Tạp chí Luật học

Hoàn thiện cơ chế hội thẩm nhân dân tham gia hoạt động xét xử tại toà án, góp phần xây dựng nền tư pháp độc lập ở Việt Nam

Sat, 07 Mar 2026 10:03:19 +0700

Đại diện nhân dân tham gia trực tiếp vào quá trình xét xử là nguyên tắc thể hiện rõ nét nhất bản chất dân chủ của một nền tư pháp tiến bộ. Nhân dân tham gia hoạt động xét xử của toà án ở Việt Nam được thể hiện tập trung nhất thông qua chế định về hội thẩm nhân dân. Bài viết phân tích triết lí về sự tham gia của đại diện nhân dân trong hoạt động xét xử tại toà án, mối quan hệ giữa cơ chế nhân dân tham gia hoạt động xét xử tại toà án và các nguyên tắc cơ bản của tư pháp độc lập; phân tích những bất cập của các quy định pháp luật cũng như việc thực hiện chế định hội thẩm nhân dân trên thực tế; từ đó, đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế nhân dân tham gia hoạt động xét xử tại toà án thông qua chế định hội thẩm, góp phần xây dựng nền tư pháp độc lập ở Việt Nam.

Trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam

Sat, 07 Mar 2026 10:11:00 +0700

Quy định về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự trong pháp luật hình sự Việt Nam thể hiện chính sách hình sự nhân đạo, hướng thiện, phân hoá trách nhiệm hình sự. Việc quy định này có ý nghĩa quan trọng về lí luận cũng như thực tiễn. Bài viết phân tích bản chất pháp lí, từ đó đưa ra khái niệm về trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; phân loại và phân tích các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, trên cơ sở đó đưa ra những nhận xét và kiến nghị hoàn thiện các quy định của Bộ luật Hình sự về các trường hợp này.

Quyền đối với bất động sản liền kề và vấn đề đăng kí quyền đối với bất động sản liền kề theo pháp luật Việt Nam hiện nay

Sat, 07 Mar 2026 10:14:42 +0700

Bài viết phân tích, bình luận về quyền đối với bất động sản liền kề (là một trong những quyền khác đối với tài sản được ghi nhận trong Bộ luật Dân sự năm 2015) và việc đăng kí quyền đối với bất động sản liền kề, chỉ ra một số bất cập, hạn chế trong việc đăng kí quyền đối với bất động sản liền kề theo pháp luật Việt Nam hiện nay. Từ đó, bài viết đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đăng kí quyền đối với bất động sản liền kề ở Việt Nam hiện nay.

Bản chất pháp lí của tài sản mã hoá và tiền mã hoá

Sun, 22 Mar 2026 00:00:00 +0700

Trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ hiện nay nhiều nghiên cứu cho rằng tài sản mã hoá, tiền mã hoá có đủ dấu hiệu được coi là tài sản mới, một số nghiên cứu lại không đồng tình. Việc xác định rõ bản chất pháp lí của tài sản mã hoá, tiền mã hoá là việc làm quan trọng góp phần xây dựng khung pháp lí điều chỉnh hiệu quả và phù hợp đối với loại tài sản này. Bài viết bàn về lịch sử hình thành và một số vấn đề lí luận cơ bản về tài sản mã hoá, tiền mã hoá, qua đó chỉ ra rằng tài sản mã hoá, tiền mã hoá có đặc trưng của quyền tài sản và có thể được ghi nhận là tài sản; tuy nhiên, Việt Nam chỉ có thể ghi nhận tài sản mã hoá, tiền mã hoá là tài sản nếu giải quyết được các thách thức đến từ đặc trưng riêng biệt của đối tượng này.

Hoàn thiện quy định về công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp nhà nước

Sun, 22 Mar 2026 00:00:00 +0700

Công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình đang là xu hướng phát triển tất yếu trong quản trị nhà nước, trong đó có quản trị doanh nghiệp nhà nước. Vấn đề này trở nên quan trọng trước thực trạng hàng loạt doanh nghiệp nhà nước hoạt động yếu kém, gây thất thoát số lượng lớn tài sản nhà nước. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, trong đó có sự chưa hoàn thiện của pháp luật. Bài viết phân tích một số hạn chế, bất cập trong quy định pháp luật về công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp nhà nước, trên cơ sở đó đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện về phạm vi nội dung công khai, trách nhiệm giải trình cũng như nhận diện đủ hành vi vi phạm.

Xác định thẩm quyền tài phán trong giải quyết tranh chấp thương mại điện tử xuyên biên giới: Kinh nghiệm của Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và bài học cho Việt Nam

Sat, 07 Mar 2026 00:00:00 +0700

Vấn đề xác định thẩm quyền tài phán luôn là mối quan tâm đối với các quốc gia. Từ nhiều thế kỉ nay, quan niệm truyền thống về thẩm quyền tài phán luôn gắn với yếu tố lãnh thổ. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển của thương mại điện tử, việc xác định thẩm quyền tài phán của tòa án quốc gia dường như không còn đơn giản, khi trong không gian mạng không tồn tại khái niệm lãnh thổ. Do vậy, việc sử dụng yếu tố lãnh thổ để xác định thẩm quyền tài phán của quốc gia trong không gian mạng nói chung và trong giải quyết các tranh chấp thương mại điện tử xuyên biên giới nói riêng cần phải được xem xét lại. Bên cạnh đó, việc tìm ra yếu tố kết nối khác là vấn đề đặt ra đối với tất cả các quốc gia. Bài viết giới hạn nghiên cứu ở thẩm quyền xét xử của toà án đối với các vụ việc phát sinh từ hoặc có liên quan đến các giao dịch với người tiêu dùng trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới. Trên cơ sở phương pháp so sánh luật học, bài viết tập trung phân tích kinh nghiệm của Hoa Kỳ và kinh nghiệm của Liên minh châu Âu để đưa ra một số gợi ý tham khảo cho Việt Nam.

Quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo Luật Công đoàn năm 2012 và một số kiến nghị

Sat, 07 Mar 2026 00:00:00 +0700

Quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn đóng vai trò quan trọng đối với sự hợp tác và ổn định quan hệ lao động. Bài viết phân tích khái quát về quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo pháp luật Việt Nam; đánh giá quy định của Luật Công đoàn năm 2012 về quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn và đưa ra một số đề xuất hoàn thiện Luật Công đoàn năm 2012 về quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn.

Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ thai sản trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014

Sat, 07 Mar 2026 00:00:00 +0700

Chế độ thai sản là một trong năm chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc, được quy định cụ thể trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, bao gồm các nội dung: Đối tượng áp dụng, điều kiện hưởng, các quyền lợi hưởng khi khám thai; sảy thai, nạo thai, hút thai, thai chết lưu hoặc phá thai bệnh lí; sinh con; mang thai hộ và nhờ mang thai hộ; nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi; thực hiện các biện pháp tránh thai… Các quy định của Luật tuy đã hoàn thiện hơn so với trước song sau hơn 7 năm thực hiện đã dần bộc lộ một số bất cập, không còn phù hợp với thực tế. Trên cơ sở đánh giá các quy định về chế độ thai sản trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 cũng như thực tiễn thực hiện các quy định này trong thời gian qua ở Việt Nam, bài viết đề xuất một số ý kiến sửa đổi, bổ sung những điểm còn bất cập, nhằm góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi).

Công nhận thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động theo án lệ của Hoa Kỳ và những gợi mở cho Việt Nam

Sat, 07 Mar 2026 11:56:07 +0700

Thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động tại Hoa Kỳ xuất hiện từ rất sớm trên cơ sở tiếp cận hợp lí từ các thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại của Vương quốc Anh. Hiện nay, tại Hoa Kỳ thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động được điều chỉnh bằng đạo luật của các bang và đặc biệt là án lệ của toà án. Theo án lệ của toà án, thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động được sẽ được công nhận dựa trên ba tiêu chí chính đó là: 1) thoả thuận đã được thương lượng giữa người sử dụng lao động và người lao động; 2) người sử dụng lao động có lợi ích hợp pháp cần được bảo vệ bởi thoả thuận hạn chế cạnh tranh; 3) nội dung của thoả thuận có tính hợp lí. Trên cơ sở phân tích các tiêu chí này qua một số án lệ của toà án Hoa Kỳ, bài viết gợi mở một số kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc xây dựng khung pháp lí điều chỉnh về thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động.

Cam kết về dịch vụ pháp lí trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và việc nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật để thực hiện tại Việt Nam

Sat, 07 Mar 2026 12:01:06 +0700

Bài viết nhằm làm rõ nội hàm các cam kết về dịch vụ pháp lí trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên để từ đó có giải pháp nghiên cứu, góp phần thực hiện có hiệu quả các cam kết đó tại Việt Nam. Theo đó, bài viết tập trung vào: 1) Quy định chung của pháp luật về dịch vụ pháp lí quốc tế mà Việt Nam phải tuân theo trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế; 2) Cam kết chủ yếu của Việt Nam về dịch vụ pháp lí quốc tế trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; 3) Một số vấn đề đặt ra đối với Việt Nam để thực hiện có hiệu quả các cam kết về dịch vụ pháp lí.