Xây dựng quy trình knockout gen keap1a bằng kỹ thuật CRISPR-Cas9 trên cá ngựa vằn (Danio rerio) tại Việt Nam

Tóm tắt

Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam thực hiện quy trình knockout gen keap1a ở cá ngựa vằn (Danio rerio) bằng kỹ thuật CRISPR-Cas9 nhằm nghiên cứu hệ thống Keap1-Nrf2. Hệ thống này đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa. Cá ngựa vằn có hai paralog keap1 (keap1a và keap1b), là mô hình lý tưởng cho nghiên cứu này. Quy trình thực hiện bằng cách thiết kế RNA dẫn đường (gRNA) đặc hiệu nhắm vào keap1a và vi tiêm phức hợp gRNA/Cas9 vào phôi cá giai đoạn một tế bào. Kết quả cho thấy, cá knockout keap1a phát triển bình thường nhưng có khả năng chống chịu stress oxy hóa tốt hơn khi tiếp xúc H₂O₂, thể hiện qua tỷ lệ sống cao hơn và tăng biểu hiện của các gen đích của Nrf2 (gstp1 và prdx1). Nghiên cứu này không chỉ cung cấp một quy trình knockout gen hiệu quả ở cá ngựa vằn mà còn mở ra những triển vọng mới trong việc sử dụng kỹ thuật CRISPR-Cas9 để nghiên cứu chức năng gen và ứng dụng trong nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam, đồng thời mở đường cho các nghiên cứu sâu hơn về vai trò của hệ thống Keap1-Nrf2 trong việc duy trì cân bằng oxy hóa khử và thích nghi với stress môi trường ở cá.