TÁC ĐỘNG CỦA CƠ CHẾ ĐIỀU CHỈNH BIÊN GIỚI CARBON ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÀNH THÉP VIỆT NAM: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM

Abstract

Nghiên cứu này đánh giá tác động của cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đến ngành thép Việt Nam. Sử dụng dữ liệu thương mại trong giai đoạn 2018- 2024 và ứng dụng mô hình cân bằng cục bộ (PE), tác giả lượng hóa biến động của dòng chảy thương mại dưới các kịch bản thuế carbon trong giai đoạn 2026-2034. Kết quả mô phỏng cho thấy nếu duy trì công nghệ luyện kim truyền thống với hệ số phát thải cao, thuế suất tương đương (AVE) mà Việt Nam có thể gánh chịu lên đến 34,66%. Dưới tác động này, kim ngạch xuất khẩu thép sang Liên minh châu Âu (EU) có nguy cơ sụt giảm lên đến 100% vào năm 2034 ở kịch bản bất lợi nhất. Nghiên cứu này cho thấy CBAM là rào cản kỹ thuật và là cú sốc định tuyến lại chuỗi cung ứng toàn cầu. Tác giả đề xuất nhanh chóng chuyển đổi sang công nghệ lò điện hồ quang (EAF) và thiết lập thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam để giữ lại dòng tiền thuế carbon trong nước.