Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam - A

Đào tạo nhân lực khoa học và công nghệ trình độ cao từ hợp tác quốc tế: Kinh nghiệm từ Viện Liên hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Đubna

2025-12-06T09:33:53+07:00

Viện Liên hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Đubna (Viện Đubna) được thành lập ngày 26/3/1956, là một trung tâm khoa học quốc tế liên chính phủ nhằm liên kết tiềm năng vật chất và chất xám của các nước thành viên phục vụ cho các chương trình phát triển khoa học. Viện được xây dựng tại TP. Đubna, ngoại ô của Moscow, Liên bang Nga. Việt Nam là nước thành viên thứ 12 ký Công ước sáng lập Viện Đubna vào năm 1956. Viện Đubna là một tổ chức nghiên cứu quốc tế đa ngành với nhiều hướng nghiên cứu cơ bản và ứng dụng. Các lĩnh vực nghiên cứu chính của Viện bao gồm: Vật lý lý thuyết, vật lý hạt nhân, vật lý năng lượng cao, vật liệu mới, hóa học, sinh học, an toàn bức xạ, công nghệ thông tin, thiết kế máy gia tốc. v. v. Bài viết chia sẻ kinh
nghiệm thực tiễn của nhóm tác giả đã và đang thực hiện công tác nghiên cứu tại Viện Đubna.

Phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật sản xuất thông minh: Đòn bẩy cho công nghiệp Việt Nam

2025-12-06T09:36:21+07:00

Trong xu thế sản xuất công nghiệp chuyển đổi mạnh mẽ sang sản xuất thông minh, nguồn nhân lực kỹ thuật sản xuất thông minh đang nổi lên như yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay vẫn tồn tại một nghịch lý là tốc độ đầu tư vào công nghệ ngày càng nhanh, nhưng năng lực nhân lực kỹ thuật trong nước chưa thực sự theo kịp được những yêu cầu mới. Bài viết phân tích thực trạng và đưa ra những đề xuất chiến lược nhằm phát triển dài hạn nguồn nhân lực kỹ thuật sản xuất thông minh.

Vai trò của đối tượng chính sách trong chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

2025-12-06T09:42:34+07:00

Chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST) được định hình bởi các thành tố cơ bản: chủ thể chính sách, mục tiêu chính sách, công cụ chính sách và đối tượng chính sách (ĐTCS). Trong các thành tố cơ bản đó, ĐTCS thường được chú ý ở góc nhìn chịu các tác động chi phối. Chẳng hạn, ĐTCS do chủ thể chính sách xác định, hướng vào phục vụ mục tiêu chính sách và chịu tác động điều chỉnh của công cụ chính sách. v. v. Tuy nhiên, ĐTCS còn có vai trò nổi bật trong kết nối giữa các thành tố cơ bản của chính sách KH,CN&ĐMST.

Đo lường bán dẫn: Thực trạng và tiềm năng phát triển tại Việt Nam

2025-12-06T09:45:19+07:00

Ngành công nghiệp bán dẫn đang trải qua giai đoạn chuyển đổi sâu sắc khi các công nghệ sản xuất tiến đến những giới hạn vật lý của Định luật Moore. Với sự phát triển của các kiến trúc thiết bị phức tạp như: transistor hiệu ứng trường vây (FinFET), thiết kế bóng bán dẫn có cổng được đặt ở cả bốn phía của kênh (GAA), việc tích hợp 3D ngày càng tăng. v. v, các yêu cầu về đo lường đã trở nên cực kỳ khắt khe. Đối với Việt Nam, khi đất nước đang xây dựng hệ sinh thái bán dẫn quốc gia, việc phát triển năng lực đo lường bán dẫn không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Kinh nghiệm quản trị công địa phương trên thế giới và định hướng phát triển mô hình chính quyền hai cấp ở Việt Nam

2025-12-06T09:49:41+07:00

Bài viết tập trung phân tích và so sánh kinh nghiệm phát triển năng lực quản trị công địa phương trong bối cảnh tái cấu trúc đơn vị hành chính tại một số quốc gia phát triển (Hoa Kỳ, Canada, Đức) và đang phát triển (Indonesia, Kenya, Lào). Từ những trường hợp thực tiễn trên quốc tế, bài viết làm rõ những yếu tố cốt lõi góp phần nâng cao hiệu quả quản trị địa phương, bao gồm: chuẩn hóa khung năng lực cán bộ, phân quyền đi đôi với trách nhiệm giải trình, thúc đẩy sự tham gia của người dân, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và đảm bảo tính liên kết giữa kế hoạch, ngân sách và tổ chức bộ máy. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số đề xuất nhằm nâng cao năng lực quản trị công địa phương tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị (Nghị quyết 18), hướng tới mô hình chính quyền tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

CalC: Ứng dụng tính toán thông minh do người Việt phát triển

2025-12-06T09:52:04+07:00

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ di động đang thay đổi mạnh mẽ cách con người học tập và làm việc, nhóm nghiên cứu từ Học viện Kỹ thuật Quân sự đã phát triển ứng dụng CalC - phần mềm tính toán thông minh trên điện thoại có khả năng thay thế nhiều công cụ chuyên dụng trên máy tính. CalC không chỉ là một sản phẩm công nghệ, mà còn là minh chứng cho năng lực sáng tạo và khát vọng vươn tầm quốc tế của trí tuệ Việt.

Ứng dụng hạt nano kim loại trong nuôi cấy mô thực vật giúp cây trồng khỏe mạnh, sạch bệnh và giữ nguyên đặc tính di truyền

2025-12-06T09:54:08+07:00

Nghiên cứu gần đây của Viện Khoa học sự sống, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã chứng minh được hạt nano kim loại có thể mang lại bước tiến mới cho nuôi cấy mô thực vật, giúp cây trồng khỏe mạnh, sạch bệnh và giữ nguyên đặc tính di truyền. Kết quả nghiên cứu còn mở ra cơ hội lớn trong việc tạo nguồn dược liệu, thực phẩm chức năng và thúc đẩy nền nông nghiệp công nghệ cao, xanh và bền vững.

Sách mới của Nhà Xuất bản Khoa học - Công nghệ - Truyền thông

2025-12-06T09:56:00+07:00

MẬT MÃ VÀ AN TOÀN THÔNG TIN - LÝ THUYẾT VÀ ỨNG DỤNG
Cuốn "Mật mã và An toàn thông tin - lý thuyết và ứng dụng" do TS. Hồ Văn Canh chủ biên trang bị một nền tảng kiến thức hệ thống, dễ tiếp cận, nhưng đủ chiều sâu để người đọc hiểu đúng bản chất của bảo mật trong môi trường số.

Cách tiếp cận mới trong sử dụng kiến trúc phục vụ chuyển đổi số ở Việt Nam

2025-12-06T09:58:07+07:00

Chuyển đổi số (CĐS) ở Việt Nam đã trải qua các giai đoạn khác nhau: từ việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), xây dựng Chính phủ điện tử (CPĐT), Chính phủ số (CPS) tới CĐS quốc gia theo Nghị quyết số 57/NQ-TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57). Trong quá trình phát triển, tư duy xây dựng kiến trúc đã được hình thành qua các văn bản quy định của cơ quan quản lý nhà nước. Bài viết trao đổi về cách tiếp cận và mức độ hiệu quả khi áp dụng kiến trúc qua các giai đoạn phát triển, ứng dụng công nghệ số ở Việt Nam.

Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia: Nền móng thể chế cho một Việt Nam vận hành bằng dữ liệu

2025-12-06T10:00:26+07:00

Ngày 04/11/2025, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 2439/QĐ-TTg phê duyệt Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia và Từ điển dữ liệu dùng chung (Phiên bản 1.0). Sự kiện này không chỉ là một bước kỹ thuật trong quá trình chuyển đổi số, mà còn là cột mốc thể chế hóa dữ liệu như một tài sản công, khẳng định quyết tâm của Việt Nam tiến tới mô hình quản trị bằng dữ liệu.

Ứng dụng RISC-V trong đào tạo kỹ sư ngành vi mạch bán dẫn

2025-12-06T10:02:48+07:00

Bài viết trình bày theo hệ thống về vai trò chiến lược của kiến trúc vi xử lý RISC-V trong tiến trình tự chủ công nghệ vi mạch tại Việt Nam. Đồng thời đề xuất xây dựng, thực hiện một mô hình hệ thống nghiên cứu và phát triển dựa trên nền tảng ESP32-C3.

Tăng cường thiết chế nhân sự chiến lược trong chuyển đổi số quốc gia

2025-12-06T10:05:12+07:00

Chuyển đổi số quốc gia đang trở thành động lực trọng yếu thúc đẩy mọi mặt kinh tế - xã hội. Để quá trình này thành công, quốc gia không chỉ cần hạ tầng công nghệ và thể chế chính sách mà còn đòi hỏi nguồn nhân lực chiến lược, có chất lượng cao, đủ khả năng làm chủ công nghệ mới. Trên thực tế, mỗi năm Việt Nam đang thiếu khoảng 90.000 nhân lực công nghệ thông tin phục vụ phát triển kinh tế số và xã hội số, trong khi hệ thống đào tạo nhân lực hiện nay chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Bài toán cấp bách đặt ra là phải tăng cường thiết chế nhân sự chiến lược. Nói cách khác, là xây dựng và củng cố hệ thống nhân lực chủ chốt cho chuyển đổi số.

Hải Phòng: Giải pháp phát triển nhân lực số đến 2035

2025-12-06T10:07:47+07:00

Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của TP. Hải Phòng năm 2024 đạt 11,01%, xếp thứ 3 cả nước, là năm thứ 10 liên tiếp duy trì tăng trưởng ở mức hai con số. Mặc dù vậy, quy mô kinh tế số lan toả của nhiều ngành còn thấp, chưa xứng đáng với tiềm năng của Thành phố. Bài viết dựa trên nghiên cứu về quy mô kinh tế số ngành trên cơ sở hàm giá trị sản xuất biến đổi để xác định giá trị tăng thêm do việc đầu tư vào công nghệ thông tin (CNTT) và nhân lực số của Hải Phòng trong giai đoạn 2010 đến năm 2023; xác định mối quan hệ giữa quy mô kinh tế số của 20 ngành với năng suất lao động ngành. Trên cơ sở kết quả thu được và định hướng phát triển của Thành phố, bốn kiến nghị giải pháp phát triển nhân lực số được đưa ra cho những ngành cốt lõi.

TP. Huế: Thúc đẩy chuyển đổi số nhằm hiện thực hoá Nghị quyết 57

2025-12-06T10:10:23+07:00

Thúc đẩy mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (S.T.I.D) nhằm tạo ra bước đột phá trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời góp phần phát triển toàn diện về văn hóa, xã hội và con người, đưa khoa học và công nghệ (KH&CN) trở thành động lực then chốt thúc đẩy tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của TP. Huế. Đây là một trong những mục tiêu trọng tâm được xác định tại Chương trình hành động số 115-CTr/TU ban hành ngày 24/02/2025 của Thành ủy Huế, nhằm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển S.T.I.D quốc gia (Chương trình 115-CTr/TU), trong đó có nhiệm vụ chuyển đổi số.

Toàn cảnh thị trường pin lưu trữ và xu hướng trong tương lai

2025-12-06T10:31:28+07:00

Trong bối cảnh năng lượng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các nguồn tái tạo, việc lưu trữ năng lượng, đặc biệt là công nghệ pin điện đã trở thành một hợp phần tối quan trọng nhằm đảm bảo an ninh lưới điện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch. Bài báo khái quát về thị trường pin lưu trữ trên thế giới, phân tích các xu hướng gần đây, những biến động của thị trường, đồng thời đưa ra các dự báo trong tương lai.

“Không chip, không chủ quyền”: Thách thức mới của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

2025-12-06T10:15:30+07:00

Trong bối cảnh các quốc gia trên thế giới gấp rút phát triển hạ tầng để phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), một khoảng cách lớn về năng lực tính toán đang dần hình thành, làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng công nghệ toàn cầu.

Tăng tốc chuyển đổi số ở cấp xã: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xử lý công việc hành chính cấp xã

2025-12-06T10:18:45+07:00

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như một công cụ quan trọng giúp chính quyền cơ sở thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ hành chính, đặc biệt trong điều kiện nguồn lực con người và hạ tầng còn hạn chế. Vấn đề đặt ra là: Cán bộ cấp xã cần được hỗ trợ gì để có thể sử dụng AI đúng cách, hiệu quả và đúng pháp luật?

Cảm biến giúp phát hiện nhanh thuốc diệt cỏ độc hại

2025-12-06T10:21:15+07:00

Mới đây, nhóm nghiên cứu Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã phát triển thành công thiết bị cảm biến điện hóa (sensor điện hóa) tiên tiến có khả năng phát hiện dư lượng thuốc diệt cỏ phổ biến như glyphosate (Gly) với độ nhạy cao. Công nghệ mới đã bắt kịp xu hướng quốc tế, mở ra hướng ứng dụng thiết thực trong giám sát môi trường và an toàn nông nghiệp.

Tinh thần học tập suốt đời: Động lực phát triển của mỗi cá nhân và quốc gia

2025-12-06T10:23:24+07:00

Trong bối cảnh thế giới thay đổi không ngừng, nơi công nghệ, toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu và các động lực xã hội đang định hình lại mọi khía cạnh của cuộc sống, học tập suốt đời đã
trở thành một yêu cầu tất yếu. Không chỉ là một phương tiện để phát triển cá nhân, học tập suốt đời còn là động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của các quốc gia. Bài viết nêu rõ tầm quan trọng, cách duy trì và phát triển của tinh thần học tập suốt đời, đồng thời đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho cá nhân và tổ chức trong việc tích hợp học tập suốt đời vào cuộc sống và công việc.