Journal of Economic studies

ĐỔI MỚI THỂ CHẾ KINH TẾ Ở VIỆT NAM TỪ NĂM 1986 ĐẾN NAY: PHÂN TÍCH CÁC TRỤ CỘT TỰ DO HÓA VÀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH

2026-01-20T07:32:51+07:00

Bài viết phân tích tiến trình đổi mới và cải cách thể chế kinh tế ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay, tập trung vào hai trụ cột chính: tự do hóa kinh tế và cải cách hành chính. Dựa trên một số khung lý thuyết kinh tế, bài viết làm rõ vai trò của thể chế trong việc giảm chi phí giao dịch, bảo vệ quyền sở hữu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Các cải cách nổi bật bao gồm cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tái cơ cấu khu vực công, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải cách khung pháp lý và cam kết hội nhập quốc tế. Những biện pháp này đã góp phần quan trọng đưa Việt Nam từ một nền kinh tế khủng hoảng sang duy trì tốc độ tăng trưởng cao, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao chỉ số phát triển con người. Để giữ vững đà phát triển và vượt qua các “điểm nghẽn”, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế theo hướng minh bạch, đồng bộ và thích ứng với bối cảnh toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số.

TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ DỰA VÀO KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TẠI VIỆT NAM

2026-01-20T07:35:06+07:00

Tại Việt Nam, đóng góp của khoa học công nghệ trong tăng trưởng kinh tế còn thấp, đầu tư của khu vực doanh nghiệp vào đổi mới sáng tạo còn yếu và chất lượng nguồn nhân lực còn chưa đáp ứng được yêu cầu. Thực tiễn này khá chênh lệch so với những ý tưởng về chính sách đã được hoạch định từ những năm 1990. Nguyên nhân chính là cơ chế quản lý khoa học còn mang nặng tính chất hành chính, thiếu nhất quán về xây dựng thể chế và nhất là, hạn chế trong huy động và phân bổ nguồn vốn cho khoa học công nghệ. Nhìn về tương lai, quá trình tăng trưởng dựa vào khoa học công nghệ tại Việt Nam đối diện với các thách thức về lựa chọn đúng thời điểm chuyển đổi mô hình tăng trưởng và lựa chọn đúng mức mở rộng chính sách tài khóa và tiền tệ để đạt được tăng trưởng cao mà vẫn duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô.

PHÁT TRIỂN KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

2026-01-20T07:36:20+07:00

Bài viết này phân tích tiến trình hình thành, phát triển và vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam từ sau công cuộc Đổi mới năm 1986 đến nay. Trên cơ sở tổng hợp văn kiện của Đảng, chính sách của Nhà nước, cùng các nghiên cứu và dữ liệu thống kê chính thức, tác giả đánh giá những thay đổi về thể chế, tư duy và thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân qua từng giai đoạn lịch sử. Đồng thời bài viết nhận diện các rào cản và cơ hội của khu vực này trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và tái cơ cấu nền kinh tế, từ đó đưa ra những định hướng và khuyến nghị chính sách phù hợp nhằm phát huy tối đa vai trò của kinh tế tư nhân như một trụ cột quan trọng của nền kinh tế Việt Nam giai đoạn tới.

NGUỒN NHÂN LỰC CỦA VIỆT NAM QUA 40 NĂM ĐỔI MỚI

2026-01-20T07:50:05+07:00

Bài viết phân tích định tính đường lối phát triển nguồn nhân lực của Đảng và Chính phủ Việt Nam qua các giai đoạn Đổi mới, sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu và số liệu thứ cấp. Kết quả phân tích cho thấy sự “nâng cấp” rõ rệt trong chủ trương và chính sách: quan điểm về nguồn nhân lực đã chuyển từ chung chung sang chiến lược và cởi mở hơn; mục tiêu ngày càng cụ thể, có tính tham vọng; các giải pháp ngày càng đa dạng, hiện đại, đồng bộ với bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Trong 40 năm qua, quy mô, cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam đã đạt được những chuyển biến tích cực, tạo điều kiện khai thác lợi thế “dân số vàng” phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tuy nhiên, vấn đề thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao hiện là “điểm nghẽn” cản trở tăng trưởng kinh tế bền vững.

VIỆT NAM VÀ TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ: TỪ ĐỔI MỚI ĐẾN VƯƠN MÌNH TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

2026-01-20T07:42:06+07:00

Bài viết phân tích tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam qua bốn giai đoạn từ sau Đổi mới (1986) đến nay. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, lộ trình mở cửa đúng đắn đã đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất - xuất khẩu quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, bài viết cũng chỉ rõ những điểm nghẽn về giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc FDI và sự chậm trễ trong chuyển đổi số, xanh hóa. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất nhóm giải pháp nâng cao năng lực nội sinh và vị thế chiến lược của Việt Nam nhằm thích ứng với bối cảnh địa chính trị mới.

BỐN MƯƠI NĂM HỘI NHẬP KINH TẾ KHU VỰC CỦA VIỆT NAM

2026-01-20T07:53:18+07:00

Mục tiêu của bài viết này là phân tích một cách hệ thống các giai đoạn của tiến trình hội nhập, từ đó đánh giá kết quả đạt được trên các phương diện khác nhau như tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút vốn và thương mại quốc tế. Bài viết cho thấy, Việt Nam đã đạt được những thành tựu nổi bật trong hội nhập kinh tế khu vực qua các giai đoạn khác nhau. Quá trình này giúp tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút lượng lớn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), từ đó vị thế đất nước được nâng cao trên trường quốc tế.

BỐN THẬP KỶ GIẢM NGHÈO CỦA VIỆT NAM: NHỮNG THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ

2026-01-20T07:52:22+07:00

Bài viết này tổng kết chặng đường 40 năm giảm nghèo của Việt Nam kể từ công cuộc Đổi mới, tập trung phân tích những thành tựu đã đạt được và những hạn chế cần khắc phục. Sau bốn thập kỷ, Việt Nam được đánh giá là một điển hình thành công và là điểm sáng của thế giới với thành tích giảm nghèo được ghi nhận ở tất cả các địa phương, vùng kinh tế và ở phần lớn các nhóm tiêu chí. Tỷ lệ đói nghèo giảm mạnh, các chỉ tiêu về giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và thông tin được cải thiện rõ rệt, mạng lưới an sinh xã hội ngày càng bao phủ sâu hơn và toàn diện hơn. Tuy nhiên, tiến trình giảm nghèo của Việt Nam vẫn còn bộc lộ những hạn chế mang tính cấu trúc như giảm nghèo không đồng đều giữa các vùng miền và nhóm xã hội, giảm nghèo thiếu bền vững, một số chiều cạnh của nghèo đa chiều còn thiếu hụt, trong khi đó, hiệu quả chính sách và khả năng huy động các nguồn lực hỗ trợ từ Nhà nước, các tổ chức quốc tế

CÁC HÀNH LANG KINH TẾ Ở VIỆT NAM

2026-01-20T07:46:40+07:00

Phát triển các hành lang kinh tế là một cách tiếp cận hiện đại để phát triển vùng và liên kết vùng. Bài viết này làm rõ sự hình thành các hành lang kinh tế tại Việt Nam thời gian qua trong chính sách và trên thực tiễn. Dựa trên cơ sở lý luận và các nghiên cứu thực nghiệm, nêu rõ nội hàm các khái niệm hành lang kinh tế, các giai đoạn, cấp độ phát triển, các tiêu chí nhận biết, bài viết đưa ra đánh giá về các hành lang kinh tế được ưu tiên phát triển theo Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030. Mặc dù một số văn bản của Nhà nước đã nhắc đến tên nhiều hành lang kinh tế quốc gia và địa phương, song thực sự mới chỉ có bốn hành lang Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Hà Nội - Lào Cai, Mộc Bài - Thành phố Hồ Chí Minh - Biên Hòa - Vũng Tàu, Bắc - Nam hình thành rõ nét, nhưng trong mỗi hành lang này có các đoạn với cấp độ phát triển khác nhau giao thông - vận tải - logistics - công nghiệp - đô thị - kinh tế.