Tạp chí Khoa học - Trường Đại học Hải Phòng: Giáo dục - Xã hội - Nhân văn

DẠY HỌC BIỆN PHÁP NHÂN HOÁ TRONG MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Lê Phương Nga — 2025-11-28

Bài viết trình bày cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy học biện pháp tu từ nhân hoá trong môn Tiếng Việt lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Trên cơ sở phân tích nội dung nhân hoá trong Chương trình Giáo dục phổ thông môn Ngữ văn 2018 và các bộ SGK hiện hành, bài viết đề xuất năm biện pháp dạy học cụ thể: (1) tổ chức hoạt động khám phá ngữ liệu giàu tính hình tượng; (2) tăng cường luyện tập sáng tạo trong ngữ cảnh giao tiếp; (3) tích hợp nhân hoá trong các mạch Đọc - Viết - Nói và nghe - Kiến thức Tiếng Việt; (4) ứng dụng công nghệ thông tin và phương tiện trực quan; (5) thiết kế đánh giá theo định hướng phát triển năng lực. Các biện pháp này góp phần phát triển đồng thời năng lực ngôn ngữ, thẩm mĩ và sáng tạo cho học sinh, đồng thời định hướng cho giáo viên tiểu học trong việc đổi mới phương pháp dạy học tiếng Việt theo tinh thần Chương trình GDPT 2018.

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TOÀN DIỆN CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRONG DẠY HỌC TIẾNG VIỆT THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Nguyễn Thị Hiên — 2025-11-28

Bài báo đi sâu phân tích cơ sở lí luận và thực tiễn của việc phát triển năng lực toàn diện cho HS tiểu học thông qua dạy học Tiếng Việt theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, tác giả chỉ ra những khoảng trống trong thực tiễn triển khai dạy học hiện nay. Kết quả khảo sát cho thấy, mặc dù hoạt động dạy học Tiếng Việt đã có nhiều đổi mới, song vẫn còn nặng về truyền thụ tri thức ngôn ngữ, chưa phát huy đầy đủ các năng lực giao tiếp, tư duy phản biện và sáng tạo của học sinh. Từ đó, bài báo đề xuất một số định hướng và giải pháp nhằm phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, bao gồm tăng cường dạy học giao tiếp, ứng dụng công nghệ số, tích hợp liên môn, gắn kết trải nghiệm, đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực. Những luận cứ này góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc nâng cao hiệu quả dạy học Tiếng Việt trong nhà trường tiểu học hiện nay.

DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRONG CHƯƠNG TRÌNH DU LỊCH HỌC ĐƯỜNG Ở HẢI PHÒNG: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

Vũ Thị Hồng Chuyên — 2025-11-28

Di tích lịch sử - văn hóa là một nguồn tư liệu có vị trí, vai trò quan trọng trong giáo dục, giáo dưỡng và phát triển phẩm chất đạo đức, năng lực học sinh. Với ý nghĩa đó, các chương trình du lịch gắn với di tích lịch sử - văn hóa tại Hải Phòng dành cho đối tượng học sinh địa phương đang ngày càng nhận được sự quan tâm của chính quyền, nhà trường, gia đình và xã hội. Bài viết tập trung làm rõ giá trị của các di tích lịch sử - văn hóa trong chương trình du lịch học đường đang được thực hiện tại Hải Phòng, phân tích và đánh giá thực trạng bảo tồn và khai thác giá trị di tích trong các chương trình học đường, từ đó đưa ra một số vấn đề đối với các bên liên quan khi bảo tồn và khai thác giá trị của di tích lịch sử - văn hóa trong các chương trinh du lịch học đường ở Hải Phòng hiện nay.

TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG VÀ BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG CHO GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG

Lê Thị Minh Hoa — 2025-11-28

Tư vấn học đường ngày nay không còn là vấn đề mới mẻ trong hệ thống giáo dục, nhưng việc triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều trường chưa thật sự quan tâm đến việc xây dựng cơ chế phù hợp, công nhận vai trò của đội ngũ tư vấn và tạo môi trường thuận lợi cho các nhà tư vấn phát huy chuyên môn. Lứa tuổi học sinh trung học thường có những biến động mạnh mẽ về tâm sinh lý, đồng thời phải đối diện với áp lực từ học tập, quan hệ bạn bè, gia đình cũng như sự tác động từ đời sống xã hội. Chính vì thế, nhu cầu được chia sẻ, định hướng và hỗ trợ về mặt tinh thần của các em ngày càng tăng. Tuy nhiên, đội ngũ phụ trách công tác tư vấn trong các trường học hiện tại còn thiếu về số lượng, hạn chế về trình độ chuyên môn khi phần lớn chỉ làm kiêm nhiệm, chưa qua đào tạo bài bản. Trước thực trạng này, việc xác định các biện pháp nhằm nâng cao năng lực tư vấn cho giáo viên phổ thông trở nên cấp thiết. Việc xây dựng các biện pháp phù hợp vừa giúp GV có kỹ năng hỗ trợ hiệu quả hơn, vừa góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ 5-6 TUỔI TRONG GIÁO DỤC HÒA NHẬP

Nguyễn Thị Hiên — 2025-11-28

Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu về thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ rối loạn phổ tự kỷ 5-6 tuổi tại một số trung tâm giáo dục hòa nhập ở Hải Phòng, đồng thời đề xuất ba nhóm giải pháp can thiệp trọng tâm nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong bối cảnh giáo dục hòa nhập. Nghiên cứu cho thấy trẻ tự kỷ gặp nhiều hạn chế về vốn từ, cấu trúc ngữ pháp và khả năng hội thoại so với trẻ phát triển bình thường. Các giải pháp được đề xuất bao gồm: (1) Tạo môi trường giao tiếp tích cực; (2) Rèn luyện vốn từ theo hướng hòa nhập và cá nhân hóa; (3) Phát triển ngữ pháp và diễn đạt mạch lạc. Kết quả thực tiễn cho thấy, việc kết hợp linh hoạt giữa phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại giúp nâng cao hiệu quả giao tiếp, tăng khả năng hòa nhập xã hội và phát triển ngôn ngữ bền vững cho trẻ tự kỷ.

TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3 THEO TIẾP CẬN GIÁO DỤC STEAM

Nguyễn Hồng Dương — 2025-11-28

Giáo dục STEM là một xu hướng giáo dục mang lại nhiều lợi ích đối với sự phát triển năng lực của học sinh và được áp dụng ở nhiều bậc học. Nghiên cứu tập trung tìm hiểu việc tổ chức dạy học theo dự án trong môn tự nhiên và xã hội lớp 3 theo tiếp cận giáo dục STEAM. Bằng phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp và phân tích nội dung, nghiên cứu đã tổng hợp kết quả từ 16 tài liệu của các tổ chức và cá nhân về giáo dục STEAM, dạy học dự án. Nghiên cứu đã xác định được các chủ đề bài học trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 có thể xây dựng các dự án học tập theo hướng tiếp cận giáo dục STEAM. Làm cơ sở đề xuất quy trình xây dựng các dự án này, minh họa thông qua dự án “Chế tạo diều giấy”. Kết quả của nghiên cứu góp phần bổ sung thêm một giải pháp giúp GV triển khai giáo dục STEAM phù hợp với bối cảnh giáo dục hiện nay.

THIẾT KẾ BỘ NHẬN DIỆN THƯƠNG HIỆU TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG

Nguyễn Xuân Hòa — 2025-11-28

Nghiên cứu này đề xuất một hệ thống nhận diện thương hiệu, chính thức cho Trường Đại học Hải Phòng, nhằm giải quyết những tồn tại về hình ảnh thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh tự chủ đại học. Thực trạng cho thấy sự thiếu thống nhất trong việc sử dụng Logo và màu sắc, thiếu Sổ tay hướng dẫn thương hiệu chuẩn hóa. Logo hiện hữu (thiết kế từ 2004) được cộng đồng nội bộ đánh giá là phức tạp, khó ứng dụng trên nền tảng kỹ thuật số. Nghiên cứu kết hợp lý thuyết, tham vấn chuyên gia, khảo sát định lượng với cỡ mẫu n=350. Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm SPSS và kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha > 0,7. Kết quả đã đề xuất bộ nhận diện mới cân bằng giữa yếu tố truyền thống và yếu tố lịch sử (năm 1959). Việc áp dụng đồng bộ bộ nhận diện mới được xem là công cụ quản trị chiến lược, giúp Nhà trường củng cố uy tín, tạo sự khác biệt và bảo hộ tài sản trí tuệ.

XÂY DỰNG HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC, KĨ NĂNG CHO HỌC SINH TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI

Phạm Thị Ánh Hồng — 2025-11-28

Giáo dục phổ thông hiện nay chú trọng phát triển năng lực và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh. Môn Tự nhiên và Xã hội ở tiểu học với nội dung gần gũi đời sống tạo nhiều cơ hội tổ chức hoạt động học tập gắn liền với trải nghiệm thực tế. Trên cơ sở này, bài viết tập trung thiết kế các dạng hoạt động nhằm giúp học sinh chủ động huy động, áp dụng kiến thức và kĩ năng để giải quyết vấn đề thực tiễn. Các hoạt động được tổ chức theo tiến trình hợp lý, góp phần phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng một cách hệ thống, đồng thời nâng cao khả năng ứng dụng linh hoạt, hiệu quả trong học tập và đời sống.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VIẾT ĐOẠN VĂN CHO HỌC SINH LỚP 3

Vũ Thị Thu Hiền — 2025-11-28

Bài báo tập trung nghiên cứu vấn đề phát triển năng lực viết đoạn văn cho học sinh lớp 3 - một năng lực quan trọng trong các kỹ năng sử dụng tiếng Việt. Xuất phát từ thực tế học sinh thường gặp khó khăn về vốn từ, ngữ pháp, tổ chức ý tưởng và khả năng diễn đạt, nghiên cứu đề xuất các biện pháp để giải quyết những khó khăn này. Các biện pháp được đề xuất gồm: (1) rèn luyện kỹ năng xây dựng dàn ý; (2) tích hợp hoạt động đọc - nói - viết để tăng cường tính liên thông giữa các kỹ năng ngôn ngữ; (3) tổ chức trải nghiệm và quan sát (4) đa dạng hóa phương pháp và hình thức luyện tập (5) khuyến khích viết sáng tạo và cá nhân hóa nội dung; (6) tăng cường phản hồi tích cực và đánh giá thường xuyên. Nghiên cứu cho thấy sự kết hợp linh hoạt các biện pháp mang lại hiệu quả tích cực trong việc phát triển năng lực viết văn của học sinh.

BÀN VỀ QUY ĐỊNH NGƯỜI KHÔNG ĐƯỢC QUYỀN HƯỞNG DI SẢN THEO ĐIỀU 621 BỘ LUẬT DÂN SỰ NĂM 2015

Nguyễn Thị Hường — 2025-11-28

Quy định tại Điều 621 Bộ luật Dân sự năm 2015 về người không được quyền hưởng di sản là một trong những nội dung thể hiện rõ quan điểm lập pháp tiến bộ trong việc bảo vệ đạo đức xã hội, truyền thống nhân văn và nguyên tắc công bằng trong thừa kế. Trong bối cảnh hiện nay, hệ thống pháp luật Việt Nam vẫn chưa dự liệu hết được những tình huống phức tạp trên thực tiễn, điều đó dẫn đến số vụ tranh chấp về thừa kế bị kéo dài và tồn đọng, không thể không kể đến những vụ tranh chấp liên quan đến người không được quyền hưởng di sản. Trong bài viết này, tác giả làm rõ quy định của pháp luật, hậu quả pháp lý về người không được quyền hưởng di sản; đồng thời đưa ra những kiến nghị để hoàn thiện quy định của pháp luật, để việc hiểu và áp dụng điều 621 được thống nhất trong thực tiễn.

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TOÁN HỌC CHO HỌC SINH LỚP 4 THÔNG QUA DẠY HỌC GIẢI BÀI TOÁN “TÌM TỔNG DÃY PHÂN SỐ CÓ QUY LUẬT”

Hoàng Thị Phương Liên — 2025-11-28

Năng lực giải quyết vấn đề toán học là một trong những năng lực cốt lõi cần hình thành và phát triển cho học sinh trong quá trình dạy học toán ở tiểu học khi triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Trong bài báo này, dựa vào bốn bước giải toán của Polya, chúng tôi đề xuất quy trình dạy học giải bài toán “Tìm tổng dãy phân số có quy luật” nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học cho học sinh lớp 4. Quy trình này không chỉ giúp học sinh có cơ hội phát triển năng lực giải quyết vấn đề toán học mà còn góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn toán cấp tiểu học.

THE APPLICATION OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN TEACHING ENGLISH FOR INFORMATION TECHNOLOGY AT HAI PHONG UNIVERSITY

Trần Thị Quỳnh Trang — 2025-11-28

The rapid growth of digital technologies has reshaped higher education, with Artificial Intelligence (AI) playing an important role in enhancing teaching and learning processes. This paper explores the application of AI in teaching English for Specific Purposes (ESP), particularly English for Information Technology (IT), at Hai Phong University in Vietnam. Findings indicate that AI can support vocabulary acquisition, pronunciation practice, writing feedback, interactive learning, and curriculum development. Furthermore, AI can help personalize learning pathways, improve teaching efficiency, and enhance student engagement. Nevertheless, issues such as overreliance, accuracy errors, digital infrastructure, and ethical concerns remain pressing. Recommendations are provided for universities, lecturers, and students to ensure effective and responsible AI integration. This study contributes to ongoing discussions on the digital transformation of higher education and highlights the need for further research on AI-supported ESP instruction in Vietnam.

EXPLORING ENGLISH PEDAGOGY STUDENTS’ LEARNING PERFORMANCE AND SELF-LEARNING ABILITY IN THE FLIPPED CLASSROOM

Phạm Hải Yến — 2025-11-28

This study explores the learning performance improvement and self-learning ability among third-year English pedagogy students while taking part in flipped classroom model, in the course “Applying Information Technology in Teaching English” at Hai Phong University. Using a quasi-experimental design, one group experienced flipped instruction while another followed traditional teaching methods. Data were collected through pre- and post-tests, self-learning ability scales, classroom observations and interviews to examine both academic performance and learning attitudes. The results of this research reveal that the students in the flipped classroom performed better than their peers in lesson comprehension, learning engagement, and autonomy, and show the students’ strong points and weak points in self-learning capacity in the flipped classroom. The study contributes to the growing body of research on innovative teaching methods in language teacher education and provides practical recommendations for integrating flipped classrooms into English teaching programs to improve both teaching quality and students’ self-directed learning skills.