Bẫy gia công trong chuỗi giá trị toàn cầu: Thực trạng từ ngành dệt may và da giày Việt Nam

Tóm tắt

Hiện nay, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong chuỗi giá trị ngành dệt may và da giày Việt Nam có đóng góp lớn về xuất khẩu và việc làm, song lại kiểm soát phần lớn các công đoạn gia công và toàn bộ các khâu giá trị cao trong chuỗi, duy trì mô hình cung ứng khép kín, ít liên kết với doanh nghiệp nội địa. Điều này khiến Việt Nam phải đối mặt với “bẫy gia công”, khi giá trị gia tăng nội địa thấp và khả năng nâng cấp hạn chế. Trên cơ sở tiếp cận dưới góc độ lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu, bài viết đánh giá quy mô và mức độ ảnh hưởng của doanh nghiệp FDI trong ngành dệt may và da giày Việt Nam, phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng chi phối của doanh nghiệp FDI; từ đó, gợi mở một số định hướng chính sách giúp Việt Nam thoát khỏi “bẫy gia công” trong chuỗi giá trị dệt may và da giày.