HIỆU ỨNG NGƯỠNG VÀ VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA FINTECH TRONG MỐI QUAN HỆ GIỮA NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI VÀ CẠNH TRANH DƯỚI BẤT ĐỊNH VĨ MÔ TẠI VIỆT NAM

Tóm tắt

Nghiên cứu nhằm đánh giá tác động có điều kiện và không đồng nhất của sự hiện diện ngân hàng nước ngoài đến năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh hội nhập tài chính sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính (Fintech) tại các thị trường mới nổi, cụ thể là Việt Nam. Dữ liệu bảng từ các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2010-2024 được phân tích bằng mô hình hồi quy ngưỡng, hồi quy tương tác, Double Machine Learning và Causal Forests nhằm nhận diện mối quan hệ phi tuyến và khác biệt giữa các nhóm ngân hàng. Kết quả cho thấy tồn tại ngưỡng tác động rõ ràng, theo đó chỉ khi mức độ hiện diện của ngân hàng nước ngoài vượt một ngưỡng nhất định thì mới thúc đẩy năng lực cạnh tranh thực chất trong hệ thống; Fintech đóng vai trò điều tiết quan trọng, có thể làm suy yếu tác động tích cực từ sự hiện diện ngân hàng nước ngoài; và hiệu ứng tác động không đồng nhất giữa các nhóm ngân hàng - trong đó ngân hàng nhỏ và tư nhân dễ bị tổn thương hơn so với các ngân hàng lớn hoặc có sở hữu Nhà nước. Từ đó, bài viết góp phần làm rõ thêm lý thuyết về lan tỏa cạnh tranh và đổi mới mang tính phá vỡ trong lĩnh vực ngân hàng, đồng thời cung cấp hàm ý chính sách quan trọng cho quản lý hội nhập tài chính và phát triển hệ sinh thái Fintech theo hướng bền vững, kiểm soát và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực ngân hàng nội địa.