Từ địa kinh tế đến địa chính trị: BRI và những ranh giới mong manh trong hợp tác toàn cầu

Tóm tắt

Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) của Trung Quốc đã trở thành chiến lược kinh tế và địa chính trị có ảnh hưởng toàn cầu. Trên phương diện kinh tế, BRI giúp các nước đang phát triển cải thiện hạ tầng, giao thương và kết nối khu vực, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về bẫy nợ và mất chủ quyền kinh tế (Sri Lanka, Pakistan, Kenya). Về địa chính trị, BRI không chỉ là công cụ mở rộng thương mại mà còn giúp Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng chiến lược, gây căng thẳng với Mỹ, Ấn Độ và EU. Các dự án như CPEC, cảng Hambantota hay tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào làm thay đổi cán cân quyền lực, gia tăng xung đột lợi ích khu vực. Hơn nữa, sáng kiến này còn thúc đẩy mô hình quản trị kinh tế do Trung Quốc dẫn dắt và kiểm soát, từ tài chính, công nghệ đến quản lý dữ liệu. Trong bối cảnh này, bài viết phân tích các cơ hội và thách thức mà BRI mang lại, bước đầu giải đáp câu hỏi liệu đây có thực sự là nền tảng hợp tác hay một công cụ gây bất bình đẳng trong hệ thống kinh tế toàn cầu.