13. TÍCH HỢP MÔ HÌNH SARIMAX VÀ KỊCH BẢN KHÍ HẬU TRONG DỰ TÍNH SỐ CA MẮC SỐT XUẤT HUYẾT TẠI AN GIANG ĐẾN CUỐI THẾ KỶ XXI

Tóm tắt

Biến đổi khí hậu có mối liên hệ với sự gia tăng của dịch sốt xuất huyết tại các khu vực nhiệt đới. Song, các nghiên cứu dự báo dài hạn về số ca mắc sốt xuất huyết ở quy mô địa phương tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này ứng dụng mô hình SARIMAX (2,0,1)(0,0,1,12) để lượng hóa tác động của các yếu tố khí hậu và dự tính số ca mắc sốt xuất huyết tại tỉnh An Giang đến cuối thế kỷ XXI, dựa trên chuỗi số liệu số ca mắc sốt xuất huyết giai đoạn 2001 - 2021 kết hợp với dữ liệu khí hậu từ 20 mô hình khí hậu toàn cầu theo các kịch bản phát thải SSPs. Các biến khí hậu được xử lý thông qua phân tích thành phần chính (PCA) nhằm giảm đa cộng tuyến, kết hợp với phân tích tương quan trễ và hiệu chỉnh sai số để nâng cao độ tin cậy của mô hình dự báo. Kết quả cho thấy nhiệt độ có ảnh hưởng mạnh nhất với độ trễ 2 - 3 tháng, trong khi lượng mưa tác động rõ ở độ trễ 0 - 2 tháng. Dự tính cho thấy số ca mắc có xu hướng gia tăng trong tương lai, có thể tăng trên 25 - 30 % vào cuối thế kỷ XXI dưới kịch bản phát thải cao. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc tích hợp yếu tố khí hậu vào hệ thống dự báo dịch bệnh tại địa phương.