Tạp chí Những vấn đề kinh tế và chính trị thế giới

Thư chúc mừng năm mới

2026-02-25T03:58:01+07:00

Thư chúc mừng năm mới của GS.TS Lê văn Lợi, Uỷ viên BCH TW Đảng, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam

TÁC ĐỘNG CỦA SỐ HÓA ĐẾN TIÊU THỤ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI CÁC NƯỚC LIÊN MINH CHÂU ÂU

2026-02-25T03:39:08+07:00

Ứng phó với thách thức an ninh năng lượng và cam kết giảm phát thải carbon, Liên minh Châu Âu đã triển khai chiến lược đầu tư có hệ thống vào năng lượng tái tạo. Đặc biệt, quá trình chuyển đổi số đã nổi lên như động lực quan trọng trong việc tối ưu hóa sử dụng năng lượng tái tạo. Nghiên cứu này nhằm đo lường tác động của số hóa đến tiêu thụ năng lượng tái tạo tại 19 quốc gia EU. Phương pháp nghiên cứu định lượng được áp dụng trên bộ dữ liệu bảng gồm 456 quan sát từ 19 quốc gia trong giai đoạn 2000 - 2023. Kết quả phân tích thực nghiệm cho thấy bằng chứng thống kê về mối tương quan dương giữa mức độ số hóa, tăng trưởng kinh tế và tiêu thụ năng lượng tái tạo. Những kết quả này không chỉ mở rộng hiểu biết về tác động của số hóa đến tiêu thụ năng lượng tái tạo mà còn đặt nền tảng lý thuyết cho các nghiên cứu tiếp theo về chuyển đổi năng lượng bền vững tại Châu Âu cũng như các quốc gia khác.

KINH NGHIỆM CỦA TRUNG QUỐC TRONG VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC CHỐNG CHỊU CỦA NỀN KINH TẾ VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH VỚI VIỆT NAM

2026-02-25T03:23:39+07:00

Nghiên cứu này phân tích cách Trung Quốc tăng cường năng lực chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ năm 2018 đến nay, trọng tâm là chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, siết chặt công nghệ - tài chính và rủi ro nội tại (bất động sản, nợ công, giảm phát). Dựa trên số liệu thứ cấp, nghiên cứu nhận diện cơ chế ứng phó nhiều tầng của Trung Quốc như chính sách tài khóa chủ động, tiền tệ linh hoạt, đa dạng hóa thị trường và thay thế nhập khẩu, cải cách doanh nghiệp nhà nước, nâng cấp công nghiệp, đẩy mạnh R&D/tự chủ công nghệ, cùng gia cố an sinh xã hội. Kết quả cho thấy, khả năng chống chịu được duy trì nhưng vẫn chịu ràng buộc bởi điểm yếu cấu trúc (phụ thuộc tín dụng, nợ cao, cầu nội địa yếu). Từ đó, bài viết đề xuất hàm ý cho Việt Nam để nâng sức chống chịu và tăng trưởng bền vững trong giai đoạn này.

TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ, XUẤT NHẬP KHẨU VÀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN GIẢM NGHÈO TẠI VIỆT NAM

2026-02-25T03:27:47+07:00

Bài viết này phân tích tác động của tăng trưởng kinh tế, xuất nhập khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến tỷ lệ nghèo tại Việt Nam trong giai đoạn 1993 - 2023 thông qua mô hình hồi quy với dữ liệu chuỗi thời gian. Kết quả cho thấy, hoạt động xuất nhập khẩu có tương quan âm với tỷ lệ nghèo, trong khi tăng trưởng kinh tế và FDI lại có tương quan dương với tỷ lệ nghèo. Phát hiện này đặt ra thách thức cho quan điểm truyền thống về vai trò của tăng trưởng và FDI trong giảm nghèo, đồng thời làm nổi bật vai trò then chốt của xuất nhập khẩu đối với nền kinh tế Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, định hướng lại dòng vốn FDI và tăng trưởng theo hướng công bằng, nhằm đảm bảo phân phối lợi ích rộng khắp, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA ĐỔI MỚI SÁNG TẠO ĐẾN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM: NHÌN TỪ MÔ HÌNH GMM VÀ 2SLS

2026-02-25T03:32:51+07:00

Bài viết này, bằng phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu hai giai đoạn và phương pháp moment tổng quát, đo lường tác động của một số khía cạnh đại diện cho năng lực đổi mới sáng tạo tới xuất khẩu của Việt Nam. Kết quả nghiên cứu phát hiện, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ có tác động tích cực, trong khi số lượng bằng sáng chế tại Việt Nam dường như không có tác động hoặc tác động không đáng kể đến xuất khẩu. Đồng thời, xuất khẩu Việt Nam bị ảnh hưởng bởi độ trễ của chính nó, phản ánh tính quán tính trong xuất khẩu của Việt Nam và phần nào đặc tính chu kỳ thời gian nhất định của quá trình đổi mới sáng tạo.

ĐÁNH GIÁ THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA SONG PHƯƠNG GIỮA VIỆT NAM VÀ CANADA: TIẾP CẬN TỪ CHỈ SỐ THƯƠNG MẠI

2026-02-25T03:42:14+07:00

Canada được xem là đối tác thương mại trọng điểm của Việt Nam tại khu vực Bắc Mỹ. Kể từ khi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực năm 2019, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Canada liên tục tăng trưởng và cơ cấu hàng hóa ngày càng đa dạng. Nghiên cứu này tập trung đánh giá quan hệ thương mại hàng hóa song phương dựa trên hệ thống các chỉ số thương mại. Dữ liệu được khai thác từ cơ sở dữ liệu Trademap.org của ITC trong giai đoạn 2011 - 2024, qua đó tiến hành phân tích các chỉ số: lợi thế so sánh hiển thị, thương mại nội ngành, mức độ tập trung thương mại, mức độ bổ sung thương mại và thị phần. Kết quả cho thấy, Việt Nam có lợi thế và chuyên môn hóa xuất khẩu các nhóm ngành da, dệt may, giày dép và tiềm năng phát triển trong các nhóm ngành máy móc, thiết bị cơ khí và điện tử. Qua đó, nghiên cứu xây dựng ma trận kết hợp các chỉ số này nhằm đề xuất các giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp và gợi ý chính sách nhằm thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam đối với các nhóm hàng hóa cụ thể sang thị trường Canada.