Nho giáo hoá ở làng xã thời Lê sơ: Mục đích, biện pháp và ý nghĩa

Tóm tắt

Nho giáo hóa ở làng xã được hiểu là quá trình đưa những luân lí, đạo đức của Nho giáo xuống tận làng xã, nhằm thực hiện việc thay đổi phong tục, văn hóa của làng xã, ràng buộc sự lệ thuộc của làng xã đối với triều đình trung ương. Dưới thời Lê sơ, nhà nước đã có nhiều biện pháp phổ biến các tư tưởng của Nho giáo về “tam cương”, “ngũ thường”, “tam tòng”, “tứ đức” xuống tới từng làng xã để giáo hoá xã dân. Các biện pháp này có ý nghĩa nhất định, góp phần tạo nên sự ổn định về tư tưởng và nếp sống của các làng xã, duy trì các mối quan hệ xã hội làng xã trong trật tự đóng khung của ý thức hệ Nho giáo. Điều này, tất nhiên chỉ có tác dụng ở mức độ nhất định và phát huy được hiệu quả của nó trong một thời gian do từ thế kỉ XVI về sau, làng xã ngày càng có xu hướng vận động để thoát khỏi sự chi phối của nhà nước.