Tạp chí Pháp luật về Quyền con người - Chuyên đề

MỤC LỤC

2026-02-08T04:46:06+07:00

Mục lục bài viết

QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

2026-02-08T04:45:44+07:00

Pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đã có một quá trình hình thành và phát triển lâu dài từ những nguyên tắc hiến định cho tới một chế định pháp luật điều chỉnh toàn diện các quan hệ phát sinh trong thực hiện hoạt động bồi thường nhà nước. Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đã trở thành công cụ pháp lý hữu hiệu và đắc lực để cá nhân, tổ chức sử dụng nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời, cũng là cơ sở pháp lý để các cơ quan có trách nhiệm thực hiện việc giải quyết bồi thường kịp thời, đúng pháp luật.

MỘT SỐ QUAN ĐIỂM TRONG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM

2026-02-08T04:45:23+07:00

Pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tại Việt Nam đã có một quá trình phát triển lâu dài. Từ những đặc thù của quan hệ pháp luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước cũng như với mục tiêu bảo đảm tính khả thi trên thực tiễn, pháp luật trên lĩnh vực này đã được xây dựng và hoàn thiện trên cơ sở những quan điểm lập pháp lớn, hướng tới việc định hình khuôn khổ pháp lý riêng, có tính độc lập tương đối với Bộ luật Dân sự; bảo đảm cân bằng về lợi ích và điều chỉnh toàn diện các quan hệ phát sinh giữa các chủ thể là Nhà nước, người bị thiệt hại và người thi hành công vụ gây thiệt hại khi thực hiện trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:45:10+07:00

Quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước đã có một quá trình hoàn thiện cả về thể chế và tổ chức thi hành để bảo đảm tính hiệu quả, khả thi của cơ chế bồi thường nhà nước. Bên cạnh việc hỗ trợ, giải đáp cho các cá nhân, tổ chức bị thiệt hại, giúp họ thực hiện tốt quyền yêu cầu bồi thường thì hoạt động quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước còn tập trung kiểm tra, theo dõi chặt chẽ, đôn đốc và hướng dẫn các cơ quan giải quyết bồi thường thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình kịp thời, đúng quy định của pháp luật.

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI BỊ THIỆT HẠI TRONG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:44:38+07:00

Quy định về quyền và nghĩa vụ của người bị thiệt hại trong pháp luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đã có một quá trình phát triển và hoàn thiện cùng với sự phát triển của chế định trách nhiệm bồi thường của Nhà nước dưới góc độ sự đồng bộ giữa việc ghi nhận quyền được Nhà nước bồi thường trong pháp luật thực định và bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tiễn. Quá trình này đã có bước chuyển từ sự ghi nhận quyền mang tính nguyên tắc đến sự phát triển thành các quyền và nghĩa vụ trong tương quan với Nhà nước để thực hiện hiệu quả quyền yêu cầu bồi thường
cũng như trách nhiệm của Nhà nước trong giải quyết bồi thường khi thực hiện trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

THỦ TỤC GIẢI QUYẾT YÊU CẦU BỒI THƯỜNG TẠI CƠ QUAN TRỰC TIẾP QUẢN LÝ NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ GÂY THIỆT HẠI

2026-02-08T04:44:19+07:00

Bảo đảm minh bạch, công bằng và bình đẳng trong thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường tại cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại là một yêu cầu đặt ra trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Kể từ khi có Bộ luật Dân sự năm 1995 đến nay, với việc áp dụng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, các quy định về trình tự, thủ tục thủ tục giải quyết bồi thường tại cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ ngày càng được hoàn thiện, bảo đảm minh bạch, công bằng, bình đẳng, qua đó giúp cho việc giải quyết bồi thường được kịp thời, đúng pháp luật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại cũng như lợi ích của Nhà nước.

HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ PHẠM VI BỒI THƯỜNG NHẰM TĂNG CƯỜNG TRÁCH NHIỆM CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÔNG DÂN

2026-02-08T04:43:46+07:00

Các trường hợp được Nhà nước bồi thường - hay phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước - là một trong những quy định quan trọng nhất của chế định trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Quy định này thể hiện rõ nét nhất trách nhiệm của Nhà nước trước công dân như một cam kết về việc bảo đảm nguyên tắc hiến định về quyền được Nhà nước bồi thường. Trải qua hơn 25 năm kể từ khi có Bộ luật Dân sự năm 1995, từ những những quy định mang tính nguyên tắc về quyền được Nhà nước bồi thường, đến nay, phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đã ngày càng được mở rộng, vừa bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại vừa phù hợp, đồng bộ với các thể chế, thiết chế của đất nước nói chung cũng như hệ thống pháp luật nói riêng.

THIỆT HẠI VÀ XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI ĐƯỢC BỒI THƯỜNG TRONG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:43:20+07:00

Thiệt hại được bồi thường và xác định thiệt hại được bồi thường là những quy định liên quan mật thiết nhất đến quyền lợi của người bị thiệt hại trong các giao dịch dân sự. Bài viết phân tích quá trình hình thành, phát triển của các quy định về vấn đề này trong pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước ở Việt Nam. Đến nay, quy định về thiệt hại được bồi thường và xác định thiệt hại được bồi thường được đánh giá là rõ ràng, cụ thể, góp phần đáng kể vào việc thúc đẩy công tác bồi thường nhà nước nói chung và bảo đảm quyền, lợi ích của người bị thiệt hại trong lĩnh vực này nói riêng.

TRÁCH NHIỆM HOÀN TRẢ CỦA NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ TRONG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:42:56+07:00

Trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ gây thiệt hại là quy định rất quan trọng, không những thể hiện rõ một trong những mục tiêu của chế định pháp luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là răn đe, phòng ngừa sai phạm làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là nâng cao ý thức trách nhiệm công vụ của đội ngũ công chức nói chung, người thi hành công vụ nói riêng. Trải qua nhiều lần được sửa đổi, bổ sung, quy định này ngày càng hoàn thiện, góp phần phát huy hiệu quả trong việc tổ chức thi hành pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

BẢO ĐẢM KINH PHÍ BỒI THƯỜNG TRONG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:42:15+07:00

Kể từ khi có Bộ luật Dân sự năm 1995 đến nay, kinh phí bồi thường luôn là một nội dung được điều chỉnh trong pháp luật về bồi thường thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra. Nhìn chung, kinh phí bồi thường luôn được bố trí là một mục chi của kinh phí dự phòng trong ngân sách nhà nước và được quy định chặt chẽ về loại kinh phí được cấp, nguồn bố trí và cấp ngân sách bảo đảm. Đến nay, pháp luật chỉ còn quy định 2 cấp ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí bồi thường là cấp trung ương và cấp tỉnh để bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật ngân sách nhà nước cũng như tính
khả thi của việc chi trả tiền bồi thường.

CHỦ THỂ THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT Ở VIỆT NAM

2026-02-08T04:40:19+07:00

Chủ thể thực hiện trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là một trong những quy định trong cơ chế bồi thường nhà nước và liên tục được hoàn thiện trong pháp luật Việt Nam thời gian qua. Những quy định ngày càng cụ thể, rõ ràng về chủ thể thực hiện trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sẽ tạo thuận lợi cho người bị thiệt hại khi thực hiện quyền yêu cầu bồi thường, giúp cơ quan nhà nước nhận thức rõ trách nhiệm của mình nếu có phát sinh yêu cầu bồi thường, qua đó, góp phần thúc đẩy hiệu quả công tác bồi thường nhà nước nói chung, hiệu quả hoạt động giải quyết bồi thường nói riêng trên thực tiễn.

CƠ CHẾ HỖ TRỢ, HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN QUYỀN YÊU CẦU BỒI THƯỜNG TRONG LUẬT TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:40:19+07:00

Công tác hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện quyền yêu cầu bồi thường phản ánh tính hiệu quả của việc bảo đảm việc thực hiện quyền yêu cầu bồi thường và quá trình giải quyết bồi thường trong thực tiễn. Thúc đẩy việc thực hiện quyền yêu cầu bồi thường và giải quyết bồi thường thông qua hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện quyền yêu cầu bồi thường là một trong những biện pháp để góp phần thực hiện quyền con người theo Hiến pháp năm 2013 cũng như các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia, đồng thời thể hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta luôn hướng tới mục tiêu để tất cả công dân được hưởng đầy đủ quyền con người trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

VAI TRÒ CỦA NGƯỜI BẢO VỆ QUYỀN, LỢI ÍCH HỢP PHÁP CHO NGƯỜI BỊ THIỆT HẠI TRONG PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG CỦA NHÀ NƯỚC

2026-02-08T04:40:20+07:00

Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại trong pháp luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước giữ một vai trò hết sức quan trọng, không chỉ giúp người bị thiệt hại thực hiện quyền yêu cầu bồi thường của mình một cách đúng pháp luật mà còn giúp cho các cơ quan nhà nước trong việc thúc đẩy hoạt động giải quyết bồi thường nhà nước. Những năm qua, vai trò của người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại ngày càng được pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước ghi nhận và bảo đảm, từ đó giúp họ thực hiện tốt hơn chức năng của mình trong việc hỗ trợ người bị thiệt hại một cách thiết thực, hiệu quả.