Tạp chí của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Sơn mài đương đại: Cuộc cách tân chất liệu - từ nền tảng truyền thống đến những thực nghiệm mới
Bài viết này chỉ mang tính khảo sát, xuất phát từ một chuỗi quan sát từ năm 2022 - 2025 về sự chuyển dịch chất liệu trong thực hành sơn mài ở Việt Nam hiện nay. Để có tư liệu nghiên cứu, chúng tôi làm việc trực tiếp tại xưởng của một số nghệ sĩ trẻ ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Theo đó, có sự thay đổi rõ rệt trong cách họ tiếp cận chất liệu sơn mài của các nghệ sĩ. Nhiều nghệ sĩ không còn tập trung tuyệt đối với quy trình “chuẩn mực” của sơn ta, mà linh hoạt kết hợp với nhiều chất liệu mới. Những chất liệu mới được các nghệ sĩ tiếp nhận như: vóc làm từ composite, hoặc kết hợp mica, bột khoáng, nhựa trong, thậm chí có cả mảnh kim loại thu gom từ đồ điện tử cũ. Những thực nghiệm này xuất hiện ngày càng nhiều trong các triển lãm gần đây, đặt ra một câu hỏi: đâu là ranh giới giữa đổi mới và phá vỡ truyền thống? Và quan trọng hơn, khả năng bền vững của những tổ hợp chất liệu mới sẽ đi về đâu, phân tích các triển lãm và xu hướng nổi bật, bài viết chỉ ra cách thức mà vật liệu mới đã mở rộng khả năng biểu đạt, đồng thời nêu lên những vấn đề kỹ thuật và định danh chất liệu - hai câu chuyện đang được giới nghề thảo luận.
Thực hành Phật giáo trong việc thúc đẩy sinh thái xanh và bảo vệ hành tinh
Trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu, mất đa dạng sinh học và suy thoái môi trường đang đe dọa sự tồn vong của hành tinh, việc tìm kiếm các nền tảng đạo đức và triết học cho hành động sinh thái trở thành nhu cầu cấp bách. Mặc dù đã có một số nhà nghiên cứu khảo sát mối liên hệ giữa Phật giáo và môi trường, còn ít công trình trình bày một mô hình lí thuyết tích hợp kết nối có hệ thống từ các giáo lí cốt lõi đến các giải pháp ứng dụng cụ thể trong bối cảnh Phật giáo Việt Nam và quốc tế. Bài viết này, bằng phương pháp phân tích tài liệu có chọn lọc và tổng hợp liên truyền thống, đề xuất một khung lí thuyết năm tầng dựa trên giáo lí Phật giáo, gồm: Duyên khởi (Pratītyasamutpāda) là nền tảng bản thể luận sinh thái; Từ bi (Karuṇā) là động lực đạo đức bảo vệ vạn loài; Thiểu dục tri túc (Appicchatā/ Santuṭṭhitā) là nguyên tắc hành vi tiêu dùng bền vững; Chánh niệm (Sati) là thực hành ý thức sinh thái trong từng hành động; và Biết ơn (Kataññutā) là lực chuyển hóa từ nhận thức sang hành động cụ thể. Khung lí thuyết này được đặt trong đối thoại với các văn kiện quốc tế về môi trường, đặc biệt là báo cáo Making Peace with Nature của UNEP (2021) và Thông điệp Laudato Si' của Đức Giáo Hoàng Phanxicô (2015), nhằm làm nổi bật tính tương đồng liên truyền thống. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hai nhóm giải pháp ứng dụng: thực hiện mô hình tự viện xanh và phát triển cộng đồng bền vững thông qua giáo dục lối sống sinh thái Phật giáo. Kết quả nghiên cứu cho thấy hệ thống giáo lí Phật giáo không chỉ cung cấp nền tảng đạo đức sinh thái vững chắc mà còn đề xuất những phương pháp thực hành cụ thể, khả thi và có tính chuyển hóa nội tâm sâu sắc, phù hợp với thông điệp của Đại lễ Vesak 2026.
Linh mục Gioakim Đặng Đức Tuấn trong bối cảnh văn hóa dân tộc thế kỷ XIX
Tác giả văn học, danh nhân lịch sử và văn hóa Linh mục Đặng Đức Tuấn (1806-1874) sống vào giai đoạn đặc biệt phức tạp, xã hội diễn ra nhiều sự phân cực và đất nước đứng trước họa ngoại xâm. Từ quan điểm lịch sử cụ thể và nghiên cứu liên ngành, bài viết xác định Linh mục Đặng Đức Tuấn hội đủ tri thức, bản lĩnh, góp phần gỡ rối, hóa giải nhiều vấn đề mang tầm thời đại, quốc gia, dân tộc và để lại nhiều tác phẩm nghị luận, điều trần, thơ ca, diễn ca, khuyến giáo, văn tế, cách ngôn, vè… Nói riêng dòng văn điều trần của Ngài có giá trị đặc biệt trên nhiều phương diện, phản ánh sắc nét đời sống tinh thần thời đại, lịch sử và xã hội Việt Nam thế kỷ XIX. Tên tuổi Linh mục Đặng Đức Tuấn trở thành biểu tượng cho các giá trị nhân văn và tiến bộ xã hội, có sức lan tỏa sâu rộng cho hôm nay và mai sau.
Vai trò của Nguyễn Ư Tỵ, Tống Phước Trị và Mạc Cảnh Huống với các Chúa Nguyễn ở Đàng Trong
Ba nhân vật Nguyễn Ư Tỵ, Tống Phước Trị và Mạc Cảnh Huống là những khai quốc công thần trụ cột của chúa Tiên Nguyễn Hoàng trong buổi đầu dựng nghiệp ở Thuận Hóa. Họ trực tiếp tham gia xây dựng chính quyền, ổn định xã hội và mở rộng lãnh thổ; có quan hệ gắn bó mật thiết với chúa Nguyễn Hoàng, từ huyết thống, thông gia đến cố vấn thân tín; đồng thời tạo dựng được những dòng họ thế lực tại vùng đất mới, góp phần hình thành nền tảng chính trị - xã hội lâu dài ở Đàng Trong. Công lao của họ được các chúa Nguyễn và vua triều Nguyễn sau này ghi nhận bằng hình thức ban cho tước phong, truy tặng là khai quốc công thần, lập đền thờ và nhiều chính sách ưu hậu khác.
Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024: Cơ hội và triển vọng
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (số 41/2024/QH15) đã có những điểm mới mang tính đột phá đối với chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện tại Việt Nam nhằm giải quyết bài toán an sinh cho lực lượng lao động khu vực phi chính thức. Bằng phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp, thống kê mô tả và luật học so sánh, nghiên cứu làm rõ sự dịch chuyển trong tư duy lập pháp: từ quản lý đơn thuần sang kiến tạo và hỗ trợ an sinh bao trùm. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc rút ngắn thời gian đóng tối thiểu xuống 15 năm và bổ sung chế độ trợ cấp thai sản đã tháo gỡ trực diện các rào cản thể chế cũng như nút thắt tâm lý về thời gian chờ đợi hưởng lương hưu. Những sửa đổi này không chỉ gia tăng tính hấp dẫn của chính sách mà còn tạo động lực mạnh mẽ để thu hút lực lượng lao động tự do, đặc biệt là nhóm lao động nền tảng trong bối cảnh nền kinh tế số. Kế thừa các kinh nghiệm quốc tế và dữ liệu thực chứng, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện về cơ chế hỗ trợ tài chính địa phương, đổi mới truyền thông và số hóa quy trình nhằm hiện thực hóa mục tiêu bao phủ an sinh xã hội toàn dân.
Phân tích thái độ và ý định hành vi của sinh viên Khmer đối với biểu tượng văn hóa trên bao bì thực phẩm
Nghiên cứu tập trung khảo sát thái độ và hành vi của sinh viên Khmer đối với việc ứng dụng biểu tượng văn hóa dân tộc trên nhãn hàng thực phẩm. Thông qua khảo sát định lượng với 75 sinh viên tại Đại học Trà Vinh bằng thang đo Likert 5 mức độ, nghiên cứu phân tích sự tương tác giữa ba thành phần cốt lõi: Nhận thức (Cognitive), Cảm xúc (Affective) và Hành vi (Behavioral). Kết quả thống kê mô tả cho thấy phản ứng tích cực của nhóm đối tượng đối với các kích thích văn hóa trên bao bì, với các chỉ số tổng hợp đạt mức từ trung bình khá đến cao. Đáng chú ý, các yếu tố thuộc về lòng tự tôn dân tộc và khả năng nhận diện bản sắc được đánh giá ở mức rất cao, trong khi các chỉ báo hành vi thực tế như sự ưu tiên lựa chọn hay mức sẵn lòng chi trả giá cao chỉ dừng lại ở mức trung bình. Kết quả này chỉ ra một khoảng cách ý định hành vi trong tâm lý tiêu dùng của thế giới trẻ. Nghiên cứu đưa ra hàm ý thực tiễn cho các nhà quản trị thương hiệu về việc cần kết hợp hài hòa giữa tính xác thực bản sắc và thiết kế hiện đại nhằm tối ưu hóa giá trị biểu tượng thành quyết định mua sắm thực tế.
Giải thích ý định mua sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường của khách hàng: Vai trò của biến điều tiết cảm nhận về giá
Nghiên cứu khám phá vai trò quan trọng biến số điều tiết của cảm nhận về giá trong mối quan hệ giữa các biến số thái độ, chuẩn chủ quan, kiểm soát hành vi cảm nhận với ý định trong mô hình TPB trong việc giải thích ý định mua sản phẩm có bao bì thân thiện môi trường. Nghiên cứu sử dụng kỹ thuật mô hình phương trình cấu trúc bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS-SEM) dựa trên dữ liệu 689 khách hàng để thực hiện kiểm định giả thuyết. Kết quả nghiên cứu cho thấy cảm nhận về giá có tác động điều tiết đến mối quan hệ giữa kiểm soát hành vi cảm nhận và ý định nhưng lại không có tác động điều tiết đến mối quan hệ lần lượt giữa thái độ, chuẩn chủ quan và ý định mua sản phẩm có bao bì thân thiện môi trường. Dựa trên kết quả nghiên cứu, nghiên cứu đề xuất hàm ý quản trị có ý nghĩa cho các nhà bán lẻ.
Vai trò trung gian của kỳ vọng du khách trong mối quan hệ giữa truyền thông đến quyết định du lịch di sản
Nghiên cứu này phân tích tác động của Truyền thông (CM) và Kỳ vọng (TE) đến Quyết định chọn điểm đến di sản (TD). Dữ liệu khảo sát từ 170 du khách tại thành phố Hồ Chí Minh được kiểm định bằng mô hình PLS-SEM trên SmartPLS 4.1. Kết quả cho thấy mô hình giải thích được 68% (R2=0,680) sự thay đổi trong quyết định của du khách. Cụ thể, CM có tác động tích cực mạnh mẽ nhất đến TE (β = 0,668), đồng thời tác động trực tiếp đến TD (β = 0,439). Bên cạnh đó, TE cũng ảnh hưởng tích cực đến TD (β = 0,464). Đáng chú ý, kết quả kiểm định tác động gián tiếp xác nhận vai trò trung gian một phần của TE trong mối quan hệ giữa CM và TD (β = 0,310). Kết quả nghiên cứu này gợi mở các hàm ý quản trị quan trọng cho các nhà làm marketing tại các điểm đến du lịch di sản.
Đánh giá sự hài lòng của du khách Nga đối với dịch vụ lưu trú tại thành phố Đà Nẵng
Sự hài lòng của du khách là yếu tố rất quan trọng giúp cho các cơ sở lưu trú cải thiện chất lượng dịch vụ. Bằng mô hình SERVPERF, kết hợp các phương pháp thống kê, bài viết đánh giá sự hài lòng của du khách Nga đối với dịch vụ lưu trú tại Đà Nẵng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, du khách Nga khá hài lòng với dịch vụ lưu trú ở đây. Đồng thời, kết quả ước lượng mô hình SERVPERF cũng chỉ ra rằng, cả 05 yếu tố: Độ tin cậy, sự đồng cảm, khả năng đáp ứng, phương tiện hữu hình, sự đảm bảo đều có tác động ý nghĩa lên sự hài lòng của du khách Nga đối với dịch vụ lưu trú tại Đà Nẵng. Từ đó, bài viết đề xuất các gợi mở là các cơ sở lưu trú cần tiếp tục nâng cao hơn nữa chất lượng dịch vụ cả hữu hình và vô hình để nâng cao sự hài lòng của du khách Nga nói riêng và du khách nói chung khi lưu trú tại Đà Nẵng.
Giải pháp khơi thông các động lực tăng trưởng giúp thành phố Huế phát triển đột phá trong bối cảnh hiện nay
Thành phố Huế giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Không chỉ là trung tâm văn hóa, du lịch của cả nước, Huế còn là một trong những cái nôi của giáo dục và y tế chất lượng cao của khu vực. Thực tế cho thấy, dù sở hữu nhiều lợi thế nổi trội, tốc độ tăng trưởng và quy mô kinh tế của Huế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Điều này cho thấy các động lực tăng trưởng hiện tại chưa được khai thác đầy đủ, đồng thời cũng phản ánh sự cần thiết phải tìm kiếm và khơi thông những động lực mới. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm khơi thông các động lực tăng trưởng cho thành phố Huế không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn mang tính thực tiễn cấp bách. Đây chính là cơ sở quan trọng để Huế có thể tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức và từng bước phát triển trở thành một đô thị di sản đặc trưng, hiện đại.
Hiệu quả vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Hà Tĩnh: Thực trạng và giải pháp
Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tỉnh Hà Tĩnh là một trong những địa phương ở vùng Bắc Trung Bộ thu hút lượng lớn vốn FDI với quy mô vốn lớn và gắn với lĩnh vực luyện kim, năng lượng và cảng biển, tập trung chủ yếu ở Khu kinh tế Vũng Áng. Bài viết sử dụng dữ liệu thứ cấp đánh giá hiệu quả FDI tại tỉnh Hà Tĩnh trên cơ sở đối sánh liên tỉnh ở vùng Bắc Trung Bộ. Kết quả phân tích cho thấy FDI tại Hà Tĩnh tạo hiệu quả kinh tế rõ nhất ở quy mô công nghiệp, xuất khẩu và hình thành cực tăng trưởng Khu kinh tế Vũng Áng. Tuy nhiên, hiệu quả này không đồng đều, tập trung chủ yếu vào ngành chế biến, chế tạo và điện/khí đốt, đặc biệt là ngành thép. FDI của tỉnh có quy mô lớn nhưng thâm dụng vốn, tài nguyên và không gian môi trường cao. Trên cơ sở phân tích hiện trạng và để nâng cao hiệu quả vốn FDI, bài viết đề xuất tỉnh Hà Tĩnh cần chuyển từ thu hút vốn lớn sang quản trị hiệu quả FDI, gắn với liên kết nội địa, hạ tầng xã hội và tăng sức chịu tải môi trường.
Chính quyền cấp xã miền núi vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong chính quyền địa phương hai cấp
Sau khi triển khai chính quyền địa phương hai cấp, chính quyền cấp xã miền núi ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã nỗ lực khắc phục khó khăn để thực hiện những nhiệm vụ, thẩm quyền mới nhưng còn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức cần phải khắc phục, vượt qua. Bài viết bước đầu khái quát, đánh giá thực trạng tổ chức, hoạt động và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện chính quyền cấp xã trong khu vực này trước yêu cầu mới.
Nhận diện nguồn lực nhân văn trong phát triển khu vực Tây Nguyên
Nguồn lực nhân văn là một trong những nguồn lực phát triển bền vững cộng đồng, địa phương. Tại Việt Nam, khái niệm “nguồn lực nhân văn” chưa phổ biến, đôi khi còn có sự đánh đồng với nội hàm các thành tố văn hóa – xã hội. Trong phạm vi nghiên cứu, bài viết hệ thống hóa các nghiên cứu lý thuyết, kết hợp nghiên cứu trường hợp thực tiễn khu vực Tây Nguyên, từ đó góp phần vào nhận diện “nguồn lực nhân văn” phục vụ phát triển bền vững địa phương.
Một số vấn đề đặt ra với công tác dân tộc ở Việt Nam trong bối cảnh mới
Vấn đề dân tộc luôn có vị trí quan trọng đặc biệt trong đời sống chính trị, xã hội của đất nước. Nó có ảnh hưởng sâu sắc tới sự ổn định và phát triển xã hội ở mỗi quốc gia dân tộc. Bài viết tập trung làm rõ những vấn đề dân tộc mà Việt Nam phải đối mặt trong bối cảnh mới dựa trên những thành tựu, hạn chế mà chúng ta đã đạt được trong thời gian qua trước những tác động của tình hình trong nước và trên thế giới. Qua đó, nhận diện rõ hơn vấn đề dân tộc mà chúng ta phải đối mặt, nhất là những yêu cầu đặt ra cho công tác dân tộc Việt Nam trong bối cảnh mới hiện nay.
Pháp luật về phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước đối với chính quyền địa phương cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay
Pháp luật về phân cấp, phân quyền đối với chính quyền địa phương (CQĐP) cấp tỉnh được hiểu là hệ thống các quy phạm pháp luật do các chủ thể có thẩm quyền ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và CQĐP cấp tỉnh nhằm thực hiện mục tiêu, định hướng của Đảng và Nhà nước. Bài viết tập trung phân tích thực trạng pháp luật và khái quát thực tiễn thực hiện pháp luật về phân cấp, phân quyền đối với CQĐP cấp tỉnh; trên cơ sở đó đề xuất một số định hướng giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về phân cấp, phân quyền đối với CQĐP cấp tỉnh phù hợp với yêu cầu đổi mới hiện nay.
Chất lượng nguồn nhân lực – Yếu tố then chốt của nền kinh tế độc lập, tự chủ Việt Nam hiện nay
Bài báo phân tích vai trò của chất lượng nguồn nhân lực trong việc xây dựng nền kinh tế tự chủ của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Nghiên cứu lập luận rằng các hạn chế hiện nay, bao gồm sự không tương thích giữa kỹ năng lao động và nhu cầu thị trường, năng suất lao động thấp và sự thiếu liên kết giữa giáo dục với khu vực sản xuất, đã trở thành một điểm nghẽn mang tính cấu trúc, làm suy giảm năng lực tự chủ kinh tế. Dựa trên các bằng chứng về khoảng cách năng suất và bất cập trong hệ thống đào tạo, bài viết chỉ ra rằng mô hình tăng trưởng của Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào mở rộng quy mô lao động hơn là nâng cao chất lượng. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các ưu tiên chính sách trọng tâm nhằm cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, bao gồm cải cách giáo dục, phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp.
Di sản văn hóa phi vật thể Thành Hoàng Đế: Nhận diện và định hướng bảo tồn – phát huy
Thành Hoàng Đế (An Nhơn, Bình Định trước sáp nhập – nay thuộc tỉnh Gia Lai mới) là một không gian lịch sử – văn hóa nhiều lớp, nơi ký ức Champa, văn hóa Việt và dấu ấn Tây Sơn đan cài, tạo nên hệ di sản văn hóa phi vật thể phong phú. Bài viết tiếp cận Thành Hoàng Đế như không gian di sản sống, trong đó di sản phi vật thể vận hành như cơ chế duy trì ký ức, tổ chức đời sống tín ngưỡng và tái tạo bản sắc cộng đồng. Trên cơ sở tổng quan thư tịch, khảo sát điền dã và đối chiếu khung Công ước UNESCO 2003, bài viết: (1) hệ thống hóa các nhóm di sản phi vật thể tiêu biểu quanh Thành Hoàng Đế; (2) phân tích mối quan hệ tương tác giữa thực hành di sản với không gian, lịch sử và cộng đồng chủ thể; (3) đề xuất định hướng và giải pháp bảo tồn – phát huy theo hướng “hệ sinh thái di sản”, ưu tiên tư liệu hóa các mảng có nguy cơ mai một và gắn bảo tồn với giáo dục di sản, du lịch bền vững dựa vào cộng đồng.
Quản lý lao động tại Công ty cổ phần viễn thông FPT, chi nhánh Đắk Lắk
Công ty cổ phần viễn thông FPT - Chi nhánh Đắk Lắk là một đơn vị kinh tế hoạt động đa lĩnh vực trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Dựa trên số liệu khảo sát từ cán bộ quản lý và người lao động, bài viết này đánh giá thực trạng quản lý lao động tại Công ty Cổ phần viễn thông FPT - Chi nhánh Đắk Lắk. Kết quả đánh giá cho thấy, khâu quản lý lao động tại Công ty Cổ phần viễn thông FPT, Chi nhánh Đắk Lắk có nhiều điểm tích cực. Có tới 80% cán bộ quản lý hài lòng hoặc rất hài lòng với quy trình tuyển dụng đang sử dụng. Hơn 79% lực lượng lao động cho rằng công việc họ được bố trí phù hợp với năng lực và chuyên môn của họ. Hơn 78% lực lượng lao động đánh giá cao về hoạt động đào tạo của Chi nhánh. Trên 70% lực lượng lao động hài lòng hoặc rất hài lòng về mức đãi ngộ và cách đánh giá hiệu suất quá trình làm việc của họ. Bên cạnh điểm tích cực thì có khoảng 20-30% lực lượng lao động chỉ đánh giá hoạt động quản lý lao động tại Công ty Cổ phần viễn thông FPT - Chi nhánh Đắk Lắk ở mức trung bình, cần cải thiện. Dựa trên kết quả đánh giá, một số giải pháp đề xuất nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động quản lý lao động tại Công ty Cổ phần viễn thông FPT - Chi nhánh Đắk Lắk gồm: Tiếp tục hoàn thiện công tác tuyển dụng, nâng cao hiệu quả bố trí công việc, hoàn thiện khâu đào tạo lao động, cải thiện cơ chế đãi ngộ và quy trình đánh giá hiệu suất công việc.
Xây dựng khung tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học đối với trường đại học khối ngành y dược trong bối cảnh chuyển đổi số và hiệu quả kinh tế
Sự phát triển của hoạt động nghiên cứu khoa học trong bối cảnh chuyển đổi số đối với các trường đại học khối ngành y dược là xu hướng phát triển phù hợp, điều này góp phần đem lại hiệu quả về chất lượng trong hoạt động nghiên cứu khoa học cũng như khẳng định được vai trò và chức năng của hoạt động này đối với hoạt động của một trường đại học. Các trường đại học khối ngành y dược có rất nhiều tiềm năng để có thể phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học, tuy nhiên trong bối cảnh chuyển đổi số với vai trò của công nghệ thông tin cũng như xu hướng tự chủ đại học gắn với xu hướng tự chủ tài chính, các hoạt động trong trường đại học đều được tổ chức theo xu hướng “quản trị và hiệu quả”. Hiệu quả ở đây gắn liền với xu hướng chi phí và hiệu quả này đòi hỏi cần nghiên cứu và đánh giá hiệu quả đối với các hoạt động của trường đại học, trong đó có hoạt động nghiên cứu khoa học. Trên cơ sở đó, bài viết tiến hành nghiên cứu các lý thuyết về hoạt động nghiên cứu khoa học cũng như tiến hành xây dựng một hệ tiêu chí dự kiến đánh giá hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại các trường đại học khối ngành y dược trong bối cảnh chuyển đổi số và hiệu quả kinh tế.
Câu chuyện về nhân vật Vũ Thị Thiết từ góc nhìn của các nhà nho
Nhân vật Vũ Thị Thiết và câu chuyện về bà là một trong những điển hình của số phận người phụ nữ Việt Nam thời Trung đại. Bên cạnh Nam Xương nữ tử truyện của Nguyễn Dữ, không ít nhà Nho đã viết về nhân vật qua thơ chữ Hán, chữ Nôm. Trong khi chia sẻ quan điểm Nho giáo về người phụ nữ, thì nhìn chung, các nhà Nho không đồng thuận trong cách nhìn về số phận của nhân vật này và các sự kiện xung quanh. Vì thế, bài viết được thực hiện nhằm chỉ ra những khuynh hướng đánh giá của các nhà Nho đối với câu chuyện về nhân vật Vũ Thị Thiết qua hai phương diện chính là bi kịch tiết hạnh và trách nhiệm của Trương Sinh.
Phát huy nghệ thuật Hát Bội ở duyên hải Nam Trung Bộ trong xã hội đương đại
Bài viết phân tích hiện trạng phát huy nghệ thuật hát bội ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ trong bối cảnh hiện nay. Đặc trưng văn hóa của hát bội là nguyên liệu cần thiết để khai thác và phát huy nhằm bộc lộ tính chất riêng biệt và độc đáo trước áp lực cạnh tranh từ các loại hình nghệ thuật đương đại. Thông qua phương pháp điền dã dân tộc học tại một số địa phương ở duyên hải Nam Trung Bộ là Đà Nẵng, Gia Lai và Lâm Đồng vào năm 2025, bài viết cung cấp những phát hiện về nghệ thuật hát bội trong không gian cộng đồng và kiến tạo hình ảnh dưới lăng kính nghệ thuật đường phố và phục vụ du lịch. Qua đó, nghiên cứu đánh giá các thách thức của hát bội hiện nay và khả năng thích ứng với thị trường “văn hóa cảm xúc” đương đại.
Vai trò giới trong quan niệm và thực hành văn hóa truyền thống của người Cơ-tu
Bình đẳng giới nói chung, bình đẳng giới vùng dân tộc thiểu số nói riêng là một trong những chủ trương chính sách lớn. Bên cạnh đó, đây cũng là một vấn đề được các cơ quan nghiên cứu, tổ chức phát triển ở trong và ngoài nước tập trung nghiên cứu, đánh giá. Thực tế cho thấy, tuy đã có nhiều nỗ lực nghiên cứu và thực hiện can thiệp nhưng khoảng cách giới trong các nhóm dân tộc thiểu số vẫn còn tồn tại dai dẳng. Bởi vậy, hiểu rõ hơn về vai trò giới trong các dân tộc khác nhau là một vấn đề cần thiết. Trong khi đó, các dân tộc đa dạng về văn hoá, phong tục tập quán, có những khuôn mẫu giới được quan niệm và thực hành dưới nhiều hình thức khác nhau, thể hiện thế giới quan tộc người mà không chỉ là các chỉ tiêu mà những đánh giá về bình đẳng giới thường đưa ra. Trên cơ sở tổng quan tài liệu và tư liệu điền dã dân tộc học, bài viết khái quát, phân tích vai trò giới trong quan niệm và thực hành văn hoá của người Cơ-tu ở tỉnh Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng), qua đó cho thấy thế giới quan và thực hành văn hoá liên quan đến vai trò của nam giới và phụ nữ dân tộc này.
Khai thác giá trị di sản văn hóa Mỹ Sơn trong phát triển du lịch
Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính thông qua việc thu thập và phân tích tài liệu thứ cấp nhằm làm rõ các giá trị nổi bật của quần thể di tích Mỹ Sơn, đồng thời đánh giá thực trạng khai thác di sản này trong hoạt động du lịch. Kết quả cho thấy việc khai thác di sản tại Mỹ Sơn đã có sự chuyển dịch từ tư duy thuần túy sang hướng phát triển bền vững và bảo tồn chủ động; tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số vấn đề đặt ra cần giải quyết. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác giá trị di sản Mỹ Sơn để phát triển du lịch trong thời gian tới.
Vai trò của truyền thông số trong xây dựng công dân số tại các địa phương khu vực Tây Nguyên
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, công dân số được xem là trụ cột và nền tảng quan trọng quyết định thành công của chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Tại khu vực Tây Nguyên, với đặc thù hạ tầng chưa đồng bộ và chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế, việc xây dựng công dân số trở nên cấp thiết. Bài viết sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu để làm rõ vai trò của truyền thông số trong xây dựng công dân số tại một số địa phương khu vực Tây Nguyên. Kết quả cho thấy, truyền thông số góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng và hành vi số của người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, vẫn tồn tại các thách thức về hạ tầng, năng lực số và khoảng cách số. Bài viết đề xuất tăng cường truyền thông số đa kênh, phù hợp đặc thù các địa phương Tây Nguyên nhằm thúc đẩy sự tham gia của người dân trong nền kinh tế số.
Mâu thuẫn và xung đột giữa các tổ chức truyền giáo trong quá trình hoạt động tại Việt Nam thế kỉ XVII-XVIII
Trong quá trình mở rộng ảnh hưởng ra khu vực Đông Nam Á từ thế kỷ XVI, các tổ chức truyền giáo châu Âu như Dòng Tên, Dòng Dominican, Dòng Franciscan và Hội thừa sai Paris đã nhanh chóng thiết lập cơ sở truyền đạo tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Khi du nhập vào Việt Nam từ thế kỷ XVII, các tổ chức này không chỉ mang theo sứ mệnh tôn giáo mà còn gắn liền với quyền lợi của quốc gia, giáo hội và ảnh hưởng văn hóa. Trong bối cảnh Việt Nam tồn tại sự phân hóa chính trị sâu sắc giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài, hoạt động truyền giáo buộc các tổ chức phải lựa chọn những chiến lược riêng nhằm giành chỗ đứng và mở rộng ảnh hưởng. Sự khác biệt về phương pháp truyền giáo, như xu hướng hội nhập văn hóa của Dòng Tên so với cách tiếp cận nhấn mạnh giáo lý thuần túy của Dòng Dominican và Hội Thừa sai Paris, cùng với tham vọng kiểm soát địa bàn truyền đạo, đào tạo giáo sĩ bản xứ và khẳng định vị thế đối với Giáo hội Roma, đã làm nảy sinh và gia tăng các mâu thuẫn giữa các tổ chức truyền giáo. Trên cơ sở kế thừa các công trình nghiên cứu liên quan, bài nghiên cứu này vận dụng tổng hợp các phương pháp lịch sử, logic, so sánh, đối chiếu, phân tích và tổng hợp nhằm làm rõ bản chất, nguyên nhân và diễn biến của những mâu thuẫn, xung đột giữa các tổ chức truyền giáo tại Việt Nam trong thế kỷ XVII–XVIII.
Phật giáo thời Lí (1009 - 1226) với việc trị quốc an dân và phát triển văn hóa dân tộc
Thời Lí (1009 - 1226), Phật giáo phát triển hưng thịnh hơn bất cứ thời kì nào trước đó và để lại dấu ấn khá sâu đậm trong nhiều mặt đời sống xã hội. Bằng việc tổng hợp nhiều nguồn tư liệu và với cách tiếp cận liên ngành, bài viết này sẽ làm rõ những đóng góp hay là vai trò của Phật giáo thời Lí trên các khía cạnh trị quốc an dân và văn học, nghệ thuật.
Đánh thức hành vi xanh qua cảm xúc siêu việt: Nghiên cứu tác động của vẻ đẹp nông thôn tại Lèn Chùa Ecostay – xã Phong Nha - tỉnh Quảng Trị
Nghiên cứu này phân tích cơ chế tác động của vẻ đẹp nông thôn đa chiều đến hành vi thân thiện với môi trường của du khách thông qua cảm xúc kinh ngạc. Dựa trên khung lý thuyết Kích thích -Chủ thể - Phản ứng (S-O-R), một mô hình nghiên cứu đã được kiểm định nhằm xem xét tác động của ba khía cạnh vẻ đẹp (tự nhiên, nghệ thuật, đạo đức) đến trạng thái cảm xúc và hành vi bền vững. Sử dụng phương pháp mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS-SEM) để phân tích dữ liệu từ 232 du khách nội địa tại Lèn Chùa Ecostay, kết quả thực nghiệm xác nhận rằng cả ba chiều kích của vẻ đẹp nông thôn đều kích hoạt tích cực sự kinh ngạc, trong đó vẻ đẹp tự nhiên đóng vai trò chủ đạo. Kết quả nghiên cứu đã chứng minh vai trò của sự kinh ngạc trong việc thúc đẩy hành vi thân thiện môi trường, đồng thời xác định thời gian lưu trú là biến kiểm soát quan trọng. Bài báo đóng góp vào các lý thuyết về hành vi du khách bằng cách mở rộng khái niệm thẩm mỹ điểm đến bao gồm cả các giá trị đạo đức và khẳng định vai trò của cảm xúc siêu việt. Về mặt thực tiễn, các nhà quản lý điểm đến cần ưu tiên bảo tồn tính nguyên bản của tự nhiên và tích hợp các giá trị đạo đức cộng đồng để tối ưu hóa sự bền vững.
Tác động của nhận thức và trải nghiệm du lịch xanh đến ý định lựa chọn điểm đến du lịch xanh của thế hệ Z tại Khánh Hòa
Nghiên cứu phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định lựa chọn điểm đến du lịch xanh của thế hệ Z tại Khánh Hòa bằng cách mở rộng lý thuyết hành vi có kế hoạch với hai biến nhận thức về du lịch xanh và trải nghiệm du lịch xanh. Dữ liệu được thu thập thông qua kết hợp khảo sát trực tuyến và trực tiếp từ 247 du khách thế hệ Z trong nước đã tham quan các điểm du lịch xanh tại tỉnh Khánh Hòa. Kết quả phân tích cho thấy nhận thức về du lịch xanh, trải nghiệm du lịch xanh, thái độ và kiểm soát hành vi ảnh hưởng tích cực đến ý định, trong khi chuẩn mực chủ quan không có ý nghĩa thống kê. Nghiên cứu gợi ý rằng các nhà quản lý điểm đến du lịch xanh cần đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức, cá nhân hóa trải nghiệm du lịch, thiết kế gói dịch vụ thuận tiện và định vị du lịch xanh thành phong cách sống hiện đại cho thế hệ Z nhằm thúc đẩy du lịch xanh bền vững tại Khánh Hòa.
Tác động của chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tiếp cận từ lý luận
Chất lượng điều hành của chính quyền có tác động to lớn đến sự phát triển kinh tế, xã hội của quốc gia, vùng và địa phương. Từ tổng quan các kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm đã chỉ ra rằng, các yếu tố của điều hành kinh tế cấp tỉnh có vai trò quan trọng cho sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở địa phương. Từ đó, mô hình nghiên cứu tổng quát được đề xuất cho thấy được chất lượng điều hành kinh tế của chính quyền địa phương là yếu tố ngoại sinh rất quan trọng để xem xét, ước lượng. Trong nội bộ một địa phương, chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh được quan tâm gồm các yếu tố: gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, tính minh bạch, chi phí thời gian, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, tính tiên phong và năng động, chính sách hỗ trợ và các thiết chế pháp lý, an ninh trật tự. Việc nghiên cứu mô hình này tạo cơ sở khoa học cho việc nâng cao chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh, qua đó thúc đẩy phát triển DNNVV nói riêng, khu vực kinh tế tư nhân nói chung, đây là động lực quan trọng nhất cho phát triển kinh tế Việt Nam trong bối cảnh mới.
Phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam
Phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo là hướng đi đúng đắn, là nhiệm vụ trọng yếu xuyên suốt và cần thiết trong bối cảnh hiện nay, nhằm thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc. Trên cơ sở phân tích những tiềm năng, lợi thế, thành tựu phát triển kinh tế biển của Việt Nam trên biển Đông, đồng thời chỉ ra những khó khăn thách thức trong bối cảnh hiện nay, bài viết đưa ra các khuyến nghị giải pháp nhằm phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam trong thời gian tới.