Tạp chí Công nghiệp Mỏ

Đào tạo kỹ sư cơ khí mỏ của Trường Đại học Mỏ - Địa chất : Định hướng đổi mới trong giai đoạn đột phá khoa học công nghệ

Nguyễn Văn Xô — 2026-04-14

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), đào tạo kỹ sư cơ khí mỏ đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nhằm đáp ứng giai đoạn đột phá khoa học công nghệ. Trên cơ sở kết quả 60 năm đào tạo và phát triển của ngành cơ khí mỏ tại Bộ môn Máy và Thiết bị công nghiệp, Khoa Cơ - Điện, Trường Đại học Mỏ – Địa chất, bài báo tập trung đánh giá thực trạng đào tạo hiện nay, phân tích những tồn tại, thách thức và yêu cầu đặt ra. Đồng thời, nghiên cứu tổng hợp các xu hướng đào tạo kỹ thuật tiên tiến trên thế giới, qua đó đề xuất các định hướng đổi mới chương trình đào tạo kỹ sư cơ khí mỏ phù hợp với Nghị quyết 57 và xu thế phát triển khoa học – công nghệ hiện đại.

Nghiên cứu ổn định của giá khung thủy lực quá độ GKQD-2000/1.6/2.4 tại ngã ba lò chợ bằng mô phỏng môi trường không liên tục

Đoàn Ngọc Cảnh — 2026-04-14

Bài báo trình bày kết quả kiểm tra và phân tích sự ổn định làm việc của giá khung thủy lực quá độ GKQD 2000/1.6/2.4 tại khu vực ngã ba lò chợ, thông qua phương pháp mô phỏng môi trường không liên tục (UDEC). Kết quả mô phỏng cho thấy, đã xây dựng thành công mô hình tương tác giữa giá khung và đá mỏ trong lò chợ liên tục theo tiến độ khai thác. Các biểu hiện tái phân bố ứng suất mỏ và dịch chuyển đá mỏ được mô phỏng đúng thực tế. Gương than và giá khung có kết cấu ổn định, đảm bảo an toàn trong giới hạn khai thác cho phép. Kết quả đánh giá chi tiết cho thấy xu hướng thay đổi lực chống và mô men trên giá chống phù hợp với diễn biến áp lực mỏ và dịch chuyển đất đá trong điều kiện khai thác bình thường trước khi vách cơ bản sập đổ. Trong bối cảnh việc quan trắc áp lực mỏ lò chợ và không gian thử nghiệm hoạt động giá bị hạn chế, kết quả phân tích sự ổn định giá khung trên mô hình số giúp bước đầu khẳng định sự an toàn của vì chống, và là cơ sở giúp cải tiến đặc tính giá khung phù hợp với các biểu hiện dịch chuyển đá vách cực đoan hơn trong các nghiên cứu tiếp theo.

Nghiên cứu công nghệ thi công vỏ chống lò bằng phun bê tông ướt chiều dày lớn tại các mỏ than hầm lò vùng Quảng Ninh

Nguyễn Văn Công — 2026-04-14

Công nghệ thi công vỏ chống lò bằng phun bê tông ướt với chiều dày lớn là một trong những giải pháp tiên tiến, đã được triển khai rộng rãi tại các quốc gia có nền công nghiệp khai khoáng phát triển như Đức, Mỹ, Nga, Trung Quốc... cũng như được áp dụng hiệu quả tại nhiều công trình ngầm lớn ở Việt Nam trong lĩnh vực giao thông, thủy điện và thủy lợi. Công nghệ này không chỉ góp phần nâng cao mức độ cơ giới hóa trong thi công hầm lò mà còn cải thiện rõ rệt chất lượng kết cấu vỏ chống, tăng tính ổn định và an toàn, đồng thời giảm chi phí xây dựng, rút ngắn thời gian thi công và mở rộng khả năng ứng dụng trong các điều kiện địa chất phức tạp. Trong khuôn khổ bài báo, nhóm tác giả đã tiến hành nghiên cứu tổng quan về quá trình hình thành, phát triển và thực tiễn ứng dụng công nghệ phun bê tông ướt chiều dày lớn trên thế giới và tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất một số sơ đồ công nghệ, đồng bộ thiết bị phù hợp với điều kiện các mỏ than hầm lò vùng Quảng Ninh.

Nghiên cứu xác định một số thông số máy cưa di động dùng trong dây chuyền cán thép vì lò SVP

Đặng Vũ Đinh — 2026-04-14

Theo chiến lược phát triển của ngành Than, hiện nay, sản lượng khai thác chủ yếu là các mỏ than hầm lò. Khi khai thác xuống sâu đòi hỏi công nghệ cũng như thiết bị hỗ trợ chống đỡ, do đó nhu cầu dùng thép vì lò SVP (CBΠ) và một số loại thép hình U, I, L ngày càng lớn. Để đáp ứng được nhu cầu đó Công ty Cổ phần Chế tạo máy – Vinacomin (VMC) đã được đầu tư dây chuyền cán thép vì lò hiện đại với năng suất khoảng 80.000 tấn/năm. Trong dây chuyền cán thép phôi thép được đưa vào lò nung ở nhiệt độ từ 1050°C đến 1150°C sau đó đưa qua lỗ hình để tạo hình dạng sơ bộ của chi tiết. Chi tiết sau quá trình cán định hình có nhiệt độ khoảng 750°C sẽ được máy cưa cắt phân đoạn theo chiều dài tiêu chuẩn, cuối cùng chi tiết được đưa vào khu vực làm nguội trước khi qua máy nắn thẳng để đảm bảo kích thước và chất lượng mong muốn. Trong nghiên cứu này nhóm tác giả tập trung vào công đoạn cưa phân đoạn chi tiết sau giai đoạn cán. Nội dung nghiên cứu đã giới thiệu cấu tạo, nguyên lý làm việc và trình bày một số cơ sở lý thuyết để tính toán thiết kế máy. Bên cạnh đó nghiên cứu đã chỉ ra được mối quan hệ của các thông số trong vận hành máy (chiều sâu cắt, tốc độ dẫn tiến máy, tốc độ cắt,…). Trên cơ sở đó xây dựng được kết cấu 3D của máy và tính toán thiết kế tối ưu của các chi tiết, cụm chi tiết bằng phần mềm NX12. Kết quả nghiên cứu đã đưa ra kết cấu, bộ thông số hợp lý của máy và kết quả này có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong tính toán thiết kế máy cưa di động.

Nghiên cứu đặc tính động lực học phi tuyến tính hộp giảm tốc hành tinh hai cấp sử dụng cho tời trục mỏ

Trần Ngọc Minh — 2026-04-14

Hộp giảm tốc hành tinh được sử dụng rộng rãi cho tời trục mỏ nhờ khả năng truyền mô men lớn, kết cấu nhỏ gọn và hiệu suất cao. Tuy nhiên, trong điều kiện làm việc thực tế với tải trọng lớn và chế độ vận hành biến đổi, hộp giảm tốc hành tinh chịu tác động mạnh của các yếu tố phi tuyến, làm phát sinh dao động phức tạp và ảnh hưởng đến độ ổn định, độ bền và độ tin cậy của thiết bị. Trong nghiên cứu này, mô hình của hộp giảm tốc hành tinh hai cấp của tời trục mỏ JK2.5×2.0 được xây dựng trên phần mềm CAD 3D (Inventor, Solidworks), đồng thời, mô hình động lực học của hệ truyền động được thiết lập trên cơ sở phần mềm mô phỏng động lực học đa vật thể CAE (Ansys Workbench) để nghiên cứu động lực học của hệ thống. Bài toán động lực học va chạm được giải bằng bộ giải LS-DYNA theo phương pháp động lực học phi tuyến, cho phép mô phỏng chính xác quá trình tiếp xúc – tách rời, trượt – lăn, truyền xung lực và lan truyền sóng ứng suất trong thời gian ngắn. Kết quả mô phỏng cho thấy, quá trình va chạm làm xuất hiện các đỉnh lực tiếp xúc và ứng suất động lớn tại một số cặp ăn khớp đặc trưng, biên độ dao động tăng mạnh theo mức xung kích và độ lớn khe hở, dẫn đến nguy cơ tập trung ứng suất và hư hỏng sớm ở vùng chân răng và bề mặt tiếp xúc. Đồng thời, kết quả mô phỏng động lực học cũng chỉ ra rằng va đập ăn khớp giữa bánh răng hành tinh cấp hai và vành răng là nguồn gây rung động chủ yếu, trong thực tế sản xuất, có thể giảm thiểu va đập ăn khớp bánh răng bằng cách lựa chọn các phương thức bôi trơn khác nhau. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn tham số kết cấu, thiết kế tối ưu khe hở – độ cứng hệ, cũng như đề xuất giải pháp giảm chấn và nâng cao độ ổn định động lực học của hộp giảm tốc hành tinh sử dụng trong tời trục mỏ…

Tính toán thiết kế và kiểm nghiệm bền van cửa điện phòng nổ DN300 chịu áp lực cao trong khai thác mỏ hầm lò

Trần Viết Linh — 2026-04-14

Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu thiết kế, tính toán và mô phỏng kiểm nghiệm bền cho van cầu điện phòng nổ DN300, phục vụ hệ thống bơm thoát nước tại các mỏ than hầm lò có điều kiện làm việc khắc nghiệt. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các thông số hình học tối ưu và lựa chọn vật liệu thép không gỉ SUS 304 nhằm chống ăn mòn trong môi trường nước a xit. Bằng phương pháp tính toán giải tích kết hợp với mô phỏng, nhóm tác giả đã xác định được chiều dày đĩa van cần thiết là 110 mm và chiều dày nắp van là 12 mm để chịu được áp suất làm việc 6,4 MPa. Kết quả mô phỏng cho thấy ứng suất và chuyển vị của thân van nằm trong giới hạn cho phép (chuyển vị lớn nhất 0,0289 mm), đảm bảo độ tin cậy và an toàn phòng nổ theo tiêu chuẩn TCVN và QCVN hiện hành.

Nghiên cứu ảnh hưởng của các thông số chế độ cắt đến chất lượng bề mặt và lực cắt khi tiện thép hợp kim SKD11 trên máy tiện CNC

Lê Thị Hồng Thắng — 2026-04-14

Thép SKD11 là loại thép công cụ hợp kim cao, được sử dụng phổ biến trong chế tạo khuôn mẫu nhờ độ cứng và khả năng chống mài mòn vượt trội. Tuy nhiên, việc gia công thép SKD11 sau nhiệt luyện (tiện cứng) gặp nhiều thách thức do lực cắt lớn và nhiệt cắt cao. Bài báo này trình bày nghiên cứu thực nghiệm nhằm đánh giá ảnh hưởng của các thông số chế độ cắt (vận tốc cắt vc, lượng tiến dao fz, chiều sâu cắt ap) đến độ nhám bề mặt (Ra) và tải trọng trục chính (Load SPL) khi tiện trên máy CNC bằng mảnh cắt hợp kim Sumitomo. Sử dụng phương pháp thiết kế thực nghiệm Taguchi với mảng trực giao L_9, kết quả phân tích phương sai (ANOVA) cho thấy lượng tiến dao fz là yếu tố chi phối mạnh nhất đến độ nhám bề mặt với mức đóng góp 99,60%. Trong khi đó, chiều sâu cắt ap ảnh hưởng quyết định đến tải trọng trục chính với mức đóng góp 62,76%. Nghiên cứu đã xây dựng thành công các phương trình hồi quy bậc 2 với độ tin cậy cao (R2 > 96%). Bộ thông số tối ưu được xác định là vc = 130 m/phút, fz = 0,12 mm/r và ap = 1,0 mm, cho phép đạt chất lượng bề mặt tương đương mài tinh (Ra = 0,642 µm) trong khi vẫn đảm bảo an toàn tải trọng máy.

Nghiên cứu tính toán, lựa chọn xi lanh thủy lực hệ thống nâng cửa van cung của hồ chứa nước Núi Ngang – tỉnh Quảng Ngãi

Lê Thị Hồng Thắng — 2026-04-14

Hiện nay, nhu cầu sử dụng các thiết bị nâng hạ phục vụ trong các ngành kinh tế của nước ta rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực thuỷ điện, thuỷ lợi. Tại Việt Nam, theo thống kế đang có 385 công trình thủy điện vận hành với trên 600 hồ thủy điện. Ngành thủy lợi đang quản lý, khai thác hơn 6.750 hồ chứa với các loại dung tích khác nhau và hàng chục ngàn cửa van (cửa van phẳng, cửa van cung) các loại phục vụ công tác điều tiết nước. Để nâng hạ các cửa van này, thiết bị nâng có thể là xi lanh, tời, trục ren.
Hồ Núi Ngang, tỉnh Quảng Ngãi là một trong những hồ chứa nước thủy lợi quan trọng thuộc huyện Ba Tơ, nay là xã Ba Động, là hồ chứa lớn thứ 3 trong tỉnh cùng các hồ Nước Trong, hồ Liệt Sơn. Hồ được đưa vào sử dụng từ năm 1997 đến nay với trữ lượng nước đạt trên 19 triệu m3 nước. Để điều tiết nước, công trình hồ Núi Ngang sử dụng hệ thống thủy lực với 03 cửa van cung có thông số kỹ thuật BxH = (8x5)m, mỗi cửa sử dụng 02 xi lanh thủy lực lực nâng 25,5 Tấn để nâng hạ các cửa van này. Đến nay, sau gần 30 năm hoạt động, các thiết bị hệ thống xi lanh thủy lực đã xuống cấp cần nghiên cứu lựa chọn thay thế với các thiết bị công nghệ hiện đại ngày nay nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, chủ động ứng phó với điều kiện biến đội khí hậu ngày một phức tạp.

Ứng dụng dữ liệu vệ tinh SENTINEL 5P xác định nồng độ SO2 trong không khí khu vực tỉnh Lào Cai

Đinh Thị Thu Hiền — 2026-04-14

Lào Cai là một địa phương có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng, nhất là tại khu công nghiệp Tằng Loỏng, nơi tập trung nhiều cơ sở luyện kim, hóa chất và hoạt động giao thông - công nghiệp nặng. Các hoạt động này đã làm gia tăng áp lực lên chất lượng không khí tại địa phương, ảnh hưởng tới môi trường sống của người dân. Bài báo này trình bày kết quả ứng dụng dữ liệu vệ tinh Sentinel 5P với bộ cảm biến TROPOMI để xác định nồng độ SO2 trong không khí khu vực tỉnh Lào Cai giai đoạn 2019-2024. Quá trình xử lý dữ liệu được thực hiện trên nền tảng điện toán đám mây Google Earth Engine (GEE), sau đó được biên tập thành bản đồ phân bố nồng độ SO2 theo quý và năm. Kết quả nhận được cho thấy có sự phân hóa rõ rệt về không gian và thời gian của nồng độ SO₂ tại Lào Cai. Đây là nguồn thông tin khách quan và hiệu quả phục vụ công tác quản lý, giám sát chất lượng môi trường không khí tại khu vực nghiên cứu.