Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ QUYỀN RIÊNG TƯ VÀ DỮ LIỆU CÁ NHÂN TRONG KỶ NGUYÊN TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

2026-02-27T08:52:40+07:00

Trí tuệ nhân tạo góp phần cải thiện hiệu quả lợi ích kinh tế, nhưng đồng thời gây ra những rủi ro đối với quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo công nghệ trong khi ưu tiên quyền của người dùng sẽ là thách thức rõ ràng khi Việt Nam củng cố vị thế của mình trong nền kinh tế kỹ thuật số toàn cầu. Dựa trên các kinh nghiệm quốc tế, tác giả bài viết đưa ra một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện mô hình pháp lý của Việt Nam về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

HOÀN THIỆN DỰ THẢO LUẬT HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG VIỆT NAM

2026-02-27T09:02:21+07:00

Sau hơn 19 năm triển khai thực hiện, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2013, 2014, 2023, 2024) đã phát huy hiệu quả trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm đạt được, trong quá trình thực hiện, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam cũng bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Thực hiện quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, Nghị quyết số 77/2025/UBTVQH15 ngày 21/4/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2025, Dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam mới đã được Chính phủ xây dựng và trình Quốc hội xem xét. Bài viết phân tích một số vấn đề pháp lý trong Dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam nhằm đưa ra các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật.

GÓP Ý DỰ THẢO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT ĐỊA CHẤT VÀ KHOÁNG SẢN: VẤN ĐỀ THUẾ TÀI NGUYÊN VÀ TIỀN CẤP QUYỀN KHAI THÁC KHOÁNG SẢN

2026-02-27T09:11:06+07:00

Thông qua phân tích thực trạng và đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, tác giả đánh giá Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản. Kết quả cho thấy, mặc dù Dự thảo Luật có các điều chỉnh tích cực về thủ tục hành chính và cấp phép, nhưng vẫn chưa đề cập đến những cải cách cốt lõi về chính sách tài chính. Trên cơ sở đó, tác giả kiến nghị bổ sung vào Dự thảo các giải pháp then chốt, bao gồm: (i) Hợp nhất các nghĩa vụ tài chính hiện hành thành một cơ chế thống nhất và linh hoạt; (ii) Sửa đổi phương pháp tính thuế theo hướng khuyến khích chế biến sâu thông qua các ưu đãi cụ thể; (iii) Cải tiến cơ chế đấu giá theo hướng đa tiêu chí; và (iv) Tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình. Các đề xuất này kỳ vọng sẽ tạo ra một số thay đổi, góp phần chuyển đổi ngành khoáng sản Việt Nam từ xuất khẩu thô sang làm chủ chuỗi giá trị, phát triển bền vững và tối ưu hóa lợi ích quốc gia.

GÓP Ý DỰ THẢO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ VỀ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI HÀNH VI SAO CHÉP VÀ TRÍCH DẪN TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ

2026-02-27T09:33:25+07:00

Sao chép và trích dẫn là hai hành vi xâm phạm quyền tác giả phổ biến và nghiêm trọng nhất, đặc biệt đối với các tác phẩm viết. Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ hiện có điều khoản cho phép “sử dụng văn bản và dữ liệu đã được công bố hợp pháp, công chúng được phép truy cập nhằm mục đích nghiên cứu, huấn luyện và phát triển hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI)”. Tuy nhiên, nếu chỉ nêu mục đích sử dụng mà không làm rõ hành vi pháp lý được phép thì việc áp dụng trong thực tế sẽ gặp khó khăn. Bài viết này phân tích định hướng hoàn thiện pháp luật sở hữu trí tuệ của Việt Nam về hai hành vi này, dựa trên kinh nghiệm của các quốc gia đi trước, nhằm xây dựng một hành lang pháp lý công bằng và phù hợp hơn cho tác giả, đồng tác giả. Qua đó, bài viết hướng đến việc khuyến khích hoạt động sáng tạo trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG DỰ THẢO LUẬT THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

2026-02-27T09:46:51+07:00

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử (TMĐT) khẳng định vai trò then chốt của Nhà nước trong hoạch định chính sách và xây dựng khung pháp lý cho kinh tế số. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hai yêu cầu trọng yếu: (i) Tạo môi trường thuận lợi cho nhà cung ứng dịch vụ số và (ii) Xây dựng khung pháp lý đầy đủ, đồng bộ để điều chỉnh hoạt động TMĐT. Tại Việt Nam, pháp luật hiện hành vẫn chưa phát triển kịp so với tốc độ phát triển trong lĩnh vực này, đặc biệt về cơ chế giải quyết tranh chấp. Bài viết phân tích khung pháp lý TMĐT của Việt Nam trên cơ sở so sánh với kinh nghiệm quốc tế, tập trung vào cơ chế giải quyết tranh chấp trong Dự thảo Luật TMĐT. Kết quả nghiên cứu cho thấy vẫn còn tồn tại những khoảng trống và thách thức trong việc cân bằng giữa bảo vệ người tiêu dùng, bảo đảm lợi ích quản lý nhà nước và tính linh hoạt của doanh nghiệp. Nghiên cứu kiến nghị Luật TMĐT sắp tới cần ưu tiên cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, nhằm bảo vệ người tiêu dùng, củng cố tính chắc chắn pháp lý và thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế.

XÂY DỰNG KHUNG PHÁP LÝ VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO: KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM

2026-02-27T10:00:42+07:00

Bài viết này phân tích so sánh ba mô hình điển hình trong quản lý trí tuệ nhân tạo: mô hình điều chỉnh chi tiết dựa trên rủi ro của Liên minh châu Âu, mô hình quản trị dựa trên nguyên tắc của Vương quốc Anh và mô hình luật khung định hướng của Nhật Bản và đưa ra một số gợi mở cho Việt Nam khi thiết kế Luật Trí tuệ nhân tạo vừa linh hoạt, vừa bảo đảm kiểm soát rủi ro, góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW về “đột phá của đột phá” trong cải cách thể chế, xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo của Việt Nam để đồng hành cùng công nghệ thay vì đi sau công nghệ.