BIẾN ĐỔI NGHI LỄ RƯỚC NƯỚC TRONG TÍN NGƯỠNG THÀNH HOÀNG Ở ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ HIỆN NAY

Tóm tắt

Rước nước là một hoạt động nổi trội trong các lễ hội của người Việt ở Đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là lễ hội thờ Thành hoàng làng. Đây được xem là một hoạt động nghi lễ tích hợp nhiều lớp văn hóa tín ngưỡng mang tính biểu trưng gắn với điều kiện tự nhiên, lịch sử của vùng đất và quá trình hình thành, phát triển của cộng đồng cư dân. Về bản chất, nghi lễ rước nước thể hiện đặc điểm của tín ngưỡng nông nghiệp mà tại đó ta thấy niềm tin đa thần và khát vọng của cộng đồng qua thời gian. Trong bối cảnh đô thị hóa và hiện đại hóa đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay, lễ rước nước ngoài bảo lưu các yếu tố truyền thống, cũng có sự biến đổi nhanh chóng, phản ánh sự thích nghi của cộng đồng trong điều kiện mới. Dựa trên các tài liệu thứ cấp khai thác được, các thông tin thu thập được từ quá trình điền dã tại ba địa phương ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ là: làng Giáp Nhị (phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội), làng Thượng Thụy (phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, Hà Nội) và làng Quan Xuyên (xã Thành Công, huyện Khoái Châu, Hưng Yên), bài viết đưa ra các khái quát chung về nghi lễ rước nước, đặc điểm nghi lễ rước nước, và một số xu hướng biến đổi của nghi lễ rước nước trong tín ngưỡng Thành hoàng hiện nay.