Lan Trì kiến văn lục (Vũ Trinh): Một trường hợp nới mở nhân sinh quan Nho giáo thế kỉ XVIII

Tóm tắt

 Bài viết này tập trung tìm hiểu hai phương diện có sự nới mở so với nhân sinh quan Nho giáo trong tác phẩm Lan Trì kiến văn lục của Vũ Trinh, bao gồm: nhân thế đa diện, kì lạ, bất định và tiếng nói đạo đức từ ngoại vi. Đặt trong bối cảnh văn hóa – xã hội thế kỉ XVIII, tác phẩm không chỉ là trường hợp cụ thể của xu hướng dung hợp Tam giáo ở tầng lớp Nho sĩ, mà còn bao chứa những tâm thế và quan niệm cá nhân của tác giả. Trong khi nhân thế đa diện và bất định là kết quả của tính chất kí sự, xác thực của tác phẩm và tâm thế cởi mở, khoan dung của Vũ Trinh khi nhìn về đời sống; thì tiếng nói đạo đức từ người nữ và phi nhân lại hiện bày vai trò đạo đức của các nhóm ngoại vi, thái độ trân trọng của tác giả, cũng như tinh thần nhân văn, nhân đạo của tác phẩm.