Tình hình xây dựng, trùng tu đình làng xứ Quảng qua các thời kì lịch sử

Tóm tắt

Bằng phương pháp nghiên cứu của khoa học lịch sử, với nguồn sử liệu chủ yếu là bi kí cùng tài liệu điều tra của Viện Viễn Đông bác cổ Pháp trước năm 1945 và của tác giả những năm gần đây, bài viết nghiên cứu thời điểm hình thành, quá trình xây dựng, tôn tạo đình làng xứ Quảng (Quảng Nam – Đà Nẵng) qua các thời kì lịch sử. Theo đó, muộn nhất là vào giữa thế kỉ 17, đình đã xuất hiện trên vùng đất này. Và từ chỗ chỉ có một số ít đình làng thuở ban đầu, khi các lưu dân Việt đang ngày đêm lo kế sinh nhai trên vùng đất mới còn nhiều gian khó, đến cuối thời Nguyễn, nó gần như phát triển phủ khắp các làng xã, tương tự như vùng đất cội nguồn. Tuy nhiên, giai đoạn từ sau năm 1945 cho đến cuối những năm 1980, trong bối cảnh đất nước có nhiều biến động dữ dội và trải qua những cột mốc có tính bước ngoặt, đình làng xứ Quảng không những ít được trùng tu tân tạo mà còn chịu những tổn thất vô cùng nặng nề. Nhưng bắt đầu những năm 90 của thế kỉ trước, đặc biệt trong khoảng gần hai thập niên trở lại đây, đình xứ Quảng đã thực sự được quan tâm mạnh mẽ, của không chỉ người dân mà cả chính quyền. Nhiều ngôi đình đã mất nay được dựng lại và hàng trăm ngôi đình được trùng tu.