Nghiên cứu lộ trình chuyển đổi số ngành Than Việt Nam hướng đến phát triển bền vững
Tóm tắt
Ngành than Việt Nam đóng vai trò then chốt trong đảm bảo an ninh năng lượng, song đang đối mặt với nhiều thách thức như chi phí khai thác tăng cao, nhập khẩu than gia tăng, yêu cầu giảm phát thải và nâng cao an toàn lao động. Chuyển đổi số (CĐS) được xem là giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa sản xuất, giảm chi phí, hiện đại hóa quản trị và hướng tới phát triển bền vững. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích PEST và SWOT để đánh giá các yếu tố vĩ mô và nội tại tác động đến quá trình CĐS của ngành than Việt Nam. Kết quả cho thấy ngành có lợi thế về nguồn tài nguyên và vai trò chiến lược, nhưng còn hạn chế về công nghệ và nhân lực số. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất lộ trình CĐS ba giai đoạn: (i) xây dựng hạ tầng số và chuẩn hóa dữ liệu (2022–2025); (ii) tối ưu hóa và tự động hóa sản xuất (2025–2030); (iii) hình thành ngành công nghiệp thông minh dựa trên IoT, AI, Big Data, Blockchain và tự động hóa (sau 2030). Đồng thời, bài viết so sánh kinh nghiệm từ Trung Quốc, Australia, Indonesia và Nga để rút ra bài học cho Việt Nam: đặt mục tiêu rõ ràng theo quy mô mỏ, ưu tiên tự động hóa các khâu nguy hiểm, xây dựng trung tâm điều hành số và đầu tư hạ tầng mạng công nghiệp. Các kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong việc định hướng chuyển đổi số ngành than, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
