Đôi điều về Kỳ Đồng và những cuộc nổi dậy do Kỳ Đồng tổ chức vào cuối thế kỷ XIX

Tóm tắt

Bài viết phân tích vai trò của Kỳ Đồng (Nguyễn Văn Cẩm) và các cuộc nổi dậy do Ông cùng Mạc Đĩnh Phúc tổ chức vào cuối thế kỷ XIX, trong bối cảnh phong trào Cần vương thất bại nhưng tinh thần kháng Pháp vẫn tiếp tục lan rộng trong quần chúng. Kỳ Đồng được khắc họa là một nhân vật đặc biệt, xuất thân Nho học nhưng tiếp thu giáo dục phương Tây, có uy tín lớn trong dân chúng nhờ trí tuệ và hình ảnh mang màu sắc “siêu nhiên”. Sau khi trở về từ Algérie, ông cùng Mạc Đĩnh Phúc xây dựng cơ sở kháng chiến, tổ chức các cuộc nổi dậy quy mô tại Bắc Kỳ (1897-1898). Các cuộc nổi dậy dù bị đàn áp thất bại, vẫn cho thấy quy mô tổ chức rộng và sự tham gia đa dạng của nhiều tầng lớp xã hội. Đặc điểm nổi bật của phong trào là việc kết hợp yếu tố chính trị với màu sắc tôn giáo nhằm huy động quần chúng, phản ánh sự khủng hoảng về đường lối đấu tranh của phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX, khẳng định ảnh hưởng sâu rộng của Kỳ Đồng.