Journal of Anthropology and Religious Studies

Some Issues on Ethnic Composition and Ethnic Classification in Our Country Today

2026-01-19T12:17:37+07:00

Xác định thành phần dân tộc ở nước ta được tiến hành chính thức từ cuối những
năm 60 thế kỷ XX, do Viện Dân tộc học thuộc Ủy ban Khoa học xã hội (nay là Viện
Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) chủ trì. Đến ngày 22/12/1978, Liên Ủy ban Khoa
học xã hội Việt Nam và Ủy ban Dân tộc Trung ương đã có tờ trình Thủ tướng Chính
phủ về kết quả xác định thành phần dân tộc. Thừa ủy quyền của Hội đồng Chính phủ,
ngày 2/3/1979, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê đã ký Quyết định số 121
CCTK/PPCĐ ban hành “Danh mục các thành phần dân tộc Việt Nam” để dùng thống
nhất cho cuộc Tổng điều tra dân số năm 1979 cũng như trong công tác thống kê thường
xuyên và các lĩnh vực liên quan. Danh mục các thành phần dân tộc Việt Nam là đóng
góp to lớn của Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam và Ủy ban Dân tộc Trung ương, mà
trực tiếp là Viện Dân tộc học. Song, do một số yếu tố chủ quan và khách quan ở nước ta
vẫn đang đặt ra một số vấn đề về tộc danh, thành phần dân tộc của một số dân tộc, nhóm địa phương. Do đó, bài viết này trở lại thảo luận một số nội dung liên quan đến tên gọi, thành phần dân tộc và công tác xác định thành phần dân tộc ở nước ta hiện nay.

Ethnic Minority Workers, Boarding Houses, and Landlords: An Understudied Research Topic

2026-01-19T12:23:59+07:00

Mối quan hệ giữa công nhân người dân tộc thiểu số và chủ nhà trọ tại các khu
công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong đời sống của nhóm lao động di cư này
nhưng còn ít được nghiên cứu. Dựa trên tổng quan tài liệu và tư liệu thực địa thu thập
tại Bắc Ninh năm 2024, nghiên cứu làm sáng tỏ tính hai mặt của mối quan hệ này: chủ
nhà trọ vừa hỗ trợ công nhân bằng cách giảm tiền thuê, giúp đỡ trong thời điểm khó
khăn, vừa khai thác kinh tế và áp đặt văn hóa. Dù việc tìm nhà trọ ngày càng dễ dàng
hơn nhờ mạng lưới thông tin phát triển, song công nhân dân tộc thiểu số vẫn phải sống
trong điều kiện chất lượng cuộc sống thấp, làm giảm khả năng tích lũy vốn xã hội và
hòa nhập đô thị. Bài viết đề xuất những hướng nghiên cứu sâu hơn về chủ đề này, làm
cơ sở khoa học cho các giải pháp chính sách cải thiện đời sống công nhân di cư và
thúc đẩy đô thị hóa bền vững.

Buddhism and Spiritual Repatriation in the Later Life of Vietnamese Australians

2026-01-20T03:20:57+07:00

Nghiên cứu này tập trung vào hiện tượng người Úc gốc Việt trở về Việt Nam,
cụ thể là Thành phố Hồ Chí Minh, để thực hành Phật giáo sau nhiều năm sống ở
nước ngoài. Hơn một thập kỷ qua, có một số lượng đáng kể những người đã nhập
quốc tịch Úc và đến tuổi nghỉ hưu (55-60 tuổi) đã chọn hồi hương để giải quyết nhu
cầu tâm linh. Mặc dù họ không hoàn toàn xuất gia, nhưng chủ yếu duy trì vai trò của
một Phật tử tại gia, thực hành hằng ngày giáo lý Phật giáo hằng ngày. Nghiên cứu
được thực hiện thông qua các cuộc phỏng vấn định tính với những trường hợp này,
nhằm tìm hiểu động lực, các giá trị tôn giáo mà họ theo đuổi, và cách họ áp dụng
giáo lý Phật giáo để tạo ra ý nghĩa và sự bình an trong cuộc sống sau này. Kết quả
nghiên cứu cho thấy Phật giáo đóng một vai trò quan trọng, là nguồn hỗ trợ tinh thần
nuôi dưỡng sự gắn kết giữa các cộng đồng, đồng thời mang lại cảm giác viên mãn và
thanh thản cho những người hồi hương. Hiện tượng này phản ánh rõ nét sự năng
động xuyên quốc gia của tôn giáo trong cộng đồng người Việt hải ngoại, góp phần
làm phong phú thêm bối cảnh Phật giáo Việt Nam đương đại, đồng thời mở ra những
hướng nghiên cứu mới về cộng đồng Phật tử tại gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Buddhism and Spiritual Repatriation in the Later Life of Vietnamese Australians

2026-01-20T03:22:58+07:00

The Relationship between Religious Beliefs and the Economic Activities of Hòa Hảo Buddhist Followers

2026-01-20T03:25:36+07:00

Bài viết này khảo sát mối quan hệ giữa niềm tin tôn giáo và hành vi kinh tế của tín
đồ Phật giáo Hòa Hảo tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Dựa trên các cuộc phỏng vấn
sâu với chức sắc tôn giáo, tín đồ và cán bộ quản lý địa phương tại An Giang, Đồng Tháp
và Cần Thơ, nghiên cứu phân tích cách giáo lý Phật giáo Hòa Hảo định hình sự lựa chọn
nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp và việc phân bổ thu nhập cho các hoạt động tôn giáo và từ thiện. Kết quả cho thấy niềm tin tôn giáo có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi kinh tế: tín đồ tránh các nghề nghiệp bất hợp pháp, coi lao động là chánh nghiệp, đề cao sự trung thực, tiết kiệm và tinh thần vị tha trong sản xuất và kinh doanh. Đặc biệt, thu nhập của họ được dành tích cực cho các hoạt động từ thiện như xây dựng cầu nông thôn, bếp ăn miễn phí tại bệnh viện, dịch vụ đưa rước bệnh nhân, xây dựng nhà cho người nghèo, và trồng cây thuốc nam. Các thực hành này phản ánh triết lý Tứ Ân của Phật giáo Hòa Hảo, chuyển hóa giá trị thiêng liêng thành hành động hướng về cộng đồng. Kết luận, đạo đức Phật giáo Hòa Hảo, được nuôi dưỡng bởi niềm tin và tinh thần làm phước, không dừng lại ở giáo lý trừu tượng mà được hiện thực hóa trong hành vi kinh tế - xã hội cụ thể. Sự gắn kết giữa tâm linh và sinh kế này góp phần xây dựng một cộng đồng tôn giáo nhân văn, gắn kết và bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long.

The Revival of Deity Worship in the Đổi Mới Period: A Study of Three Temples in Kim Lũy Village, Nghệ An Province

2026-01-20T03:27:45+07:00

Kể từ khi thực hiện Đổi Mới, ở nông thôn Việt Nam có hiện tượng khôi
phục tín ngưỡng thờ cúng các vị thần làng xã. Bên cạnh việc trung tu, tôn tạo các cơ
sở thờ tự, nhiều cộng đồng đã phải đối mặt với thách thức trong việc khôi phục danh
tính và các câu chuyện về các vị thần của họ. Trong thời kỳ chiến tranh kéo dài
(1945-1980), việc cấm thực hành nghi lễ, phá hủy đình, đền, mất mát vật thiêng, và
sự mai một ký ức tập thể đã khiến không ít làng xã mất đi thông tin chính xác về các
vị thần của họ. Hệ thống đình, đền ở Làng Kim Lũy, trọng tâm của nghiên cứu này,
đã trải qua quá trình hạ giải dần dần từ sau năm 1945. Điều quan trọng là thần tích
của làng đã biến mất và không có bản sao lưu trữ nào có thể được tìm thấy. Do đó,
mặc dù lưu giữ được mười tám sắc phong gốc, dân làng không thể xác định được tên
hoặc sự tích của các vị thần. Đến đầu năm 2020, sau nhiều thập kỷ tìm kiếm và với
sự kiên trì của ba thế hệ trí thức địa phương, danh tính các vị thần được thờ phụng tại
ba ngôi đền của làng cuối cùng đã được làm sáng tỏ. Bài viết này phác họa những nét
đặc trưng lịch sử và văn hóa độc đáo của làng Kim Lũy, tỉnh Nghệ An, đồng thời
cung cấp cái nhìn tổng quan về ba ngôi đền và sự phục hưng tín ngưỡng thờ thần của
làng trong thời kỳ Đổi Mới.

The Traditional Festival of Tho Ha Ancient Village: Cultural Values and Contemporary Issues

2026-01-20T03:29:48+07:00

Bài viết đặt giá trị văn hóa làm trục phân tích để tái hiện lễ hội truyền
thống làng cổ Thổ Hà trên các phương diện: giá trị bảo tồn không gian văn hóa và ký
ức cộng đồng, giá trị tín ngưỡng và giá trị nghệ thuật dân gian. Qua đó, lễ hội được
xem như một “di sản sống”, phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của văn hóa cộng
đồng trong xã hội đương đại. Trước bối cảnh chuyển đổi mạnh mẽ về kinh tế - xã hội
và thay đổi địa giới hành chính, lễ hội Thổ Hà đang đứng trước nhiều thách thức: sự
suy giảm tính thiêng và biến dạng trong thực hành tín ngưỡng; thương mại hóa và biến
đổi không gian lễ hội; áp lực về môi trường, hạ tầng và an ninh trật tự; khoảng trống
trong cơ chế quản lý và nguy cơ mai một bản sắc. Từ yêu cầu thực tiễn đó, bài viết đề
xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội, đảm bảo sự hài hòa giữa
truyền thống và hiện đại, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của làng Thổ Hà nói riêng
và không gian văn hóa Kinh Bắc nói chung.