NGUYÊN TẮC XÁC ĐỊNH HIỆU LỰC CỦA VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT TRONG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT NHÌN TỪ VỤ ÁN “GÀ LÔI TRẮNG”

Tóm tắt

Bài viết nhằm làm rõ nguyên tắc thời hiệu của văn bản quy phạm pháp luật và sai sót trong việc áp dụng nguyên tắc này của Toà sơ thẩm. Vụ án "Gà lôi trắng" cho thấy sự xung đột giữa việc áp dụng pháp luật “cứng nhắc” theo thời điểm hành vi phạm tội, bỏ qua các nguyên tắc “hiệu lực trở về trước” và nguyên tắc áp dụng “có lợi cho đối tượng”. Mặt khác, trong vụ việc, còn xuất hiện xung đột về giá trị pháp lý của văn bản quy phạm pháp luật, mà cụ thể là giữa thông tư và nghị định. Từ quan điểm cho rằng việc nhận diện trong áp dụng pháp luật, Tòa án sơ thẩm đã áp dụng quy định cũ, có hiệu lực vào thời điểm khởi tố vụ án, khi gà lôi trắng thuộc nhóm IB, để tuyên án 6 năm tù. Điều này đã bỏ qua một văn bản pháp luật mới (Thông tư 27/2025/TT-BNNMT) có hiệu lực vào thời điểm đưa vụ án ra xét xử, xếp gà lôi trắng vào nhóm IIB, với khung hình phạt nhẹ hơn. Để tiếp cận mục tiêu, bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp. Theo đó, tác giả phân tích chi tiết vụ án "Gà lôi trắng" như một trường hợp điển hình để làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật trong hoạt động áp dụng pháp luật. Ngoài ra, bài báo còn sử dụng phương pháp phân tích luật để so sánh và đối chiếu các văn bản pháp luật cũ và mới có liên quan đến vụ án.