Ứng dụng chụp cắt lớp vi tính trong khảo sát giải phẫu động mạch thượng vị nông
Tóm tắt
Đặt vấn đề: Động mạch thượng vị nông (ĐMTVN) là nhánh nông của động mạch đùi, cấp máu cho da và tổ chức dưới da vùng hạ vị. Dựa trên đặc điểm giải phẫu, vạt ĐMTVN ngày càng được ứng dụng trong phẫu thuật tạo hình, đặc biệt là tái tạo vú, dù tính không hằng định của cuống mạch vẫn còn là thách thức.
Mục tiêu: mô tả đặc điểm giải phẫu của động mạch thượng vị nông (ĐMTVN) ở người Việt Nam trưởng thành trên hình ảnh cắt lớp vi tính (CLVT), đánh giá khả năng ứng dụng ĐMTVN trong phẫu thuật tạo hình.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả trên 148 bệnh nhân được chụp CLVT 128 dãy tại bệnh viện Quân Y 175 từ tháng 11/2023 đến tháng 05/2025. Các biến số được phân tích gồm: hiện diện, nguyên ủy, hướng đi, đường kính, chiều dài cuống mạch, thiết diện, góc trục ĐMTVN với dây chằng bẹn (DCB).
Kết quả: tỉ lệ hiện diện ĐMTVN là 62,5%. Nguyên ủy phổ biến nhất là từ động mạch (ĐM) đùi (55,4%). Hướng đi chủ yếu của ĐMTVN là hướng về gai chậu trước trên (GCTT), bên trái là 76,2%, bên phải là 68, 6%. Đường kính trung bình cả hai bên là 2,0 ± 0,3 mm. Thiết diện trung bình bên trái là 3,2 ± 0,9 mm2, bên phải là 3,2 ± 1,0 mm2. Chiều dài cuống mạch trung bình bên trái là 88,0 ± 33,2 mm, bên phải là 80,2 ± 28,8 mm. Góc trục ĐMTVN với DCB bên trái là 37,9 ± 13,7º, bên phải là 42,0 ± 13,2º. Có sự khác biệt giữa ĐMTVN ở hai giới, ở nữ ĐMTVN đi hướng về GCTT nhiều hơn, góc trục ĐMTVN – DCB nhỏ hơn, đường kính, thiết diện và chiều dài cuống mạch lớn hơn nam giới. ĐMTVN có thể được cân nhắc ứng dụng trong phẫu thuật tạo hình. Dù có tỉ lệ thất bại sau ghép cao hơn so với một số vạt khác, vạt ĐMTVN vẫn có các ưu điểm như ít xâm lấn, bảo tồn thành bụng và giúp bệnh nhân hồi phục nhanh. Những đặc điểm này cho thấy vạt ĐMTVN là một lựa chọn tiềm năng, cần được khảo sát kỹ trước phẫu thuật để tối ưu hóa kết quả lâm sàng.
Kết luận: ĐMTVN là một nhánh động mạch nông có tính biến thiên cao, nhưng có giá trị tiềm năng trong ứng dụng lâm sàng nếu được khảo sát đầy đủ trước mổ.
