.

Tư tưởng Thiền Tông và Tịnh Độ trong thiết kế vườn Nhật Bản

2026-05-04T11:29:14+07:00

Nghiên cứu phân tích con đường tiếp nhận Phật giáo vào thiết kế vườn Nhật Bản và ảnh hưởng của Thiền tông - Tịnh Độ tông đến ba phong cách chính: Tsukiyama (vườn hồ đồi), Karesansui (vườn khô), Chaniwa (vườn trà). Qua phân tích lịch sử và biểu tượng không gian, nghiên cứu chỉ ra sự song hành của hai dòng Phật giáo trong triết lý tổ chức vườn Nhật, từ hình ảnh Tây Phương Cực Lạc hướng ngoại đến thiền quán hướng nội. Kết quả nghiên cứu không chỉ đem đến cái nhìn đầy đủ hơn về vườn Nhật Bản truyền thống mà còn đề xuất nguyên tắc ứng dụng triết lý Thiền - Tịnh độ vào kiến trúc cảnh quan Việt Nam, góp phần bổ sung cơ sở lý luận cho kiến trúc cảnh quan bản địa.