Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tại Việt Nam: Nghiên cứu lý thuyết và đề xuất khung phân tích

Tóm tắt

Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo (CBCT) là trụ cột thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam, song nghiên cứu về các nhân tố quyết định sức hấp dẫn của ngành này vẫn còn khoảng trống về phương pháp và lý luận. Bài viết hệ thống hóa cơ sở từ các lý thuyết kinh tế học quốc tế điển hình và tổng hợp bằng chứng thực nghiệm từ các nghiên cứu trong nước và quốc tế. Từ đó, bài viết đề xuất mô hình phân tích tích hợp gồm bảy nhân tố tác động trực tiếp – chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng hạ tầng, chính sách ưu đãi đầu tư, chất lượng thể chế và quản trị công, quy mô và tiềm năng thị trường, chi phí sản xuất, ổn định kinh tế vĩ mô – cùng hai biến điều tiết là mức độ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và năng lực hấp thụ công nghệ. Mô hình đi kèm hệ thống giả thuyết nghiên cứu và thang đo gồm 48 biến quan sát phù hợp với đặc thù ngành CBCT tại Việt Nam. Điểm mới của nghiên cứu là tích hợp vai trò điều tiết của chuỗi giá trị toàn cầu và năng lực hấp thụ công nghệ, đồng thời xây dựng thang đo dựa trên cách tiếp cận từ góc nhìn nhà đầu tư. Kết quả đóng góp một khung phân tích cho các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo và hỗ trợ hoạch định chính sách thu hút FDI chất lượng cao, bền vững.