Từ truyền thuyết đến hoa văn: dấu ấn Bàn Vương trong văn hóa người Dao Đỏ

Tóm tắt

Truyền thuyết Bàn Vương đóng vai trò trung tâm trong đời sống văn hóa của người Dao Đỏ, vừa thể hiện cội nguồn dân tộc vừa chi phối sâu sắc các thực hành nghi lễ, giáo dục và nghệ thuật. Đặc biệt, hoa văn trên trang phục không chỉ phản ánh kỹ thuật thêu tinh xảo mà còn là phương tiện lưu giữ ký ức tập thể và truyền tải hệ giá trị tín ngưỡng. Bài viết này khai thác mối liên hệ giữa truyền thuyết Bàn Vương và hệ thống hoa văn truyền thống của người Dao Đỏ, từ đó làm rõ vai trò của tín ngưỡng tổ tiên trong việc hình thành bản sắc thị giác và triết lý sống cộng đồng. Qua phân tích các tư liệu dân tộc học và tổng hợp phân tích liên ngành về trang phục và tín ngưỡng, nghiên cứu cho thấy sự hiện diện nhất quán và có chủ đích của biểu tượng Bàn Vương trong trang phục nghi lễ, đời sống thường nhật và giáo dục truyền thống. Những dấu ấn này không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là cầu nối giữa quá khứ – hiện tại – tương lai, góp phần định vị giá trị văn hóa Dao Đỏ trong bối cảnh hiện đại và toàn cầu hóa.