Tạp chí Khoa học - Trường Đại học Hải Phòng: Giáo dục - Xã hội - Nhân văn

ẨN DỤ Ý NIỆM MIỀN NGUỒN THIÊN NHIÊN TRONG THƠ NÔM NGUYỄN BỈNH KHIÊM

Nguyễn Thị Hiên — 2026-03-23

Từ lý thuyết của Ngôn ngữ học tri nhận, bài viết tìm hiểu tư duy, văn hóa và mô hình ẩn dụ ý niệm về thiên nhiên trong thơ Nôm của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Khác với các nghiên cứu trước, chủ yếu tiếp cận thiên nhiên từ góc độ biểu tượng học hoặc phê bình sinh thái, bài viết này tập trung làm rõ cơ chế ánh xạ tri nhận giữa miền nguồn THIÊN NHIÊN và các miền đích trong cấu trúc tư duy của tác giả. Kết quả khảo sát 161 bài thơ Nôm trong Tuyển tập thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm cho thấy có 143/161 bài chứa ẩn dụ ý niệm về thiên nhiên, chiếm 88,8% và có tổng số 325 lượt ánh xạ được mã hóa; một bài thơ có thể chứa nhiều hơn một mô hình ánh xạ. Cụ thể gồm các mô hình: THIÊN NHIÊN LÀ THỜI GIAN; THIÊN NHIÊN LÀ NGƯỜI MẸ; THIÊN NHIÊN LÀ NƠI VỖ VỀ TÂM HỒN; THIÊN NHIÊN LÀ THẾ LỰC KIỂM SOÁT SỐ MỆNH CON NGƯỜI; THIÊN NHIÊN LÀ NGƯỜI BẠN, ... Những ẩn dụ này mang tính quy ước, được vận dụng trong ngôn ngữ giao tiếp thường nhật. Hệ thống ẩn dụ này phản ánh một mô hình tri nhận mang tính nghiệm thân và văn hóa của người Việt trung đại, trong đó con người được định vị như một bộ phận nội tại của tự nhiên.

TỰ SỰ VỀ CÁI ÁC TRONG TIỂU THUYẾT ĐẤT MỒ CÔI CỦA CỔ VIÊN (TẠ DUY ANH)

Lê Thị Thủy — 2026-03-23

Năm 2020, nhà văn gạo cội Tạ Duy Anh tái xuất dưới bút danh Cổ Viên bằng tiểu thuyết ấn tượng mang tên Đất mồ côi - một lần nữa tiếp tục khẳng định vị trí khó thay thế của một trong những tác giả đã đi sâu nhất vào “vùng tối của linh hồn con người”. Đất mồ côi kế thừa mối quan tâm lâu dài của Tạ Duy Anh về bản chất người, về sự tha hóa và nhất là về muôn vẻ tội ác. Ở Đất mồ côi, cái ác không chỉ được trình hiện như hành động bạo lực của cá nhân mà còn là hệ quả của cơ chế xã hội, của ký ức lịch sử và sự im lặng đồng lõa tập thể. Tìm hiểu về cái ác trong tác phẩm này có thể thấy được cách văn học Việt Nam hôm nay kể lại những kinh nghiệm đau thương trong quá khứ, đồng thời mở rộng diễn ngôn đạo đức trong tự sự hiện đại.

MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG VÀ HỆ THỐNG TƯ PHÁP CỦA NHẬT BẢN, ĐỨC, HÀN QUỐC, ANH: BÀI HỌC CẢI CÁCH CHO VIỆT NAM

Lê Thu Trang — 2026-03-23

Bài viết phân tích so sánh mô hình tổ chức chính quyền địa phương và hệ thống tư pháp của bốn quốc gia có trình độ phát triển cao và đặc điểm thể chế khác nhau: Nhật Bản (phân quyền mạnh + tư pháp độc lập), Đức (liên bang + tòa án hành chính), Hàn Quốc (kết hợp tập trung-phân quyền + e-Court), và Vương quốc Anh (phân quyền tài chính + hệ thống Common Law và tribunals chuyên trách). Trên cơ sở đó, tác giả rút ra năm nhóm bài học khả thi cho Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW: (1) tăng cường phân quyền gắn với tự chủ tài chính địa phương, (2) xây dựng tòa án hành chính và tòa án chuyên trách cấp tỉnh, (3) bảo đảm tính độc lập tư pháp thông qua cơ chế bổ nhiệm minh bạch, (4) ứng dụng mạnh mẽ công nghệ (nộp đơn điện tử, quản lý hồ sơ số, công khai bản án), và (5) đào tạo thẩm phán chuyên sâu về luật hành chính và công nghệ tư pháp. Điểm mới của nghiên cứu là kết hợp phân tích bốn mô hình đa dạng, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn cải cách hành chính - tư pháp hiện nay của Việt Nam và đưa ra các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao thay vì chỉ dừng ở nhận diện kinh nghiệm chung chung như nhiều công trình trước đây.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HỖ TRỢ GIÁO VIÊN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH LỚP 4 TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Đỗ Thị Ngọc Thắng — 2026-03-23

Hoạt động trải nghiệm là một nội dung quan trọng trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, được xây dựng nhằm phát triển phẩm chất và năng lực toàn diện cho học sinh. Bài viết tập trung làm rõ vai trò của giáo viên trong việc xây dựng và tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực, trên cơ sở khảo sát thực tiễn tại một số trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Kết quả nghiên cứu cho thấy giáo viên đảm nhiệm những vai trò quan trọng: người xây dựng hoạt động, người tổ chức, người hướng dẫn, người tạo động lực và người đánh giá. Bài viết đồng thời đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm của giáo viên nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

TỪ GHÉP CHỈ CHỨC VỤ ĐƯỢC DÙNG TRONG XÃ HỘI VIỆT NAM THỜI PHONG KIẾN

Hồ Thị Kim Ánh — 2026-03-23

Từ ghép chỉ chức vụ được dùng trong xã hội Việt Nam thời phong kiến giữ vai trò quan trọng trong hệ thống từ vựng tiếng Việt bởi đây là lớp từ trực tiếp tham gia vào, thiết lập và vận hành bộ máy quản lí nhà nước, qua đó góp phần phản ánh tư duy quản lí và quan niệm trật tự quyền lực của giai cấp thống trị trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Bài báo tập trung khảo sát lớp từ ghép chỉ chức vụ trong xã hội phong kiến nhằm làm rõ đặc điểm cấu tạo ngữ pháp và giá trị ngữ nghĩa của chúng. Kết quả phân tích cho thấy mô hình ghép chính - phụ là kiểu cấu tạo chủ đạo, trong đó yếu tố chính xác lập loại hình chức vụ chung, còn yếu tố phụ khu biệt hoá về đơn vị hành chính, chức năng chuyên trách hoặc cấp bậc quyền lực. Qua đó, bài báo góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa cấu trúc từ vựng và bối cảnh văn hoá - xã hội, đồng thời khẳng định vai trò của từ ghép chỉ chức vụ trong xã hội phong kiến trong việc phản ánh đặc trưng tổ chức quyền lực của xã hội phong kiến Việt Nam.

THÁI ĐỘ CỦA HỌC VIÊN CAO HỌC KHỐI NGÀNH NHÂN VĂN, ĐẠI HỌC MANGALORE, ẤN ĐỘ ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT

Nguyễn Thị Thanh Nhàn — 2026-03-23

Ấn Độ là một trong những quốc gia có tỷ lệ người khuyết tật (NKT) cao nhất trên thế giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu về thái độ của học viên cao học (HVCH) đối với NKT tại các địa phương khác nhau của bang Karnataka ở phía Nam Ấn Độ còn rất hạn chế. Bài viết này được thực hiện nhằm tìm hiểu về thái độ của HVCH khối ngành Nhân văn, đại học Mangalore đối với NKT. Bằng phương pháp chọn lọc ngẫu nhiên phân tầng, nhóm tác giả đã khảo sát 150 trong tổng số 240 HVCH của sáu khoa khác nhau trong ngành Nhân văn trực thuộc Đại học Mangalore, Ấn Độ. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng phần lớn HVCH tại Đại học Mangalore thể hiện thái độ tương đối tích cực trong việc nhìn nhận và đánh giá NKT. Nhóm tác giả cũng thành công trong việc kiểm định các giả thuyết nghiên cứu bằng việc sử dụng đa dạng các phương pháp phân tích thống kê cho khoa học xã hội. Nghiên cứu này đóng góp vào nguồn tài liệu học thuật còn hạn chế tại khu vực, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức và củng cố thái độ tích cực của HVCH thuộc khối ngành Nhân văn, đại học Mangalore đối với NKT.

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC HÀNH VI GIAO TIẾP CÓ VĂN HÓA CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON

Nguyễn Thị Hương — 2026-03-23

Trong quá trình hình thành nhân cách con người việc giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ là việc làm không thể thiếu. Ở lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi - lứa tuổi chuẩn bị hành trang cho trẻ vào lớp Một thì việc làm này càng quan trọng hơn bao giờ hết. Hành vi giao tiếp có văn hóa hướng trẻ đến cách cư xử lễ phép với người lớn, biết nhường nhịn bạn bè và quan tâm chia sẻ với mọi người, biết nói cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ từ người khác và xin lỗi khi làm sai… Bài viết phân tích cơ sở lý luận, nêu ra những hạn chế trong giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ hiện nay, từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG THOÁT HIỂM KHI GẶP CHÁY NỔ CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON

Nguyễn Thị Huệ — 2026-03-23

Kỹ năng thoát hiểm trong các tình huống cháy, nổ là tập hợp những tri thức và hành vi cần thiết giúp con người chủ động bảo vệ bản thân, đồng thời hỗ trợ người khác giảm thiểu rủi ro và thoát khỏi vùng nguy hiểm khi xảy ra sự cố hỏa hoạn. Trẻ 5-6 tuổi là giai đoạn chuẩn bị cho sự chuyển tiếp lên tiểu học, đánh dấu một sự phát triển mạnh mẽ về thể chất, trí tuệ và tâm lý. Ở độ tuổi này, trẻ đã bắt đầu có nhận thức về những nguy hiểm xung quanh mình và có thể học cách phản ứng lại nó dưới sự hướng dẫn của người lớn. Bởi vậy việc giáo dục kỹ năng thoát hiểm khi gặp cháy nổ cho trẻ là rất cần thiết. Hiện nay các biện pháp giáo dục kỹ năng thoát hiểm khi gặp cháy nổ đang ngày càng được chú trọng dù là ở cấp bậc mầm non. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc giáo dục cho trẻ ở các trường còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, bài viết hướng tới việc đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng thoát hiểm khi gặp cháy nổ cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non.

SỰ MỞ RỘNG CỐT TRUYỆN DÂN GIAN TRONG TRUYỀN KỲ MẠN LỤC - NHÌN TỪ CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG VÀ CHUYỆN TỪ THỨC LẤY VỢ TIÊN

Nguyễn Thị Phương Thảo — 2026-03-23

Trong lịch sử văn học trung đại Việt Nam, sự tương tác giữa văn học dân gian và văn học viết là quy luật then chốt định hình bản sắc dân tộc. Dù vay mượn thể loại từ văn học Trung Quốc, Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ lại cho thấy những ảnh hưởng sâu sắc từ văn học dân gian Việt Nam. Thành công của Nguyễn Dữ là ở sự tiếp thu và sáng tạo trên cơ sở cốt truyện dân gian có sẵn. Ông không sao chép mà biết cách chọn lọc, phát triển và nâng tầm chất liệu dân gian thô sơ, biến chúng thành tác phẩm văn học hoàn chỉnh, phản ánh vấn đề thời đại và gửi gắm ước mơ công lý. Chính sự tiếp thu có ý thức, chọn lọc và biến đổi linh hoạt này đã giúp Truyền kỳ mạn lục vượt qua giới hạn thể loại, vừa mang hơi thở dân gian vừa phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội, khẳng định tài năng và tư duy tự sự độc lập của Nguyễn Dữ.

THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TÁC PHẨM “CHUYỆN CON MÈO DẠY HẢI ÂU BAY” CỦA LUIS SEPÚLVEDA

Vũ Thị Thu Hiền — 2026-03-23

Bài báo tiếp cận Chuyện con mèo dạy hải âu bay của Luis Sepúlveda từ góc độ thế giới nhân vật như một hệ thống nghệ thuật. Thông qua việc phân tích các kiểu nhân vật và mạng lưới quan hệ giữa chúng, bài viết làm rõ quá trình kiến tạo một trật tự giá trị nhân văn dựa trên trách nhiệm, đối thoại và sự tôn trọng khác biệt. Thế giới nhân vật trong tác phẩm không chỉ đảm nhiệm chức năng tự sự mà còn tham gia trực tiếp vào việc thử nghiệm và khẳng định các giá trị đạo đức. Qua đó, bài báo góp phần làm rõ quan niệm nghệ thuật về con người của Luis Sepúlveda và gợi mở một hướng tiếp cận thi pháp học đối với tác phẩm.

NÂNG CAO TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO SINH VIÊN KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ

Lưu Thị Hằng — 2026-03-23

Nghiên cứu xác định năm yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng tư duy phản biện của 315 sinh viên Khoa Kinh tế & Quản trị Kinh doanh - Trường Đại học Hải Phòng trong bối cảnh chuyển đổi số. Sử dụng phân tích hồi quy bội, kết quả cho thấy tất cả năm yếu tố đều có tác động tích cực có ý nghĩa thống kê (p < 0.001), giải thích 64.6% sự biến thiên của kỹ năng tư duy phản biện. Phương pháp giảng dạy đổi mới có ảnh hưởng mạnh nhất (β = 0.336), tiếp theo là ứng dụng công nghệ số (β = 0.299), năng lực số của giảng viên (β = 0.288), thái độ học tập chủ động (β = 0.178) và môi trường học tập số (β = 0.130). Nghiên cứu đề xuất hàm ý chính sách cụ thể về đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao năng lực số cho giảng viên.

SO SÁNH CƠ CHẾ BẢO VỆ NẠN NHÂN TRONG BẠO LỰC GIA ĐÌNH GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC QUỐC GIA KHÁC

Phạm Ngọc Ly — 2026-03-23

Bạo lực gia đình (BLGĐ) vẫn là vấn đề nghiêm trọng trên toàn thế giới, gây tổn hại đến an toàn, sức khỏe và quyền con người, đặc biệt đối với phụ nữ và trẻ em. Tại Việt Nam, dù đã có Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 và nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng khoảng cách giữa quy định pháp luật và khả năng tiếp cận bảo vệ thực tế của nạn nhân vẫn lớn do thiếu nguồn lực, nhân sự và sự phối hợp liên ngành chưa hiệu quả. Trong khi đó, các quốc gia như Philippines và Hàn Quốc đã xây dựng hệ thống bảo vệ nạn nhân toàn diện, kết hợp pháp luật với dịch vụ hỗ trợ xã hội. Vì vậy, việc so sánh cơ chế bảo vệ nạn nhân giữa Việt Nam và các nước khác là cần thiết để đánh giá ưu - nhược điểm và rút ra bài học nhằm hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người tại Việt Nam.

PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP TIẾNG HÀN: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP SINH VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở HẢI PHÒNG

Nguyễn Thị Thúy Ngà — 2026-03-23

Nghiên cứu định tính này giải mã cơ chế tác động của các nhân tố đến kết quả học tiếng Hàn của sinh viên tại Hải Phòng, tiếp nối nghiên cứu định lượng trước đó. Thông qua phỏng vấn sâu 10 sinh viên và quy trình mã hóa dữ liệu, nghiên cứu xác định sự tương tác giữa các nhóm nhân tố cốt lõi. Kết quả cho thấy "phương pháp học tập cá nhân" hạt nhân quyết định thành công, trong đó tính tự chủ và kỷ luật giữ vai trò then chốt. Trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò là "môi trường giả lập" thiết yếu, giúp bù đắp sự thiếu hụt tương tác bản ngữ tại địa phương. Trong khi đó, giảng viên và môi trường học tập đóng vai trò là những "cú hích" nhận thức, giúp khuếch đại động lực cho người học. Nghiên cứu khẳng định hiệu quả học tập là sự giao thoa giữa nội lực tự điều chỉnh và ngoại lực công nghệ. Do đó, tác giả đề xuất các giải pháp về chuẩn hóa ứng dụng AI và xây dựng hệ sinh thái học tập tương tác nhằm cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các doanh nghiệp Hàn Quốc trên địa bàn Hải Phòng.

INVESTIGATION INTO TEACHING “GETTING STARTED” SECTION OF A UNIT IN TIENG ANH 10 TEXTBOOK AT A HIGH SCHOOL

Nguyễn Văn Phi — 2026-03-23

“Getting Started” is the first section of each unit in most English textbooks used in Vietnamese high schools. It is designed to introduce the topic, set the context as well as prepare students for the language competence and main language skills that follow. This study aims at studying the common problems that students face when participating in “Getting Started” section in English units at a High School in Hai Phong and proposing some solutions. The researcher used questionnaires as a tool to collect the data in the study. The results of the study revealed some problems related to interactive activities, teacher’s techniques, teacher’s giving instructions and students’ preparation before class. The findings of the study have provided several practical recommendations for teachers to improve the English language teaching method at high schools.

INTEGRATING ARTIFICIAL INTELLIGENCE TOOLS IN TEACHING ENGLISH WRITING TO UNIVERSITY STUDENTS: A REVIEW-BASED STUDY AND PEDAGOGICAL IMPLICATIONS

Lê Minh Trang — 2026-03-23

The emergence of generative artificial intelligence (AI), particularly ChatGPT, is transforming English writing instruction in higher education. This paper synthesizes and critically reviews recent empirical studies (2023 - 2025) on the use of generative AI tools in teaching university-level English writing, with a focus on to the Vietnamese context and Hai Phong University. Using a secondary data analysis approach, six peer-reviewed studies from Asian countries were analyzed to identify key trends, benefits, and challenges. The findings indicate that AI tools enhance grammatical accuracy, academic vocabulary, coherence, idea development, and learner motivation by providing timely and personalized feedback. However, concerns regarding over-reliance, reduced creativity, and academic ethics remain. The paper argues that generative AI should be integrated as a pedagogical support and proposes context-sensitive strategies for responsible and effective implementation in English writing instruction.