MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG VÀ HỆ THỐNG TƯ PHÁP CỦA NHẬT BẢN, ĐỨC, HÀN QUỐC, ANH: BÀI HỌC CẢI CÁCH CHO VIỆT NAM

Tóm tắt

Bài viết phân tích so sánh mô hình tổ chức chính quyền địa phương và hệ thống tư pháp của bốn quốc gia có trình độ phát triển cao và đặc điểm thể chế khác nhau: Nhật Bản (phân quyền mạnh + tư pháp độc lập), Đức (liên bang + tòa án hành chính), Hàn Quốc (kết hợp tập trung-phân quyền + e-Court), và Vương quốc Anh (phân quyền tài chính + hệ thống Common Law và tribunals chuyên trách). Trên cơ sở đó, tác giả rút ra năm nhóm bài học khả thi cho Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW: (1) tăng cường phân quyền gắn với tự chủ tài chính địa phương, (2) xây dựng tòa án hành chính và tòa án chuyên trách cấp tỉnh, (3) bảo đảm tính độc lập tư pháp thông qua cơ chế bổ nhiệm minh bạch, (4) ứng dụng mạnh mẽ công nghệ (nộp đơn điện tử, quản lý hồ sơ số, công khai bản án), và (5) đào tạo thẩm phán chuyên sâu về luật hành chính và công nghệ tư pháp. Điểm mới của nghiên cứu là kết hợp phân tích bốn mô hình đa dạng, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn cải cách hành chính - tư pháp hiện nay của Việt Nam và đưa ra các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao thay vì chỉ dừng ở nhận diện kinh nghiệm chung chung như nhiều công trình trước đây.