Tạp chí của Kiểm toán nhà nước
Giảm nghèo trẻ em - kinh nghiệm của Cơ quan Tổng kiểm soát và kiểm toán New Zealand
Tại New Zealand, ước tính có khoảng 13,4% trẻ em (156.600 trẻ) sống trong hoàn cảnh thiếu thốn vật chất. Trẻ em người Māori, trẻ em Pasifika (người Polynesia bản xứ của New Zealand) và trẻ khuyết tật chiếm tỷ lệ cao trong các thống kê về nghèo đói trẻ em. Gần một phần tư trẻ em Māori và trẻ khuyết tật sống trong hoàn cảnh thiếu thốn vật chất, và hơn một phần tư trẻ em Pasifika cũng ở trong tình trạng này. Sự bất bình đẳng về tỷ lệ nghèo đói trẻ em có thể dẫn đến sự bất bình đẳng trong thành tích học tập, việc làm khi trưởng thành, mức thu nhập, cũng như các kết quả về hành vi, sức khỏe và nhận thức. Giải quyết tình trạng nghèo đói ở trẻ em là yếu tố then chốt để cải thiện các kết quả xã hội về lâu dài, tuy nhiên nguyên nhân của vấn đề này rất đa dạng và phức tạp, đòi hỏi nhiều tổ chức công cùng tham gia.
Ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh bất ổn toàn cầu: cần tăng cường kiểm soát, minh bạch và hiệu quả ngân sách
In an increasingly uncertain global context, maintaining macroeconomic stability has become a significant challenge for many nations, including Vietnam. Key influencing factors include geopolitical conflicts (e.g., Russia - Ukraine, Israel - Palestine), trade tensions, monetary policy divergence among major economies, supply chain disruptions, climate change, and prolonged inflation.
Thuế đối ứng của Mỹ - tác động và giải pháp thích ứng
Mở đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình, ông Trump đã áp thuế quan 20% lên Trung Quốc, 25% lên Mexico và Canada và 25% lên tất cả thép và nhôm nhập khẩu vào Mỹ.
Đổi mới tư duy quản lý - động lực phát triển kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên mới
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, buổi làm việc ngày 07/3/2025 của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Ban Nghiên cứu Chính sách, Chiến lược Trung ương đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân. Đây là dịp để nhìn nhận lại vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế tư nhân - một động lực không thể thiếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Việt Nam. Trong tiến trình ấy, việc đổi mới tư duy quản lý không chỉ là yêu cầu tất yếu của quá trình cải cách thể chế, mà còn là yếu tố then chốt tạo nên môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ, bền vững và đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế quốc dân.
Rủi ro an ninh mạng trong các ngành tài chính Hoa Kỳ
Sự chuyển đổi của công nghệ kĩ thuật số trong bối cảnh tài chính toàn cầu đã mang lại những cơ hội và thách thức chưa từng có đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh mạng. Bài báo đi vào tìm hiểu các ngành tài chính tại Hoa Kỳ phải đối mặt như thế nào với các mối đe dọa mạng đang ngày càng gia tăng cũng như nguy cơ tội phạm tài chính, an ninh mạng. Từ đó, bài báo nghiên cứu các sự cố an ninh mạng ngân hàng Hoa Kỳ và tác động của các cuộc tấn công này đến dữ liệu khách hàng và gian lận tài chính. Tiếp theo bài báo tìm hiểu khung quy định về an ninh mạng trong ngành ngân hàng Hoa Kỳ và vai trò của các cơ quan quản lý trong việc thực thi các biện pháp an ninh mạng. Cuối cùng, bài báo đưa ra một số khuyến nghị nhằm tăng cường an ninh mạng trong ngân hàng.
Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước: một số điểm mới đáng chú ý và giải pháp áp dụng hiệu quả
Ngày 15/11/2024, Tổng Kiểm toán nhà nước đã ký ban hành Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước kèm theo Quyết định số 08/2024/QĐ-KTNN. Việc ban hành Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước lần này có ý nghĩa rất quan trọng, vừa là một trong những điều kiện để nâng cao chất lượng kiểm toán, tạo dựng uy tín và tăng độ tin cậy đối với hoạt động kiểm toán nhà nước, vừa để nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức hoạt động, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế cũng như hội nhập quốc tế của Kiểm toán nhà nước. Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước được sửa đổi, bổ sung là cần thiết, kịp thời nhằm cập nhật với những sửa đổi, bổ sung của Hệ thống chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISSAI) do Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) xây dựng; sửa đổi, bổ sung để phù hợp với Luật Kiểm toán nhà nước và luật pháp của Việt Nam có liên quan; phù hợp với thể chế, cơ chế quản lý của Việt Nam, điều kiện, môi trường hoạt động và thực tiễn, trình độ phát triển của Kiểm toán nhà nước, từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế. So với Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước ban hành kèm theo Quyết định số 02/2016/QĐ-KTNN ngày 15/7/2016 (gọi tắt là Hệ thống chuẩn mực năm 2016), Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước mới ban hành có nhiều điểm mới. Bài viết đề cập đến những điểm mới chung của cả Hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước và một số điểm mới chính của từng chuẩn mực kiểm toán nhà nước cũng như một số giải pháp áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Ngành.
Một số khoảng trống pháp lí và thực trạng trong quyết toán dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công
Ngày 11/11/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 99/2021/NĐ-CP quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công và Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 96/2021/TT-BTC quy định về hệ thống mẫu biểu sử dụng trong công tác quyết toán đối với dự án sử dụng vốn đầu tư công. Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 99/2021/NĐ-CP và Thông tư số 96/2021/TT-BTC chỉ bao gồm dự án sử dụng vốn đầu tư công, không bao gồm dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công. Do vướng mắc nêu trên, hiện nay còn nhiều dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công đã hoàn thành nhưng chưa được quyết toán. Bài viết nhằm đánh giá thực trạng cơ chế chính sách và tình hình quyết toán các dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công và một số định hướng xây dựng, hoàn thiện cơ chế chính sách về quyết toán dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công.
Tổ chức thực hiện kiểm toán chi tiết các đơn vị cấp huyện thực hiện theo mô hình tổ chức chính quyền đô thị một cấp
Bài viết tập trung phân tích những đặc điểm ngân sách cấp huyện của chính quyền đô thị được tổ chức theo mô hình một cấp nhằm đưa ra giải pháp tổ thực hiện kiểm toán các đơn vị cấp huyện trong cuộc kiểm toán ngân sách địa phương khi áp dụng mô hình tổ chức chính quyền đô thị một cấp để có sự toàn diện trong hệ thống hướng dẫn kiểm toán và phù hợp với xu thế phát triển của xã hội.
Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp, chia sẻ kiến thức, hành vi làm việc sáng tạo và hiệu quả hoạt động của các công ty kiểm toán tại Việt Nam
Trước áp lực nâng cao chất lượng dịch vụ, độ tin cậy và khả năng đổi mới, các công ty kiểm toán cần cải thiện hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh. Bên cạnh chuyên môn, các yếu tố nội bộ như văn hóa doanh nghiệp, chia sẻ kiến thức và hành vi sáng tạo của nhân viên ngày càng được quan tâm. Trong môi trường kiểm toán yêu cầu sự chính xác và linh hoạt, việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố này là cần thiết. Nghiên cứu khảo sát 218 kiểm toán viên tại Việt Nam, sử dụng mô hình PLS-SEM để phân tích mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp, chia sẻ kiến thức, hành vi làm việc sáng tạo và hiệu quả hoạt động. Kết quả cho thấy cả ba yếu tố đều tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động, trong đó hành vi sáng tạo đóng vai trò trung gian giữa văn hóa doanh nghiệp và hiệu quả tổ chức.
Ứng dụng phân tích dữ liệu lớn trong hoạt động kiểm toán của Kiểm toán nhà nước
Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030 (theo Nghị quyết số 999/2020/ UBTVQH14 ngày 16/9/2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội) đã đặt ra mục tiêu quan trọng nhằm hiện đại hóa quy trình kiểm toán, tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính công. Trong đó, đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ số, tiêu biểu là công nghệ dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên, kết nối vạn vật trong hoạt động kiểm toán. Một trong các mục tiêu của Kiểm toán nhà nước là chuyển đổi từ quy trình kiểm toán truyền thống sang quy trình kiểm toán số dựa trên nền tảng dữ liệu lớn với sự hỗ trợ của công nghệ trí tuệ nhân tạo một cách chủ động. Như vậy, Kiểm toán nhà nước cần có những nghiên cứu cụ thể đối với việc ứng dụng phân tích dữ liệu lớn trong hoạt động kiểm toán để thực hiện được mục tiêu này.
Chính sách thuế quan mới của Mỹ với các nước khác, trong đó có Việt Nam đang đặt ra những khó khăn và thách thức đáng kể với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu. Để ứng phó và giảm thiểu tác động bất lợi này, các doanh nghiệp cần chủ động tái cấu trúc hoạt động, tìm kiếm thị trường mới. Bên cạnh đó, cần có các chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp, ngành hàng và kích cầu đầu tư, tiêu dùng.
Thể chế mở đường, kinh tế tư nhân sẵn sàng “cất cánh”?
Câu chuyện thể chế, tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, hiệu quả và minh bạch luôn được cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư quan tâm, nhất là trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động khó lường. Do vậy, việc củng cố niềm tin, tạo khí thế và xung lực mới cho kinh tế phát triển đang là yêu cầu được Đảng, Nhà nước đặt ra cho cả hệ thống chính trị.
Quản lý thẻ tín dụng doanh nghiệp - 6 bài học kinh nghiệm từ Kiểm toán nhà nước Australia
Hiện nay, các tổ chức của Chính phủ Úc đang sử dụng thẻ tín dụng doanh nghiệp để hỗ trợ thanh toán cho các nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ một cách kịp thời và hiệu quả. Việc sử dụng sai mục đích thẻ tín dụng, dù là cố ý hay vô tình, đều là hành vi gian lận, có thể dẫn đến tổn thất tài chính và tổn hại đến uy tín của các cơ quan thuộc Chính phủ. Thực hiện kiểm toán việc tuân thủ các yêu cầu về thẻ tín dụng tại một số cơ quan thuộc Chính phủ, Kiểm toán nhà nước Australia (ANAO) đã chỉ ra nhiều vấn đề liên quan đến việc quản lý thẻ tín dụng đồng thời đưa ra 6 bài học kinh nghiệm nhằm cải thiện việc quản lý thẻ tín dụng của doanh nghiệp.
Kinh nghiệm của Kiểm toán nhà nước Việt Nam trong các cuộc kiểm toán môi trường liên quan đến biến đổi khí hậu
Climate change poses significant threats to Vietnam’s socio-economic development, particularly due to its geographical vulnerability to sea-level rise, extreme weather events, and resource degradation. In response, the Vietnamese government has implemented a wide range of policies, legal frameworks, and international commitments to strengthen climate change adaptation and environmental protection. This Article examines Vietnam’s climate vulnerability, government responses, and the critical role of the State Audit Office of Vietnam (SAV) in environmental auditing. Since 2008, the SAV has actively developed its environmental audit capacity, conducting performance audits to evaluate the economy, efficiency and effectiveness of climate and environmental policies. Through these audits, SAV has identified legal gaps, improved policy transparency, strengthened public accountability and provided recommendations for enhancing climate governance. The Article highlights lessons learned in legal framework development, audit topic selection, international cooperation and the integration of information technology into audit practice. The paper concludes with strategic orientations for expanding environmental audits as a tool for supporting sustainable development goals (SDGs), emphasizing capacity building, interdisciplinary knowledge, and international collaboration. The findings underscore the growing importance of environmental auditing in achieving effective climate action and fostering sustainable governance in Vietnam.
Chuẩn mực kế toán quốc tế IFRS 16 về thuê tài sản đối với bên đi thuê - đôi điều trao đổi
Chuẩn mực kế toán quốc tế số 16 (IFRS 16) về thuê tài sản đã làm thay đổi căn bản việc ghi nhận và trình bày các thông tin tài chính liên quan đối với bên đi thuê. Việc ghi nhận ban đầu về nghĩa vụ thuê và quyền sử dụng tài sản cần phải được thực hiện đầy đủ về ghi nhận nghĩa vụ nợ, trích khấu hao tài sản cũng như việc chi trả lãi vay được phản ánh đầy đủ. Chuẩn mực cũng tác động trực tiếp tới việc trình bày các thông tin tài chính trên bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ đối với bên đi thuê. Với những yêu cầu mới hướng tới sự minh bạch, gắn liền với bản chất kinh doanh của bên đi thuê tài sản, IFRS số 16 cũng đòi hỏi các doanh nghiệp cần chuẩn bị lộ trình và nguồn lực cho quá trình áp dụng và triển khai chuẩn mực này trên thực tế.
Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế trong tình hình mới
Quản lý thuế là việc tổ chức thực thi pháp luật thuế của Nhà nước; vận dụng phương pháp thích hợp tác động đến quá trình thực hiện nghĩa vụ của người nộp thuế phù hợp với quy luật khách quan. Nội dung chủ yếu của quản lý thuế, bao gồm: quản lý đăng ký thuế, quản lý thông tin người nộp thuế, kê khai, tính thuế; quản lý thu nộp thuế, quản lý nợ thuế; công tác kiểm tra, thanh tra thuế và hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế. Bài viết trình bày khái quát thực trạng công tác quản lý thuế trong thời gian qua, đánh giá những khó khăn, thách thức đối với công tác quản lý thuế và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh phát triển mới, góp phần tăng thu cho ngân sách nhà nước.
Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế tại Việt Nam
Nghiên cứu này tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) tại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phân tích định lượng trên 212 mẫu khảo sát các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính kế toán. Kết quả cho thấy có 7 trong số 8 nhân tố nghiên cứu có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng áp dụng IFRS. Trong đó, chi phí chuyển đổi và đặc điểm doanh nghiệp có tác động tích cực mạnh mẽ nhất, trong khi thông tin thị trường có tác động tiêu cực đến khả năng áp dụng IFRS của các doanh nghiệp Việt Nam. Từ những phát hiện của nghiên cứu này, chúng tôi đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng cho cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức nghề nghiệp và các nhà quản lý doanh nghiệp trong việc xây dựng chiến lược triển khai IFRS một cách hiệu quả và tối ưu nhất trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.
Ảnh hưởng của mức độ minh bạch và công bố thông tin đến giá trị doanh nghiệp: bằng chứng thực nghiệm trên thị trường chứng khoán Việt Nam
Nghiên cứu xem xét ảnh hưởng của mức độ minh bạch và công bố thông tin đến giá trị của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mẫu nghiên cứu gồm 102 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) giai đoạn 2016-2020. Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ minh bạch và công bố thông tin có tác động tích cực và đáng kể đến giá trị doanh nghiệp được đo bằng Tobin’s Q. Trong đó, việc minh bạch thông tin về quyền của cổ đông, hoạt động kinh doanh, Hội đồng quản trị và Ban điều hành kết hợp với hoàn thiện website sẽ góp phần làm tăng giá trị doanh nghiệp.
Hoàn thiện các quy định về thực hiện kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán đối với từng đối tượng kiểm toán
Trong bối cảnh Kiểm toán nhà nước ngày càng đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ kiểm toán tài chính công, tài sản công theo hướng công khai, minh bạch, yêu cầu về tính pháp lý của các đánh giá, kết luận, kiến nghị kiểm toán ngày càng cao nhằm hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu lực thực hiện. Đặc biệt, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán nhà nước năm 2019 đã có quy định cho phép tổ chức, cá nhân liên quan có quyền khiếu nại, khởi kiện về nội dung kết luận, kiến nghị kiểm toán, từ đó đặt ra yêu cầu đối với Kiểm toán nhà nước phải bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý trong quá trình kiểm toán. Tuy nhiên, hệ thống quy định hiện hành vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, thiếu hướng dẫn cụ thể về nội dung, phạm vi và cách thức kiểm toán cũng như lập báo cáo kiểm toán theo từng loại hình và đối tượng kiểm toán. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ phát triển nhanh, đối tượng kiểm toán có những thay đổi nhất định trong môi trường số, xã hội số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về thực hiện kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán đối với từng đối tượng là yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán và khẳng định vị trí, vai trò của Kiểm toán nhà nước trong quản lý, giám sát tài chính công, tài sản công.
Bốn nguyên tắc tăng trưởng và yêu cầu vượt giới hạn của mô hình phát triển hiện nay
Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV của Tổng Bí thư Tô Lâm đã gợi ra một khung tư duy rất rõ cho giai đoạn phát triển mới của Việt Nam: tăng trưởng phải thực chất; phải giữ vững nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định; phải huy động, quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả; và phải vì nhân dân. Đây không chỉ là yêu cầu điều hành trước mắt, mà còn là tiêu chí để nhìn lại mô hình tăng trưởng hiện nay. Thực tiễn cho thấy kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà tăng khá cao, với GDP năm 2025 tăng 8,02% và quý I/2026 tăng 7,83%. Tuy nhiên, đằng sau kết quả đó, mô hình hiện hành đã bộc lộ những giới hạn về chất lượng tăng trưởng, vai trò của năng suất, hiệu quả phân bổ nguồn lực, sức mạnh nội sinh của doanh nghiệp trong nước và chiều sâu của phát triển bao trùm. Vì vậy, vấn đề đặt ra hiện nay không phải chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng, mà là chuyển đổi nền tảng tăng trưởng theo hướng thực chất hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.
Kiểm toán số góp phần thúc đẩy minh bạch tài chính trong bối cảnh chuyển đổi số
Bài viết phân tích đặc trưng cơ bản, vai trò của kiểm toán số trong việc nâng cao chất lượng thông tin tài chính, tăng cường khả năng phát hiện gian lận, minh bạch quy trình kiểm toán và hỗ trợ giám sát tài chính; những hạn chế của kiểm toán truyền thống, những khó khăn, thách thức của kiểm toán số ở nước ta. Qua đó, đề xuất một số khuyến nghị nhằm phát huy hiệu quả của kiểm toán số, góp phần thúc đẩy minh bạch tài chính và quản trị kinh tế trong kỹ nguyên số.
Kiểm toán đánh giá tác động môi trường tại Việt Nam
Bài viết này phân tích vai trò của kiểm toán đánh giá tác động môi trường trong bối cảnh nhu cầu tăng cường quản trị môi trường và phát triển bền vững tại Việt Nam. Dựa trên sự tổng hợp khung lý thuyết và đánh giá thực tiễn của Kiểm toán nhà nước, nghiên cứu cho thấy kiểm toán đánh giá tác động môi trường đã từng bước đặt nền tảng cho việc nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý môi trường. Thông qua kiểm toán, nhiều thiếu sót trong chính sách và hệ thống thực thi đã được xác định, đặc biệt liên quan đến tính nhất quán của khung pháp lý, chất lượng báo cáo đánh giá tác động môi trường và hiệu quả giám sát sau khi phê duyệt. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hiệu quả của kiểm toán đánh giá tác động môi trường vẫn còn hạn chế bởi một số yếu tố như thiếu hướng dẫn chuyên môn, năng lực liên ngành hạn chế của kiểm toán viên, cũng như sự phân tán và không đáng tin cậy của hệ thống dữ liệu môi trường. Những hạn chế này phản ánh khoảng cách đáng kể giữa yêu cầu quản lý môi trường ngày càng phức tạp và năng lực thực tiễn để thực hiện kiểm toán. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số hướng cải thiện, bao gồm phát triển quy trình kiểm toán chuyên ngành, nâng cao năng lực chuyên môn, phát triển cơ sở hạ tầng dữ liệu và tăng cường phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế. Những đề xuất này nhằm góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán đánh giá tác động môi trường, từ đó hỗ trợ hiệu quả hơn mục tiêu phát triển bền vững tại Việt Nam.
Trách nhiệm xã hội trường đại học: kinh nghiệm và hàm ý cho các trường đại học Việt Nam
Trách nhiệm xã hội trường đại học (USR) hiện nay không còn là những hoạt động thiện nguyện đơn thuần, mà đã trở thành một định hướng quản lý quan trọng đóng góp vào sự phát triển lâu dài của quốc gia. Bài viết phân tích thực trạng USR tại 3 đại học danh tiếng: Harvard (Hoa Kỳ), Oxford (Vương quốc Anh) và Tokyo (Nhật Bản). Qua việc làm rõ cách thức tích hợp USR vào quản trị, nghiên cứu và phát triển bền vững, bài viết rút ra những bài học kinh nghiệm thiết thực. Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp cho Việt Nam như: đưa USR vào kế hoạch phát triển dài hạn, xây dựng hệ thống đánh giá đóng góp xã hội và thúc đẩy hợp tác đa bên nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực trong bối cảnh tự chủ đại học.
Hoàn thiện pháp luật về kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình từ góc nhìn kế toán - kiểm toán
Trên cơ sở phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đối chiếu với Chuẩn mực Kiểm toán nội bộ Toàn cầu 2024 và tiếp cận từ lý thuyết đại diện, lý thuyết các bên liên quan, bài viết chỉ ra những khoảng trống pháp lý đang làm suy giảm vai trò của kiểm toán nội bộ trong việc nâng cao trách nhiệm giải trình. Từ đó, bài viết đề xuất một số định hướng hoàn thiện pháp luật, bao gồm chuẩn hóa mô hình báo cáo của kiểm toán nội bộ, tăng cường cơ chế bảo vệ tính độc lập, mở rộng phạm vi kiểm toán đối với thông tin phi tài chính, thiết lập cơ chế đánh giá chất lượng độc lập định kỳ và củng cố vai trò giám sát của Hội đồng quản trị.
Tích hợp tài chính, thể chế và thị trường trong tài chính bền vững và quản lý rủi ro khí hậu tại Việt Nam
Nghiên cứu này xây dựng một khung quản trị khí hậu tích hợp nhằm phân tích cách thức các hệ thống tài chính, thể chế và thị trường có thể được hài hòa hóa một cách hiệu quả để quản lý rủi ro khí hậu và thúc đẩy tài chính bền vững tại Việt Nam. Dựa trên nền tảng lý thuyết của kinh tế học thể chế, lý thuyết rủi ro hệ thống và tài chính bền vững, bài viết tiếp cận theo hướng liên ngành, kết hợp phân tích pháp lý theo phương pháp giáo điều (doctrinal legal analysis) với bằng chứng so sánh quốc tế. Kết quả nghiên cứu cho thấy cách tiếp cận hiện nay của Việt Nam mới chỉ đạt mức tích hợp từng phần, chưa hình thành được sự kết nối mang tính hệ thống, từ đó dẫn đến tín hiệu thị trường còn yếu, cơ chế định giá rủi ro khí hậu chưa đầy đủ và việc phân bổ nguồn vốn xanh còn kém hiệu quả. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một lộ trình tích hợp gồm ba giai đoạn: (i) chuẩn hóa thể chế và dữ liệu ESG; (ii) phát triển hệ sinh thái tài chính phù hợp với mục tiêu khí hậu; và (iii) vận hành đầy đủ thị trường carbon gắn với cơ chế định giá rủi ro tích hợp. Bài viết đóng góp bằng việc phát triển cách tiếp cận dựa trên hệ thống đối với quản trị khí hậu tích hợp, nhấn mạnh tính phụ thuộc lẫn nhau giữa khuôn khổ pháp lý, hệ thống tài chính và cơ chế thị trường. Đồng thời, nghiên cứu cung cấp các hàm ý chính sách có giá trị thực tiễn nhằm tăng cường sự phối hợp giữa các trụ cột này, qua đó nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế và hỗ trợ quá trình chuyển đổi dài hạn của Việt Nam theo hướng phát triển bền vững.
Ứng dụng mô hình ABC đối với giai đoạn ủ chín nguyên liệu tại doanh nghiệp thuốc lá và định hướng kiểm toán hoạt động
Bài viết nghiên cứu giải pháp ứng dụng mô hình tính giá thành theo hoạt động (ActivityBased Costing - ABC) dựa trên việc phân tích thực chứng dữ liệu tài chính giai đoạn 2022-2024 tại Tổng công ty DF. Bài viết phân tích sâu những bất cập của Kiểm toán nhà nước khi đối mặt với các tài khoản chi phí gián tiếp tập hợp chung tại đơn vị vượt quá một kỳ kế toán. Từ đó, tác giả đề xuất quy trình kiểm toán bốn bước ứng dụng mô hình ABC và đưa ra kiến nghị đột phá về việc ghi nhận nguyên liệu sau ủ như một bán thành phẩm trên cơ sở luận lý của VAS 02 và IAS 02, đồng thời đề xuất sửa đổi cơ chế của Thông tư số 99/2024/TT-BTC nhằm xác minh tính đúng đắn của giá trị hàng tồn kho.
Tác động của yếu tố nhân lực, tài chính và công nghệ đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của phát triển nguồn nhân lực, khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính và năng lực công nghệ đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Phương pháp nghiên cứu định lượng được sử dụng thông qua khảo sát 157 chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa bằng bảng hỏi với thang đo Likert 5 mức độ. Dữ liệu được phân tích bằng mô hình PLS-SEM để kiểm định độ tin cậy thang đo, giá trị hội tụ, giá trị phân biệt và các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả cho thấy phát triển nguồn nhân lực có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động của SMEs (β = 0,612; p < 0,001). Với đặc thù SMEs tại Việt Nam, khả năng tiếp cận tài chính mang dấu dương (0,218) nhưng chỉ có độ tin cậy 90% (p = 0,071). Trong khi đó, năng lực công nghệ có tác động dương nhưng chưa đạt ý nghĩa thống kê (β = 0,127; p = 0,111). Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò then chốt của nguồn nhân lực trong nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, đồng thời đề xuất SMEs cần tăng cường đầu tư vào đào tạo, quản trị nhân lực và khai thác hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ để phát triển bền vững.
Yếu tố tâm lý tác động đến hành vi quản trị lợi nhuận: tổng quan nghiên cứu và gợi ý hướng nghiên cứu liên ngành
Bài viết nhằm mục tiêu đề xuất một số gợi ý cho việc triển khai các nghiên cứu liên ngành giữa tâm lý học và kế toán thông qua phân tích, tổng hợp các công bố quốc tế và Việt Nam về quản trị lợi nhuận và các yếu tố tâm lý liên quan. Trên cơ sở tổng quan tài liệu cho thấy, bên cạnh động cơ kinh tế, các cơ chế tâm lý như áp lực thành tích - stress, quá trình hợp lý hóa, khác biệt nhân cách và Bộ ba nhân cách tối có thể làm gia tăng xu hướng can thiệp vào báo cáo tài chính. Đặc biệt, stress không chỉ tác động trực tiếp mà còn có thể làm bộc phát mạnh hơn các đặc điểm của Bộ ba nhân cách tối, qua đó gia tăng chấp nhận hợp lý hóa và hành vi quản trị lợi nhuận. Đối với Việt Nam, các cơ chế như nể nang, áp lực từ cấp trên và nhóm lợi ích, cùng bối cảnh chuyển đổi từ VAS sang IFRS sau năm 2025, là những điều kiện thể chế - tâm lý cần được đưa vào mô hình nghiên cứu. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có mô hình tích hợp giữa áp lực, hợp lý hóa và nhân cách; chưa có thiết kế cho phép suy luận nhân quả; thiếu nghiên cứu đa cấp kết nối cấp cá nhân và cấp tổ chức và thiếu thang đo được kiểm định trong bối cảnh Việt Nam. Đây chính là hướng nghiên cứu có thể triển khai trong thời gian tới.
Kiểm toán số trong lĩnh vực công: kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho Kiểm toán nhà nước Việt Nam
Bài viết phân tích kinh nghiệm quốc tế về kiểm toán số của một số cơ quan kiểm toán tối cao và tổ chức quốc tế tiêu biểu như GAO, NAO, OECD và INTOSAI, qua đó chỉ ra những đặc điểm cốt lõi của mô hình kiểm toán số, bao gồm: Quản trị dữ liệu, công nghệ phân tích, tổ chức hỗ trợ và năng lực số của kiểm toán viên. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất mô hình phát triển kiểm toán số của Kiểm toán nhà nước Việt Nam dựa trên bốn trụ cột và bốn cấp độ phát triển, từ kiểm toán có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin đến kiểm toán liên tục. Đồng thời, bài viết đề xuất một số giải pháp trọng tâm về chiến lược, kiến trúc dữ liệu, nền tảng phân tích, tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực và lộ trình triển khai nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong hoạt động của Kiểm toán nhà nước Việt Nam.
Kỷ nguyên dữ liệu lớn: tác động đối với ngành kế toán - kiểm toán
Nghiên cứu này tập trung phân tích những tác động sâu rộng của kỷ nguyên dữ liệu lớn đối với kế toán và kiểm toán, đồng thời xem xét cả cơ hội lẫn thách thức phát sinh từ quá trình chuyển đổi này. Khi các tổ chức phải đối mặt với khối lượng dữ liệu khổng lồ từ nhiều nguồn như mạng xã hội, thiết bị internet vạn vật (IoT – Internet of Things) và hệ thống giao dịch, các phương pháp truyền thống dần trở nên không còn phù hợp. Quy mô và độ phức tạp của dữ liệu đòi hỏi các cách tiếp cận phân tích mới nhằm khai thác thông tin có giá trị, đồng thời vẫn đảm bảo tính tin cậy và toàn vẹn của dữ liệu. Bên cạnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (machine learning) mở ra tiềm năng lớn trong tự động hóa, nâng cao năng lực phân tích và phát hiện bất thường. Tuy nhiên, những tiến bộ này cũng kéo theo nhiều thách thức liên quan đến bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và tích hợp hệ thống. Các chuyên gia kế toán, kiểm toán cần thích ứng với môi trường này trong khi vẫn duy trì chuẩn mực đạo đức, tuân thủ quy định và hoài nghi nghề nghiệp. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp chiến lược như ứng dụng phân tích nâng cao, điện toán đám mây, đầu tư vào an ninh mạng và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời nhấn mạnh vai trò của sự hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và giới học thuật. Việc tận dụng tốt các cơ hội và kiểm soát rủi ro sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ ra quyết định và thúc đẩy phát triển bền vững trong nền kinh tế dựa trên dữ liệu.