Tác động bất đối xứng và theo thời gian của các yếu tố kinh tế đến phát thải CO₂ tại Việt Nam

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế gồm đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), độ mở thương mại, tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa đến lượng phát thải CO₂ tại Việt Nam, sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian theo tháng giai đoạn 1990–2023. Để phản ánh đặc điểm phi tuyến và bất đối xứng trong mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế và phát thải, nghiên cứu áp dụng kiểm định Granger bán tham số theo phân vị và mô hình hồi quy phân vị có biến trễ (LQR). Kết quả cho thấy tác động của các biến giải thích không đồng nhất theo phân vị phát thải: FDI và đô thị hóa làm gia tăng phát thải đáng kể tại các phân vị cao; thương mại quốc tế có xu hướng góp phần giảm phát thải ở mức trung bình; trong khi tăng trưởng kinh tế không cho thấy mối liên hệ ổn định và có ý nghĩa thống kê. Nghiên cứu góp phần mở rộng bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam theo hướng tiếp cận động và bất đối xứng, từ đó gợi ý các chính sách giảm phát thải có trọng tâm, linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển và mức độ ô nhiễm thực tế.