Tạp chí Pháp luật về Quyền con người

MỤC LỤC

Ban Biên tập Tạp chí — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Mục lục bài viết

PHÁP QUYỀN VÀ QUYỀN CON NGƯỜI: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM

GS.TS. Vũ Công Giao — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và Cách mạng công nghiệp 4.0 trên thế giới đang diễn ra hiện nay, vấn đề pháp quyền và quyền con người ngày càng trở thành những giá trị cốt lõi, phổ quát và không thể thiếu trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn kiện quan trọng xác định mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và khẳng định cam kết chính trị mạnh mẽ đối với việc bảo vệ, bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, việc thực hiện các mục tiêu này hiện vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi cần có thêm những nghiên cứu chuyên sâu. Thông qua phân tích những đặc điểm cơ bản cùng mối quan hệ giữa pháp quyền và quyền con người trên thế giới và ở Việt Nam, bài viết xác định các vấn đề trọng tâm về pháp quyền và quyền con người cần nghiên cứu giải quyết trong thời gian tới, trong đó bao gồm: hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, đổi mới quy trình lập pháp, cải cách hành chính - tư pháp, tăng cường vai trò giám sát xã hội, nâng cao ý thức pháp luật, phát triển nguồn nhân lực pháp lý; hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền con người, bảo vệ quyền của các nhóm yếu thế, quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân, thúc đẩy giáo dục quyền con người...

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG VÀ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM

TS. Hà Văn Luyến — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Kết quả nghiên cứu cho thấy, thời gian qua, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu trong công tác bình đẳng giới, tuy nhiên, vai trò của phụ nữ vẫn bị hạn chế bởi ba nhóm yếu tố: (1) bất cập trong pháp luật và cơ chế thực thi; (2) rào cản từ định kiến giới trong văn hóa - xã hội; và (3) năng lực pháp lý cùng các rào cản tâm lý từ chính phụ nữ. Bài viết tập trung phân tích các yếu tố tác động và đề xuất giải pháp đột phá nhằm phát huy vai trò của phụ nữ trong bảo đảm quyền con người tại Việt Nam, nhấn mạnh việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực pháp lý, thúc đẩy văn hóa bình đẳng và thí điểm các biện pháp “hành động khẳng định” để tạo ra sự thay đổi thực chất.

BẢO ĐẢM QUYỀN THAM GIA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ XÃ HỘI CỦA CÔNG DÂN: PHÂN TÍCH TỪ YÊU CẦU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VỀ XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

ThS. Phạm Thị Hậu — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Phát triển bền vững là xu thế tất yếu, xã hội bền vững là tiêu chí then chốt đánh giá thành tựu phát triển, được đo bằng các chỉ số phát triển con người, hệ số bình đẳng thu nhập, các chỉ tiêu về giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội, phản ánh hài hòa đời sống cộng đồng. Đồng thời, xã hội bền vững đòi hỏi bảo đảm thực hiện các quyền dân chủ cơ bản, quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân và trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước. Bài viết phân tích mối quan hệ giữa quyền tham gia và yêu cầu phát triển bền vững; đánh giá thực trạng ở Việt Nam và chỉ ra một số hạn chế. Tác giả đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản lý công, mở rộng kênh tham gia, tăng cường giám sát nhằm bảo đảm quyền công dân và góp phần phát triển xã hội bền vững.

HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

TS. Phạm Tuấn Anh — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Thời gian qua, Việt Nam đã quan tâm hoàn thiện chính sách, pháp luật về bình đẳng giới và đạt được nhiều kết quả rất tích cực, thể hiện cam kết và quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về bình đẳng giới. Bài viết làm rõ thực trạng chính sách, pháp luật của Việt Nam về bình đẳng giới gắn với mục tiêu phát triển bền vững; chỉ rõ những hạn chế, rào cản và đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về bình đẳng giới ở Việt Nam trong thời gian tới.

BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU TÀI SẢN THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

ThS. Nguyễn Thanh Tùng — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Ở hầu hết các quốc gia văn minh, quyền sở hữu tài sản được pháp luật công nhận và bảo vệ. Trong hầu hết các trường hợp, việc bảo vệ quyền sở hữu tài sản được thực hiện thông qua các vụ kiện dân sự tại tòa án. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật Việt Nam có cách tiếp cận khá toàn diện về vấn đề này, việc bảo vệ quyền sở hữu tài sản còn được ghi nhận và bảo vệ theo pháp luật hình sự. Tác giả tiếp cận vấn đề này trên tinh thần của hiến pháp, phương diện lịch sử tạo cơ sở hình thành các cách phản ứng của pháp luật hình sự đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản. Bài viết này cũng thảo luận thực tiễn các quy định hiện hành của Bộ luật Hình sự về các tội phạm xâm phạm quyền sở hữu, những vấn đề đặt ra và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện.

TƯ PHÁP THÂN THIỆN VỚI TRẺ EM NHÌN TỪ HỆ THỐNG ÁN LỆ TẠI VIỆT NAM: NHỮNG ĐỀ XUẤT PHÁT TRIỂN ÁN LỆ TRONG TƯƠNG LAI

ThS. Vũ Thị Nga — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Tư pháp thân thiện với trẻ em là xu hướng toàn cầu, khi quyền con người là vấn đề trung tâm trong mọi lĩnh vực. Tại Việt Nam, từ năm 2016, án lệ đã chính thức được áp dụng với vai trò là nguồn luật áp dụng trong thực tiễn xét xử. Án lệ phản ánh chuẩn mực về lẽ công bằng và hệ thống tư pháp thân thiện trong các vụ việc có liên quan đến trẻ em. Nghiên cứu này thực hiện nhằm làm rõ khía cạnh giao thoa giữa án lệ và tư pháp thân thiện với trẻ em, đồng thời xác định: (i) Hệ thống án lệ đang phản ánh những giá trị nào về tiêu chuẩn tư pháp thân thiện với trẻ em? (ii) Các đề xuất nào hữu hiệu trong phát triển án lệ phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện tại và tương lai? Nghiên cứu sử dụng các phương pháp: phân tích, tổng hợp, so sánh pháp luật, nghiên cứu trường hợp qua các án lệ liên quan đến trẻ em.

ĐẢM BẢO QUYỀN CON NGƯỜI TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ THÔNG QUA SUY ĐOÁN PHÁP LÝ TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP CHIA DI SẢN THỪA KẾ Ở VIỆT NAM

ThS. Nguyễn Ngọc Ánh - Nguyễn Tân Kiên — Fri, 29 Aug 2025 00:00:00 +0700

Pháp điển hóa và kiểm soát suy đoán pháp lý là bước đi tất yếu để nâng cao hiệu quả tư pháp và củng cố niềm tin vào công lý, bảo đảo quyền con người trong tố tụng dân sự. Trên cơ sở phân tích thực trạng vận dụng suy đoán pháp lý trong thực tiễn giải quyết tranh chấp thừa kế tại Việt Nam, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của việc vận dụng suy đoán này, qua đó bảo vệ quyền con người, góp phần hiện thực hóa nguyên tắc công lý và bình đẳng trước pháp luật.

LUẬT CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM SỬA ĐỔI NĂM 2024: BƯỚC TIẾN ĐỐI VỚI BẢO VỆ QUYỀN CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG KỶ NGUYÊN PHÁT TRIỂN MỚI

Bùi Thu Thủy — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, thị trường lao động có nhiều biến động về mặt cấu trúc, với nhiều xu hướng và hình thức lao động mới. Do đó, việc bảo vệ quyền của người lao động đứng trước nhiều thách thức mới tương ứng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế hiện đại và công nghệ số. Luật Công đoàn số 50/2024/QH15 (sửa đổi Luật Công đoàn số 12/2012/QH13, có hiệu lực từ 1/7/2025) được ban hành trong bối cảnh Việt Nam đã và đang nỗ lực hoàn thiện pháp luật lao động để đáp ứng các cam kết quốc tế và yêu cầu hội nhập, phát triển toàn diện, bền vững. Bài viết khái quát bối cảnh, cơ sở của việc sửa đổi pháp luật về công đoàn, phân tích các điểm mới của pháp luật về Công đoàn và đánh giá tác động của những chính sách và quy định này đối với việc thực thi và bảo vệ quyền của người lao động tại Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ NGƯỜI TỐ CÁO TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ Ở VIỆT NAM

ThS. Bùi Thị Dung — Wed, 25 Feb 2026 00:00:00 +0700

Bảo vệ người tố cáo trong tố tụng hình sự (TTHS) là một nội dung quan trọng nhằm bảo đảm quyền con người và thúc đẩy hiệu quả phòng, chống tội phạm. Trên cơ sở quyền tố cáo và quyền được bảo vệ là những quyền hiến định, pháp luật Việt Nam đã từng bước hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ người tố cáo. Cụ thể, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tố cáo đã thiết lập những biện pháp pháp lý nhằm bảo vệ danh tính, thân thể, tài sản và lợi ích hợp pháp khác của người tố cáo. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành vẫn còn nhiều bất cập như: thiếu hướng dẫn cụ thể, năng lực thực thi hạn chế và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Bài viết phân tích cơ sở pháp lý, thực tiễn áp dụng và đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, nâng cao hiệu quả bảo vệ người tố cáo, qua đó bảo đảm tốt hơn quyền con người trong TTHS và xây dựng nền tư pháp công bằng, nhân đạo.

QUYỀN CỦA THẾ HỆ TƯƠNG LAI TRONG PHÁP LUẬT VỀ KHÍ HẬU: NHÌN TỪ Ý KIẾN TƯ VẤN CỦA ICJ VÀ KHẢ NĂNG NỘI LUẬT HÓA TẠI VIỆT NAM

TS. Đỗ Việt Cường — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Bài viết phân tích cơ sở pháp lý quốc tế về quyền của thế hệ tương lai trong bối cảnh biến đổi khí hậu, với trọng tâm là Ý kiến Tư vấn ngày 23/7/2025 của Tòa án Công lý Quốc tế. Trên cơ sở đó, bài viết đánh giá thực trạng pháp luật và chính sách của Việt Nam, chỉ ra khoảng trống thể chế trong việc bảo vệ quyền lợi liên thế hệ. Tác giả đề xuất định hướng cải cách pháp luật nhằm nội luật hóa nguyên tắc công bằng liên thế hệ, hướng tới một cấu
trúc pháp quyền khí hậu bền vững và có trách nhiệm trong dài hạn.

QUYỀN CON NGƯỜI VÀ AN NINH CON NGƯỜI TẠI KHU VỰC BIÊN GIỚI ĐẤT LIỀN VIỆT – TRUNG: MỘT SỐ TÁC ĐỘNG TỪ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ BIÊN GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG XUYÊN QUỐC GIA

ThS. Tạ Phú Vinh — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Khu vực biên giới Việt - Trung có ý nghĩa chiến lược về kinh tế, quốc phòng nhưng cũng đối mặt với các thách thức phi truyền thống, như buôn lậu và di cư trái phép. Các vấn đề này tác động trực tiếp đến việc đảm bảo các quyền con người cơ bản của cư dân biên giới. Việt Nam chú trọng bảo vệ chủ quyền, phát triển kinh tế vùng biên và hiện đại hóa cửa khẩu. Bài viết phân tích mối quan hệ giữa chính sách biên giới, hạ tầng phát triển và
an ninh con người, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm vừa phát triển kinh tế, vừa bảo đảm quyền con người, an ninh con người, chủ quyền và ổn định xã hội ở khu vực này.

MỘT SỐ CÔNG CỤ ĐO LƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA TRẺ EM TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM

ThS. Nguyễn Phương Uyên — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Quyền tham gia (bày tỏ ý kiến và được lắng nghe trong mọi vấn đề liên quan đến mình) là một trong những quyền cốt lõi của trẻ em, góp phần thừa nhận địa vị công dân của trẻ em và đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các quyền khác. Hiện nay, các tổ chức quốc tế và học giả đã xây dựng nhiều mô hình đánh giá nhằm hỗ trợ đo lường và nâng cao chất lượng thực thi quyền này. Trên cơ sở giới thiệu một số mô hình quốc tế tiêu biểu, bài viết đề xuất một số gợi mở khả năng vận dụng phù hợp vào bối cảnh Việt Nam để thúc đẩy thực hiện quyền tham gia một cách hiệu quả và bền vững.

PHIÊN HỌP ĐÁNH GIÁ BÁO CÁO QUỐC GIA LẦN THỨ 4 CỦA VIỆT NAM VỀ THỰC THI CÔNG ƯỚC QUỐC TẾ VỀ CÁC QUYỀN DÂN SỰ VÀ CHÍNH TRỊ (CÔNG ƯỚC ICCPR)

ThS. Lê Hữu Đạt — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Trong 2 ngày 07-08/7/2025 tại Geneva (Thụy Sĩ), Ủy ban Nhân quyền của Liên hợp quốc tổ chức Phiên họp đánh giá Báo cáo quốc gia lần thứ 4 của Việt Nam về thực thi Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (Công ước ICCPR).

KHÓA HỌP LẦN THỨ 59 CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN QUYỀN LIÊN HỢP QUỐC VÀ SỰ THAM GIA CỦA VIỆT NAM

TS. Nguyễn Thế Anh — Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0700

Khóa họp lần thứ 59 của Hội đồng Nhân quyền (HĐNQ) Liên hợp quốc được tổ chức từ ngày 16/6 đến ngày 8/7/2025 tại Geneva (Thụy Sĩ).