Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam - A

Phát huy vai trò động lực chính của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong chiến lược phát triển đất nước giai đoạn tới

Nguyễn Thị Hiền — 2025-12-10

Đối với Việt Nam - một quốc gia đang phát triển nhưng có khát vọng trở thành nước phát triển có thu nhập cao, việc nắm bắt và khai thác sức mạnh của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (S.T.I.D) trở thành yêu cầu tất yếu. Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nêu rõ: Xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy S.T.I.D quốc gia là động lực chính. Bài viết góp phần làm rõ luận điểm, thành tựu và giải pháp để phát huy vai trò của S.T.I.D trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia và chuyển đổi số trong chặng đường sắp tới

Hoàng Xuân Long, Hoàng Lan Chi — 2025-12-10

Sự phát triển của đất nước trải qua những chặng đường và những cột mốc quan trọng. Chúng ta đang đứng trước giai đoạn 5 năm chạm tới điểm mốc 2030.
Để đạt được bước tiến mạnh mẽ trong chặng đường này, cần có các định hướng phù hợp. Bài viết tập trung vào các định hướng về hệ thống đổi mới sáng
tạo quốc gia (HTĐMSTQG) và chuyển đổi số (CĐS) giai đoạn tới.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Nền tảng chiến lược cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Hoàng Sĩ Hồng — 2025-12-10

Trong bối cảnh thế giới đang bước vào kỷ nguyên số - nơi công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu trở thành những nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội, việc xây dựng một đội ngũ nhân lực chất lượng cao là ưu tiên cấp thiết đối với bất cứ quốc gia nào. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này. Những năm gần đây, Đảng và Nhà nước liên tiếp ban hành các chủ trương, nghị quyết mạnh mẽ để thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (S.T.I.D). Trong đó, nguồn nhân lực là mắt xích then chốt để hiện thực hóa các tầm nhìn này.

Phát triển công nghiệp công nghệ số: Nền tảng nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia

Lê Đức Hiệp — 2025-12-10

Lĩnh vực công nghiệp công nghệ số đang trở thành một nền tảng cốt lõi trong cơ cấu kinh tế đương đại. Sự phát triển của ngành này đang dẫn đến những thay đổi toàn diện và sâu sắc trong cách thức vận hành sản xuất, mô hình kinh doanh, quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công. Ngày 14/6/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026. Văn bản này đóng vai trò điều tiết toàn bộ khung khổ pháp lý cho ngành công nghiệp công nghệ số.

Chuyển đổi số quốc gia: Hiện thực hóa tầm nhìn kinh tế số, xã hội số

Nguyễn Phú Tiến — 2025-12-10

Chuyển đổi số (CĐS) đang trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự trỗi dậy mạnh mẽ của công nghệ số. Nhiều chương trình chiến lược của Chính phủ đã được ban hành, tạo nên một khung thể chế hoàn chỉnh nhằm thúc đẩy phát
triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Đất nước có hùng mạnh được, có vươn mình được hay không chính là nhờ khoa học và công nghệ

LH — 2025-12-10

Dự thảo văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Dự thảo văn kiện) đặt nhiều kỳ vọng vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST), song vẫn còn những “điểm nghẽn” về “văn hóa đổi mới sáng tạo”; cơ chế tài chính cho nghiên cứu và phát triển (R&D); chính sách thu hút
nhân tài, v.v. Xung quanh những vấn đề này, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Nguyễn Ái Việt - Thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Viện trưởng Viện Công nghệ và Giáo dục trí tuệ tổng quát mới IGNITE.

Đổi mới sáng tạo xanh: Động lực phát triển bền vững của Việt Nam

Trần Thị Thảo Anh — 2025-12-10

Đổi mới sáng tạo (ĐMST) xanh được các quốc gia đang phát triển áp dụng như một phương án để thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Sự đổi mới
trong công nghệ là chìa khóa giúp cho ngành công nghiệp tạo ra các giá trị kinh doanh mới, đồng thời mang lại lợi ích cho con người.

Quản trị dữ liệu: Xung đột lợi ích, bất bình đẳng và kiến nghị

Lê Quang Đức Anh, Hồ Mạnh Tùng — 2025-12-10

Dữ liệu đang nổi lên như một tư liệu sản xuất cốt lõi của kinh tế số, mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra các xung đột lợi ích sâu sắc giữa người dùng, doanh nghiệp và Nhà nước. Xu hướng tập trung quyền lực dữ liệu vào các tập đoàn công nghệ lớn đã dẫn đến bất bình đẳng trong quyền tiếp cận và phân phối giá trị, nới rộng khoảng cách thu nhập và văn hóa số, đồng thời sinh ra những khái niệm mới như “lao động vô hình”. Bài viết này tập trung phân tích cơ sở lý luận về dữ liệu như tư liệu sản xuất mới, các dạng xung đột lợi ích phát sinh trong khai thác dữ liệu và hệ quả bất bình đẳng xã hội từ góc độ triết học và thực tiễn Việt Nam. Trên cơ sở đó, đưa ra các khuyến nghị nhằm phát triển kinh tế số công bằng và bền vững.

Công nghệ lượng tử: Xu hướng công nghệ mới nổi mang tầm chiến lược toàn cầu

Nguyễn Hoàng Nam — 2025-12-10

Ngày nay, nhiều quốc gia trên thế giới đang xây dựng các chính sách tập trung vào đổi mới và phát triển công nghệ lượng tử. Theo đó, ứng dụng công nghệ lượng tử được chia thành ba nhóm chính: Nhóm điện toán (máy tính lượng tử), nhóm truyền thông (mạng lượng tử), nhóm cảm biến (cảm biến lượng tử).

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: 50 năm ghi dấu trí tuệ và cống hiến

Lê Hạnh — 2025-12-10

Nửa thế kỷ trước, từ những ngày đầu còn nhiều gian khó nhưng đầy quyết tâm, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) đã được thành lập với sứ mệnh trở thành trung tâm trí tuệ của đất nước, nơi khởi nguồn cho những nghiên cứu mang tầm chiến lược quốc gia. 50 năm trôi qua, từ những phòng thí nghiệm sơ khai đến các công trình khoa học tầm khu vực và quốc tế, từng thế hệ nhà khoa học và lãnh đạo của VAST đã miệt mài cống hiến, đặt nền móng, mở đường và kiến tạo vị thế mới cho khoa học Việt Nam. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện của tri thức và đột phá, mà còn là câu chuyện của niềm tin, khát vọng và ý chí vươn lên, để hôm nay, VAST trở thành biểu tượng của trí tuệ Việt Nam trong thời đại hội nhập và đổi mới sáng tạo.

Hành trình chinh phục các mỏ cận biên của ngành dầu khí Việt Nam

Trần Duy Hải, Lê Trung Cường — 2025-12-10

Ngày 14/7/2025, dòng dầu thương mại đầu tiên từ cụm mỏ Kình Ngư Trắng - Kình Ngư Trắng Nam (KNT-KNTN) chính thức được đón nhận, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong hành trình chinh phục các mỏ cận biên của ngành dầu khí Việt Nam. Đây là dự án phát triển mỏ đầu tiên thuộc Lô 09-2/09 do Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro điều hành, với sự tham gia của Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam) và Tập đoàn Zarubezhneft (Liên bang Nga). Lần đầu tiên, một dự án giàn công nghệ trung tâm (CPP) có quy mô và độ phức tạp cao được thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) hoàn toàn bởi đội ngũ kỹ sư Việt Nam, giúp tiết kiệm 21% chi phí so với ngân sách được phê duyệt.

Sách mới của Nhà Xuất bản Khoa học - Công nghệ - Truyền thông

Bắc Lê — 2025-12-10

SÁCH MỚI CỦA NHÀ XUẤT BẢN KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ - TRUYỀN THÔNG

AN TOÀN ĐIỆN HẠT NHÂN

Mười năm sau khi cuốn “An toàn điện hạt nhân” ra mắt độc giả lần đầu, bối cảnh năng lượng toàn cầu đã thay đổi mạnh mẽ. Trong lần tái bản này, cuốn “An toàn điện hạt nhân” của tác giả Phạm Duy Hiển được bổ sung thêm một chương mới nhằm cập nhật những biến động quan trọng của ngành trong thập kỷ qua.

5G kết nối vệ tinh: Khai thác sức mạnh tích hợp công nghệ viễn thông di động - vệ tinh

Nguyễn Bác Uyên — 2025-12-10

Kết nối mạng năng động và an toàn không chỉ là một lợi thế mà còn là nền tảng của doanh nghiệp hiện đại. Quan trọng hơn, kết nối này tạo thành xương sống cho các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT), vốn ngày càng đóng vai trò trung tâm trong chuyển đổi số. Nếu không có khả năng kết nối linh hoạt và liên tục, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với rủi ro gián đoạn hoạt động, lỗ hổng dữ liệu và ảnh hưởng đến vị thế trên thị trường.

Mạng 6G và khả năng khai thác ở các dải tần mmWave và THz

Nguyễn Gia Bắc — 2025-12-10

Sự phát triển vượt bậc của các ứng dụng di động và nhu cầu kết nối toàn cầu ngày càng tăng đang thúc đẩy ngành công nghiệp viễn thông tiến tới thế hệ mạng 6G với những khả năng vượt trội so với 5G hiện tại. Trong bối cảnh này, việc khai thác các dải tần mmWave và THz nổi lên như một hướng đột phá quan trọng, mở ra tiềm năng mở rộng phổ tần gấp 10 lần so với các thế hệ mạng trước đây.

Đà Nẵng định hình ba trụ cột phát triển mới

Bích Việt — 2025-12-10

Ba trụ cột chiến lược (công nghiệp vi mạch bán dẫn, kinh doanh tài sản số bằng NFT và nâng tỷ trọng kinh tế số lên 40% GRDP) đang được Đà Nẵng lựa chọn như hướng đi trọng điểm trong giai đoạn tới. Bước đi này cho thấy tầm nhìn của Thành phố trước làn sóng công nghệ toàn cầu đang định hình lại chuỗi giá trị sản xuất, đồng thời mở ra triển vọng hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và kinh tế số của miền Trung vào năm 2030.

Cà Mau: Thử nghiệm sinh sản và ương nuôi thành công sò huyết giống

Phong Vũ — 2025-12-10

Cà Mau (trước khi sáp nhập với tỉnh Bạc Liêu) là vùng đất giàu tiềm năng về nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là sò huyết. Tuy nhiên, một trong những khó khăn cản trở sự phát triển của nghề này chính là việc đảm bảo chất lượng nguồn con giống. Nhằm đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ vào ương nuôi và phát triển sò huyết giống, Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau đã triển khai dự án “Thử nghiệm sinh sản và ương giống sò huyết thích nghi với điều kiện tự nhiên khu vực ven biển Cà Mau”. Kết quả của dự án đã góp phần giúp người dân địa phương có thể tiếp cận nguồn giống sò huyết đảm bảo chất lượng, mở ra hướng phát triển lâu dài và bền vững cho nghề nuôi sò huyết thương phẩm trên địa bàn.

Kiến trúc mạng lưới an ninh mạng: Hướng tiếp cận mới trong bảo mật doanh nghiệp phân tán

Tạ Thị Tâm, Trương Đình Dũng — 2025-12-10

Trong bối cảnh chuyển đổi số và mô hình làm việc từ xa ngày càng phổ biến, các tổ chức đang phải đối mặt với thách thức lớn trong việc bảo vệ tài sản số phân tán và đa dạng. Để giải quyết vấn đề này, Gartner - công ty chuyên nghiên cứu và tư vấn về công nghệ đã giới thiệu kiến trúc mạng lưới an ninh mạng (Cybersecurity Mesh Architecture - CSMA), một cách tiếp cận linh hoạt, có thể mở rộng và hợp tác trong việc xây dựng hệ sinh thái an ninh mạng.

“Tẩy xanh” - Mập mờ quảng cáo núp dưới vỏ bọc bảo vệ môi trường: Nhìn từ thế giới tới Việt Nam

Phạm Thu Trang — 2025-12-10

Khi mối quan tâm toàn cầu về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ngày càng tăng, nhiều doanh nghiệp đã tận dụng “màu xanh” để làm đẹp hình ảnh thương hiệu mà không thực sự thay đổi cách vận hành. Họ gắn nhãn “eco-friendly” (thân thiện với môi trường), “carbon neutral” (trung hòa carbon), “tái chế”, v.v. trên bao bì nhưng thiếu minh bạch, kiểm chứng hoặc thậm chí là sai sự thật. Đây là những hành vi truyền thông thiếu đạo đức. Nó bóp méo sự thật, làm giảm lòng tin của người tiêu dùng, tạo nên sự cạnh tranh không lành mạnh và làm chậm tiến trình chuyển đổi bền vững toàn cầu.

Chiến lược thương hiệu của Taylor Swift: Một mô hình bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cho nghệ sỹ

Kim Thanh — 2025-12-10

Khi ca sỹ người Mỹ Taylor Swift công bố album mới của mình, The Life of a Showgirl (phát hành ngày 3/10/2025), những gì diễn ra phía sau hậu trường cho thấy
khả năng kết hợp giữa tầm nhìn sáng tạo với quản lý sở hữu trí tuệ (SHTT) một cách liền mạch. Bài viết phân tích toàn diện về branded universe (tạm dịch là
Vũ trụ thương hiệu) của ca sỹ nổi tiếng này.

"Chứng khoán hóa" bản quyền âm nhạc: Lợi ích và thách thức

Nguyễn Ngọc Phương Hồng — 2025-12-10

Chứng khoán hóa bản quyền âm nhạc từng được xem là một hướng đi đột phá tại Mỹ vào cuối thế kỷ XX. Thay vì phụ thuộc vào doanh thu truyền thống, nghệ sỹ và hãng thu âm có thể biến dòng thu nhập bản quyền tương lai thành công cụ tài chính để huy động vốn. Mô hình này không chỉ giúp tiếp cận nguồn vốn linh hoạt, mà còn thay đổi cách nhìn nhận về giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ trong ngành công nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy, chứng khoán hóa bản quyền âm nhạc vẫn tồn tại nhiều rào cản. Do đó, việc tiếp cận, nghiên cứu sâu hơn về chứng khoán hóa bản quyền âm nhạc là cần thiết, đặc biệt với những quốc gia đang tìm kiếm phương thức huy động vốn sáng tạo, bền vững cho nền kinh tế dựa trên đổi mới và tri thức.

TỔNG MỤC LỤC 2025

DTL — 2025-12-10