Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam https://vjol.info.vn/index.php/khcn <p><strong>Tạp chí của Bộ Khoa học và Công nghệ </strong></p> vi-VN thanhthaokhcn@gmail.com (Khổng Thị Thanh Thảo) lehoa70@vista.gov.vn (ThS Lê Thị Hoa) Thu, 15 Apr 2021 00:00:00 +0700 OJS 3.1.2.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Đồng bằng sông Cửu Long với chiến lược phát triển “8G”. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55629 <p>Đẩy mạnh đầu tư cho khoa học và công nghệ (KH&amp;CN), tăng cường liên kết vùng, tạo sự kết nối các tiểu vùng, liên vùng… đặc biệt, chiến lược tiếp cận mới đối với Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thông qua 8 chữ “G” là những chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết 120/NQ-CP về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) vừa được tổ chức tại TP Cần Thơ vào trung tuần tháng 3/2021.</p> Hoàng Oanh Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55629 Wed, 14 Apr 2021 12:24:26 +0700 Biến đổi khí hậu và dịch bệnh: Mối liên hệ, tác động và giải pháp tiếp cận mới. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55631 <p>Bài viết nhằm làm sáng tỏ mối liên hệ giữa dịch bệnh và biến đổi khí hậu (BĐKH). Dựa trên kết quả phỏng vấn các nghiên cứu sinh đến từ 10 quốc gia ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latin, tác giả đã nhận diện được những tác động của dịch bệnh trong sự cộng hưởng với BĐKH đối với an ninh lương thực. Kết quả phân tích lý thuyết và phỏng vấn chuyên gia đã cung cấp một số cơ sở về nguyên tắc tiếp cận cho việc điều chỉnh kịch bản ứng phó BĐKH trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay.</p> Nguyễn Minh Quang Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55631 Wed, 14 Apr 2021 12:29:58 +0700 Đa dạng sinh học và nguồn lợi rong biển Việt Nam. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55632 <p>Với nguồn rong biển tự nhiên phong phú và bước đầu chủ động đầu tư phát triển nuôi trồng rong biển, đến nay lĩnh vực này ở nước ta đã đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước, song so với tiềm năng thì vẫn còn hạn chế. Sắp tới, chúng ta cần tăng cường đầu tư nguồn lực phát triển một số nhóm/loài có giá trị kinh tế cao phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, trong đó tập trung vào các nhóm/loài sinh sản hữu tính, dễ thu hoạch và bảo quản như: rong Giấy (Monostroma), rong Cải biển (Ulva), rong Chủn (Grateloupia)…, chú trọng đầu tư công nghệ phục vụ bảo quản, chế biến nhằm nâng cao giá trị của nguồn lợi này trong tương lai.</p> Đàm Đức Tiến Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55632 Wed, 14 Apr 2021 12:32:59 +0700 Cảng biển thông minh - Xu thế phát triển của các quốc gia có biển. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55634 <p>Cảng biển là một trong những hạ tầng cơ sở quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia có biển, đồng thời cảng biển và hậu cần cảng biển cũng được xem là những nền tảng cơ bản của dịch vụ logistics. Khái niệm cảng thông minh trở nên phổ biến tại nhiều quốc gia, vì hầu hết các nhà khai thác cảng toàn cầu đã và đang hướng tới áp dụng các chiến lược tiên tiến để cùng tồn tại trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tác động sâu rộng đến mọi khía cạnh của đời sống - xã hội. Điều này càng có tính thuyết phục hơn khi những dịch bệnh có khả năng lây truyền nhanh như COVID-19 buộc ngành logistics phải giảm thiểu các tiếp xúc trực tiếp giữa con người với nhau, trong khi vẫn phải đảm bảo lưu thông được hàng hóa.</p> Nguyễn Thu Hương Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55634 Wed, 14 Apr 2021 12:38:05 +0700 Phát triển công nghiệp hỗ trợ để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55635 <p>Phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT) là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, CNHT Việt Nam đang đứng trước cơ hội rất lớn để được kết nối, tham gia vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đa quốc gia. Tuy nhiên, do thiếu các doanh nghiệp “đầu tàu”, đủ khả năng dẫn dắt nên lĩnh vực CNHT còn kém phát triển. Chính vì vậy, đẩy nhanh việc tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực sản xuất… là giải pháp quan trọng giúp các doanh nghiệp CNHT trong nước có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.</p> Lê Huyền Nga Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55635 Wed, 14 Apr 2021 12:40:43 +0700 Đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55636 <p>Dữ liệu lớn là yếu tố góp phần tạo nên diện mạo mới, mang tính đặc thù của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Trong giáo dục và đào tạo (GD&amp;ĐT), dữ liệu lớn có tác động và đem lại lợi ích to lớn như chương trình giảng dạy tùy chỉnh, cải thiện hệ thống đánh giá, định hướng nghề nghiệp cho sinh viên và đề xuất phương pháp học phù hợp... Chính vì những lợi ích này, chúng ta cần có những giải pháp thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng dữ liệu lớn trong GD&amp;ĐT.</p> Lò Thị Phương Nhung, Nguyễn Mai Phương Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55636 Wed, 14 Apr 2021 12:43:23 +0700 Thông tin sở hữu công nghiệp và mô hình quản trị tài sản trí tuệ dựa trên thông tin. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55630 <p>Thông tin sở hữu công nghiệp (SHCN) và quản trị tài sản trí tuệ (TSTT) dựa trên thông tin SHCN có vai trò như những công cụ cần thiết và hữu hiệu phục vụ hoạt động quản trị TSTT nói riêng, quản trị chiến lược sản xuất, kinh doanh nói chung của các tổ chức, doanh nghiệp. Bài viết giới thiệu khái quát về thông tin SHCN và cách thức vận hành mô hình quản trị TSTT dựa trên thông tin SHCN, cũng như vai trò của chúng đối với việc đưa ra các quyết định quản trị thích hợp liên quan tới hoạt động sáng tạo, phát triển, thương mại hóa và bảo vệ TSTT phục vụ mục tiêu chiến lược kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp.</p> Bùi Tiến Quyết, Nguyễn Hữu Cẩn Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55630 Wed, 14 Apr 2021 13:23:42 +0700 Phát triển mô hình quản lý chuỗi giá trị nông sản thực phẩm an toàn trong xây dựng nông thôn mới. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55633 <p>Quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) là một trong những thách thức của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020. Do vậy, trong giai đoạn 2021-2030, phát triển mô hình quản lý chuỗi nông sản thực phẩm (NSTP) an toàn là một định hướng quan trọng của Chương trình nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các mặt hàng nông sản và thu nhập của người dân nông thôn... Trên cơ sở phân tích thực trạng phát triển chuỗi giá trị NSTP an toàn ở nước ta, bài viết đề xuất mô hình và giải pháp quản lý chuỗi giá trị NSTP an toàn trong thời gian tới.</p> Đào Thế Anh Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55633 Wed, 14 Apr 2021 13:24:47 +0700 Phát triển thành công xe tự hành thông minh cấp độ 4 “Made in Vietnam”. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55638 <p>Với mong muốn đưa công nghệ tự hành tới gần hơn với người Việt, góp phần vào sự phát triển đô thị thông minh nói riêng và cuộc sống của con người nói chung trong thời đại công nghệ 4.0, lần đầu tiên tại Việt Nam mẫu xe tự hành thông minh cấp độ 4 đã được ra mắt. Đặc biệt, công nghệ này do chính đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia của Tập đoàn Phenikaa nghiên cứu phát triển và đưa vào ứng dụng theo tiêu chuẩn quốc tế.</p> Lê Sơn Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55638 Wed, 14 Apr 2021 12:48:31 +0700 Xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm KH&CN về nông nghiệp của quốc gia và khu vực. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55639 <p>Nằm ở vị trí trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), thành phố Cần Thơ hội tụ đầy đủ tiềm năng, lợi thế và những điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm khoa học và công nghệ (KH&amp;CN) về nông nghiệp của quốc gia và khu vực. Với định hướng này, Cần Thơ đã và đang xây dựng các chủ trương, chính sách tăng cường ứng dụng và phát triển KH&amp;CN, đưa ra một số giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu đề ra.</p> Lê Quang Mạnh Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55639 Wed, 14 Apr 2021 12:52:13 +0700 Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55641 <p>Thông qua việc thực hiện một nhiệm vụ cấp nhà nước, các nhà khoa học thuộc Trung tâm Công nghệ Vi điện tử và Tin học (Viện Ứng dụng Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ - KH&amp;CN) đã áp dụng công nghệ cao, xây dựng thành công hệ thống thông tin tập trung, bao gồm: quản lý cổ vật - bảo tàng ảo; cảnh báo và phát hiện sớm cháy rừng; giám sát, điều khiển, quản lý giao thông và kiểm soát phương tiện; quản lý điện, chiếu sáng và âm thanh nội, ngoại thất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng.</p> Nguyễn Trần Hậu Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55641 Wed, 14 Apr 2021 12:57:43 +0700 Ngành nhựa kỹ thuật tại Việt Nam: Kết quả xây dựng danh mục công nghệ và hiện trạng phát triển. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55642 <p>Xây dựng danh mục các công nghệ và nghiên cứu hiện trạng là hai bước quan trọng trong quy trình xây dựng bản đồ công nghệ* trong các ngành, lĩnh vực nói chung, ngành nhựa kỹ thuật nói riêng. Trong thời gian qua, ngành nhựa kỹ thuật đã phát triển với tốc độ cao (&gt;15%/năm), trở thành một phân ngành quan trọng trong ngành công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam. Việc nghiên cứu hiện trạng và xây dựng danh mục công nghệ trong ngành nhựa kỹ thuật tại Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, giúp các cơ quan hữu quan hoạch định chính sách, chiến lược phát triển công nghệ này trong thời gian tới.</p> Vũ Minh Đức, Mai Văn Huy, Nguyễn Khánh Tùng, Huỳnh Kim Tước Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55642 Wed, 14 Apr 2021 13:01:59 +0700 Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo địa phương năm 2020: Những kết quả nổi bật. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55637 <p>Trải qua năm 2020 với nhiều khó khăn, thách thức, nhưng hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở địa phương vẫn đạt được nhiều kết quả tích cực. Đó là nhờ các địa phương đã tập trung triển khai quyết liệt các nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KH&amp;CN), đồng thời luôn tạo điều kiện tối đa cho các đơn vị, tổ chức, cá nhân triển khai các nhiệm vụ một cách hiệu quả, từ đó đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương.</p> Chu Thúc Đạt Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55637 Wed, 14 Apr 2021 13:26:15 +0700 Xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu và giám sát theo thời gian thực thông số môi trường nước thải, khí thải ở các khu công nghiệp và đô thị. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55640 <p>Thông qua việc thực hiện một nhiệm vụ cấp nhà nước, các nhà khoa học thuộc Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và Công ty Cổ phần công nghệ và phân tích chất lượng cao Hải Dương đã xây dựng thành công hệ thống thu thập và giám sát theo thời gian thực thông số môi trường nước thải, khí thải ở các khu công nghiệp và đô thị, góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả công tác giám sát, quản lý môi trường ở nước ta.</p> Trịnh Trọng Chưởng Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55640 Wed, 14 Apr 2021 13:27:16 +0700 Tiêu diệt ung thư với liệu pháp miễn dịch Interleukin-2 (IL-2). https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55644 <p>Interleukin-2 (IL-2), hay còn gọi là yếu tố kích thích sinh trưởng dòng tế bào T, được chứng minh là có hiệu quả cao trong điều trị các bệnh ung thư như phổi, bạch cầu, buồng trứng, vú, máu, thận... Những kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng đều cho thấy, IL-2 có khả năng kích thích phát triển các tế bào miễn dịch, tăng khả năng tiêu diệt các tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư biểu mô tế bào thận và u hắc tố ác tính. Sau một khoảng thời gian dài bị lãng quên, IL-2 đã một lần nữa quay lại vị trí dẫn đầu trong cuộc đua phát triển liệu pháp miễn dịch chống ung thư.</p> Nguyễn Thái Minh Trận, Phạm Đức Hùng, Võ Đức Duy Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55644 Wed, 14 Apr 2021 13:08:32 +0700 Văc xin và công nghệ nền sản xuất văc xin axit nucleic. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55645 <p>Một trong những thành tựu lớn nhất của y tế toàn cầu thế kỷ XX là đã đẩy lùi được nhiều dịch bệnh lây nhiễm (BLN) nguy hiểm nhờ sáng chế ra hai dòng dược phẩm chính là thuốc kháng sinh và văc xin. Tuy vậy, thuốc kháng sinh chủ yếu hiệu quả cho điều trị BLN do vi khuẩn, còn với các BLN do virut thì giải pháp y học dự phòng từ dãn cách xã hội, cách ly nguồn bệnh đến tiêm văc xin tạo miễn dịch cộng đồng là giải pháp căn cơ, hệ thống nhất giúp ngăn ngừa dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe mỗi người dân. Các nhà khoa học đã phát triển nhiều công nghệ sản xuất văc xin khác nhau, nhưng công nghệ sản xuất văc xin axit nucleic đang được hướng đến như một ưu tiên, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. Bài báo giúp giải đáp phần nào về công nghệ này.</p> Đinh Đoàn Long Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55645 Wed, 14 Apr 2021 13:11:20 +0700 Côn trùng trong Sách đỏ Việt Nam năm 2020 và một số loài quý hiếm được bảo tồn và khai thác thế nào? https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55643 <p>Trong gần 30 năm qua, vấn đề môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học được quan tâm đã làm thay đổi nhận thức của người dân và đạt được nhiều kết quả trong nghiên cứu khoa học cũng như thực tiễn. Một trong những kết quả đáng ghi nhận là thành lập các tổ chức bảo vệ môi trường, bảo vệ đa dạng sinh học theo quy định của các công ước quốc tế (như CITES), ban hành Luật Đa dạng sinh học, xuất bản “Sách đỏ” về động thực vật… Mặc dù vậy, ở nước ta hiện nay hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học còn mang nặng tính hành chính và còn nhiều “lỗ hổng”...</p> Bùi Công Hiển Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55643 Wed, 14 Apr 2021 13:28:27 +0700 Những ứng dụng tiềm năng của công nghệ sinh học thực vật trong đối phó với SARS-CoV-2. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55646 <p>Các quốc gia trên thế giới đang nỗ lực phát triển những sản phẩm thuốc thử chẩn đoán, vắc xin và thuốc kháng virus nhằm bảo vệ tính mạng con người cũng như làm chậm sự lây lan của đại dịch COVID-19 gây ra bởi virus SARS-CoV-2. Một phần của nỗ lực quốc tế đó được tập trung trên đối tượng thực vật, các nghiên cứu này đã góp phần cung cấp kháng nguyên protein, kháng thể cho sản phẩm kít chẩn đoán cũng như hệ thống sản xuất, từ đó có thể mở rộng quy mô để cung ứng khẩn cấp vắc xin và thuốc kháng virus. Điều này cho thấy tiềm năng rất lớn của công nghệ sinh học thực vật trong đối phó với đại dịch COVID-19.</p> Chu Đức Hà, Lê Thị Hiên, Lê Huy Hàm, Phạm Công Tuyên Ánh, Nguyễn Quốc Trung, Phạm Công Tuyên Ánh, Lê Huy Hàm, Lê Thị Ngọc Quỳnh, Phạm Phương Thu Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55646 Wed, 14 Apr 2021 13:17:53 +0700 Phát triển protein trị liệu. https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55647 <p>Protein trị liệu được sản xuất bằng công nghệ/kỹ thuật sinh học, là một dược phẩm quan trọng có tiềm năng rất lớn để cải thiện sức khỏe con người. Những phân tử protein này về cơ bản là bản sao hoặc phiên bản tối ưu của protein người nội sinh. Chúng có thể được phân lập như các chất xuất hiện tự nhiên từ động, thực vật, hoặc vi sinh vật, hoặc được tạo ra bằng công nghệ DNA tái tổ hợp. Có nhiều loại thuốc protein khác nhau, bao gồm kháng thể đơn dòng, vắc-xin, hormon peptide, các yếu tố máu, cytokine, kháng sinh peptide, các loại enzyme trị liệu... Nhiều loại protein tái tổ hợp được phê duyệt gần đây đã được phát triển và sử dụng để điều trị rộng rãi trong lâm sàng, bao gồm cả những bệnh nan giải như ung thư, bệnh tự miễn/viêm nhiễm, hay rối loạn di truyền. Trong tổng quan này, các tác giả nhấn mạnh các xu hướng và phương pháp tiếp cận mới trong nghiên cứu và phát triển thuốc protein, chủ yếu trên cơ sở công nghệ/công nghiệp protein.</p> Phan Văn Chi, Bùi Thị Huyền, Lê Thị Bích Thảo Bản quyền (c) https://vjol.info.vn/index.php/khcn/article/view/55647 Wed, 14 Apr 2021 13:21:07 +0700