Quá trình hình thành nhà nước Champa trong lịch sử Việt Nam

Tóm tắt

Nghiên cứu về Lâm Ấp, Hoàn Vương và nhất là thời kỳ Champa tồn tại từ lâu đã nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học trong và ngoài nước. Nhất là khi những phát hiện từ khảo cổ học của các học giả người Pháp từ những thập niên đầu thế kỷ 20 đã hé lộ nhiều thông tin quan trọng về sự tồn tại và lụi tàn của nhiều lãnh địa/tiểu quốc ở miền Trung Việt Nam. Bên cạnh đó, nguồn tư liệu từ những ghi chép của Trung Quốc, Việt Nam về Lâm Ấp, Hoàn Vương, Chiêm Thành lại không nhiều, và đôi lúc không thống nhất bởi thời gian biên soạn, hay sự quan tâm của chính quyền mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể,... và điều này cũng gây nhiều khó khăn trong quá trình tìm hiểu lịch sử nhà nước Champa. Tiểu biểu là nền chính trị như thế nào, tập quyền hay liên bang và bản chất của nó, nó vận hành  như thế nào,... đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều thế hệ học giả trong và ngoài nước,... Bài viết này tiếp cận Văn hóa học, Sử học và Sử học tôn giáo nhằm làm rõ hơn quá trình hình thành, phát triển và tàn lụi của nhà nước Champa.