TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN CHUỖI CUNG ỨNG NÔNG SẢN VIỆT NAM: THÁCH THỨC HIỆN NAY VÀ ĐỊNH HƯỚNG THÍCH ỨNG BỀN VỮNG

Tóm tắt

Biến đổi khí hậu đang đặt ra những thách thức ngày càng nghiêm trọng đối với nông nghiệp và chuỗi cung ứng nông sản tại Việt Nam do các hiện tượng thời tiết cực đoan, hạn hán, xâm nhập mặn và rủi ro gián đoạn logistics. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các mắt xích chính của chuỗi cung ứng nông sản, từ sản xuất, thu hoạch - bảo quản, logistics - vận chuyển đến chế biến - phân phối và thị trường tiêu dùng, đồng thời phân tích mức độ dễ tổn thương và khả năng thích ứng của các chủ thể tham gia chuỗi. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính thông qua phỏng vấn sâu bán cấu trúc với nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua - chế biến, đơn vị logistics và cán bộ quản lý tại các vùng chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu trong giai đoạn 2020–2025, kết hợp phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo và nghiên cứu liên quan. Kết quả cho thấy các hiện tượng khí hậu cực đoan như mưa bão, hạn hán, xâm nhập mặn và nhiệt độ tăng kéo dài làm suy giảm năng suất sản xuất, gây gián đoạn vận chuyển, gia tăng tổn thất sau thu hoạch và chi phí chế biến, qua đó làm giảm tính ổn định của chuỗi cung ứng nông sản. Nông dân nhỏ lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ được xác định là những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất do hạn chế về nguồn lực và năng lực quản trị rủi ro. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các định hướng thích ứng theo cách tiếp cận chuỗi cung ứng, bao gồm thúc đẩy canh tác thông minh với khí hậu, ứng dụng công nghệ trong sản xuất và logistics, tăng cường quản lý rủi ro và củng cố liên kết chuỗi nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống nông nghiệp Việt Nam trước biến đổi khí hậu.