Hiệp định bảo tồn, sử dụng bền vững đa dạng sinh học ở các vùng biển ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia (BBNJ): Cơ hội và thách thức cho Việt Nam

Tóm tắt

Sau gần hai thập kỷ đàm phán, Hiệp định Bảo tồn và sử dụng bền vững đa đạng sinh học (ĐDSH) ở vùng biển tại các vùng nằm ngoài quyền tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ) được chính thức thông qua ngày 19/6/2023 tại khóa họp thứ 5 Hội nghị liên Chính phủ của Liên hợp quốc (LHQ) về ĐDSH biển, với các quy định về nguồn gen biển; công cụ quản lý theo vùng; đánh giá tác động môi trường; xây dựng và chuyển giao công nghệ biển. Đây là Hiệp định thứ ba được đàm phán, ký kết trong khuôn khổ Công ước Luật biển năm 1982 (UNCLOS), được xây dựng dựa trên tinh thần kế thừa và phát triển các quy định của UNCLOS 1982 về nghĩa vụ bảo vệ, gìn giữ môi trường biển, xác định nghĩa vụ hợp tác giữa các quốc gia trong việc bảo vệ ĐDSH và chống suy thoái các hệ sinh thái (HST) ở đại dương. Điều đó tái khẳng định vai trò, tầm quan trọng của UNCLOS - Văn kiện được coi là “hiến pháp” về biển - cơ sở pháp lý để xử lý, giải quyết mọi hoạt động trên biển và đại dương. Ngày 20/9/2023, trong khuôn khổ hoạt động của Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 78, tại New York (Mỹ), gần 70 quốc gia đã ký kết Hiệp định. Nhận thức được tầm quan trọng của việc quản trị đại dương toàn cầu, Việt Nam cũng đã tham gia ngay từ đầu vào tiến trình đàm phán Hiệp định BBNJ và chính thức phê chuẩn Hiệp định vào ngày 9/6/2025.