Tạp chí Khoa học Kiểm sát

Chế định Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án hành chính vì lợi ích công cộng về an toàn thực phẩm theo pháp luật tố tụng hành chính Trung Quốc và khuyến nghị cho Việt Nam

Trần Văn Song — 2026-01-15

Sự phát triển chế định Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khởi kiện vụ án hành chính vì lợi ích công cộng (VAHCVLICC) về an toàn thực phẩm (ATTP) ở Trung Quốc đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực bảo vệ lợi ích công cộng. Bài viết này bước đầu phân tích một số vấn đề khởi kiện vụ án hành chính công ích, đặc biệt trong lĩnh vực ATTP, trên tinh thần “suy một biết mười”. Trong đó, các nhìn nhận chủ yếu được trình bày dưới dạng nhận diện và luận giải không chỉ làm rõ cơ chế khởi kiện vụ án hành chính vì lợi ích công cộng về ATTP, mà còn định vị VKSND vừa là chủ thể tham gia thực hiện chức năng tố tụng vì lợi ích công cộng, vừa là một thiết chế triển khai giám sát tư pháp đối với hoạt động của cơ quan hành chính.

Nguyên tắc tác động của pháp luật hình sự (Kỳ 1)

PGS.TS. Hồ Sỹ Sơn — 2026-01-15

Từ góc nhìn lý luận và thực tiễn điều chỉnh - bảo vệ các quan hệ xã hội của pháp luật hình sự (PLHS), bài viết phân tích, bình luận về nguyên tắc tác động của PLHS, qua đó làm nổi bật sự cần thiết của việc ghi nhận (quy định) nguyên tắc tác động của PLHS trong Bộ luật Hình sự (BLHS) nước ta.

Yêu cầu của lập luận pháp luật hợp logic

TS. Hoàng Anh Tuyên — 2026-01-15

Lập luận pháp luật là linh hồn của tư duy và thực hành pháp lý, bảo đảm cho pháp luật không chỉ là hệ thống quy tắc mà còn là trật tự của lý tính và công bằng. Trong tiến trình đổi mới thể chế hiện nay, lập luận và kỹ năng viết trong nghề luật trở thành năng lực trung tâm, định hướng cho việc hình thành, diễn giải và áp dụng pháp luật một cách logic, nhất quán và nhân văn. Lập luận pháp luật đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy luật logic như quy luật đồng nhất, cấm mâu thuẫn, loại trừ cái thứ ba và lý do đầy đủ. Nhờ đó, lập luận pháp luật góp phần định hướng, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện và duy trì sự thống nhất trong cách hiểu, từ đó bảo vệ quyền con người, quyền công dân và thúc đẩy sự tuân thủ pháp luật trong bối cảnh hiện nay.

Xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân

TS. Nguyễn Huy Phượng — 2026-01-15

Bài viết phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (NNPQXHCN) Việt Nam và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới. Trên nền tảng các Nghị quyết của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và yêu cầu bảo vệ quyền con người, tác giả chỉ ra vai trò đặc biệt của tư pháp trong bảo vệ công lý, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo lập môi trường pháp lý an toàn cho phát triển kinh tế thị trường. Bài viết đánh giá những kết quả bước đầu của cải cách tư pháp, đồng thời chỉ rõ các hạn chế về tổ chức bộ máy, chất lượng đội ngũ, cơ sở vật chất, tính độc lập và minh bạch tư pháp. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật, hiện đại hóa tư pháp điện tử, xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp, tăng cường giám sát và hợp tác quốc tế, coi đây là điều kiện tiên quyết để xây dựng NNPQXHCN “của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”.

Một số vấn đề lý luận về tham nhũng chính sách ở Việt Nam

PGS.TS. Trương Hồ Hải — 2026-01-15

Tham nhũng chính sách là một hình thái tham nhũng tinh vi và nguy hiểm, đe dọa đến tính minh bạch và dân chủ của hệ thống pháp luật. Tại Việt Nam, nghiên cứu về vấn đề này vẫn còn nhiều hạn chế do khoảng trống pháp lý và những tranh cãi về nội hàm khái niệm. Bằng phương pháp phân tích - tổng hợp và so sánh, bài viết cung cấp một cách nhìn toàn diện và đầy đủ hơn về bản chất, đặc điểm nhận diện và điều kiện phát sinh tham nhũng chính sách. Kết quả nghiên cứu sẽ phát triển các cơ sở lý luận về tham nhũng chính sách, đồng thời đóng góp vào mục tiêu của Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (Nghị quyết số 66-NQ/TW).

Xử lý vật chứng là tài sản thế chấp trong tố tụng hình sự: Quan điểm pháp lý và kiến nghị hoàn thiện

ThS. Ngô Văn Lượng — 2026-01-15

Vấn đề xử lý vật chứng là tài sản thế chấp trong các vụ án hình sự đang phát sinh nhiều bất cập trong thực tiễn áp dụng pháp luật tại Việt Nam, đặc biệt là trong việc xác định quyền ưu tiên giữa bên nhận thế chấp và việc tịch thu sung nộp ngân sách nhà nước. Bài viết phân tích cơ sở pháp lý của quy định pháp luật, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong quá trình xử lý vật chứng là tài sản thế chấp trong các vụ án hình sự.

Đơn giản hoá thủ tục tố tụng dân sự và những vấn đề đặt ra cho tố tụng dân sự Việt Nam trong kỷ nguyên số

ThS. Nguyễn Thị Kiều Trang — 2026-01-15

Dưới tác động và những thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0, việc áp dụng công nghệ số vào quy trình tố tụng có thể giúp giản lược quá trình giải quyết vụ việc, giảm thiểu chi phí nhưng vẫn đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động xét xử của Tòa án. Chính sách, pháp luật hiện hành đang từng bước tạo hành lang pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động tố tụng của Tòa án, giúp đơn giản hóa thủ tục tố tụng trong việc giải quyết các vụ việc dân sự. Tuy nhiên, một số quy định vẫn còn tồn tại vướng mắc, rườm rà, chưa mang lại hiệu quả cao trong thực tiễn áp dụng, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện. Bài viết trình bày về các quy định liên quan đến chuyển đổi số đáp ứng yêu cầu đơn giản hóa trong thủ tục tố tụng dân sự (TTDS), qua đó xác định những vấn đề đặt ra cho pháp luật Việt Nam trong việc đơn giản hóa thủ tục TTDS trong kỷ nguyên số và một số đề xuất hoàn thiện.

Quyền tham gia trong bối cảnh Chính phủ số và phát triển bền vững

NCS.ThS. Nguyễn Thị Yến Nga — 2026-01-15

Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của nhân loại khi bước vào thời đại số hóa, nơi mà trí tuệ nhân tạo (AI), Internet và những đột phá công nghệ khác đang từng bước thay đổi thế giới một cách toàn diện. Trong bối cảnh đó, sự tham gia trên nền tảng kỹ thuật số (E-Participation) nổi lên như một động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy tiến trình phát triển bền vững. Đây là quá trình mà người dân, các tổ chức và Chính phủ sử dụng công nghệ số để trao đổi thông tin, tham gia vào các hoạt động quản trị nhà nước và đóng góp tích cực vào sự phát triển xã hội. Bằng phương pháp phân tích và tổng hợp, bài viết hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về E-Participation trong quản trị nhà nước, đồng thời đánh giá thực trạng phát triển của E-Participation trên phạm vi toàn cầu trong bối cảnh phát triển bền vững. Từ đó, bài viết gợi mở một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của E-Participation trong quản trị nhà nước tại Việt Nam.

Chuyển đổi số trong hoạt động hành chính nhà nước trước yêu cầu phát triển bền vững ở Việt Nam

ThS. Lê Thị Hoàng Minh — 2026-01-15

Hiện nay, chuyển đổi số đã và đang trở thành xu thế tất yếu của các quốc gia, bao gồm khu vực công, khu vực tư và trong toàn xã hội. Trong đó, công cuộc số hoá diễn ra mạnh mẽ trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở khu vực công. Trong bối cảnh phát triển bền vững (PTBV), tiến trình chuyển đổi số hoạt động hành chính nhà nước cũng cần đáp ứng một số yêu cầu đặc thù. Trên cơ sở nhận diện các yêu cầu và đánh giá thực trạng, bài viết nêu ra một số khuyến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật và giải pháp thực tiễn nhằm giải quyết các yêu cầu đặt ra khi thực hiện chuyển đổi số tại Việt Nam.

Thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền sử dụng đất của cơ sở tôn giáo và kiến nghị giải pháp hoàn thiện

NCS.ThS. Khuất Hữu Anh Tuyến — 2026-01-15

Bài viết tập trung phân tích thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền sử dụng đất của cơ sở tôn giáo tại Việt Nam, qua đó nhận diện những kết quả đạt được, các hạn chế và nguyên nhân của những bất cập hiện nay. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý về quyền sử dụng đất của tổ chức tôn giáo, phù hợp với chủ trương bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý, khai thác hợp lý và hiệu quả nguồn lực đất đai. Việc hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai, mà còn thúc đẩy tăng thu ngân sách, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh quốc gia.

Bảo đảm quyền của người bị hại trong các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong pháp luật của một số quốc gia - Những giá trị tham khảo cho Việt Nam

NCS. Nguyễn Đức Sơn — 2026-01-15

Bảo đảm quyền của người bị hại là một trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự (TTHS), thể hiện cam kết của Nhà nước trong việc bảo vệ lợi ích hợp pháp và khôi phục công bằng cho họ. Trong các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đặc thù của hành vi phạm tội là tính chất gian dối, tinh vi, gây tổn thất nghiêm trọng về tài sản, tinh thần và niềm tin xã hội. Bài viết nghiên cứu kinh nghiệm lập pháp và thực tiễn bảo đảm quyền của người bị hại (bị hại là cá nhân) tại Pháp, Anh, Hoa Kỳ và Liên bang Nga. Từ đó, bài viết rút ra những giá trị tham khảo cho Việt Nam, bao gồm hoàn thiện pháp luật TTHS và pháp luật hình sự nhằm tăng cường cơ chế hỗ trợ pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền của người bị hại.

Tổ chức các cơ quan giúp việc Chính phủ ở một số quốc gia và những gợi ý cho Việt Nam

TS. Trần Thị Thu Hà — 2026-01-15

Các cơ quan giúp việc Chính phủ đóng vai trò quan trọng đối với việc đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Chính phủ và người đứng đầu Chính phủ. Bài viết trình bày về tổ chức các cơ quan giúp việc Chính phủ ở một số quốc gia trên thế giới, từ đó tham chiếu với tình hình tổ chức Văn phòng Chính phủ (VPCP) ở Việt Nam hiện nay và gợi mở hướng đổi mới trên ba phương diện: mô hình tổ chức, cơ cấu tổ chức và tổ chức nhân sự