Giáo dục Nho học ở một số làng xã vùng Đàng Ngoài qua hệ thống trường tư thế kỷ XVII-XVIII

Tóm tắt

Thế kỷ XVII - XVIII là thời kỳ quốc gia Đại Việt có những biến động to lớn về mọi mặt, nhất là sự chia cắt đất nước thành hai vùng Đàng Trong và Đàng Ngoài. Tình hình đó đã tác động không nhỏ đến mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có tổ chức giáo dục làng xã. Riêng vùng Đàng Ngoài, bên cạnh các lớp thầy đồ tồn tại rất phổ biến từ trước đó, còn có các lớp học của các danh sĩ về quê mở trường dạy học. Ở một số làng xã, người dân đã tự nguyện góp tiền của, đất đai để mở trường dân lập. Mặc dù chương trình giảng dạy, tổ chức hoạt động giáo dục của các trường tư này chưa đi vào quy củ như trường công do nhà nước mở, song hệ thống trường học này đã đáp ứng được việc học của nhân dân, cung cấp đông đảo đội ngũ Nho sinh tham gia thi cử, là nền tảng hình thành nên nhiều làng khoa bảng, dòng họ khoa bảng lưu danh trong sử sách.