Chữ viết tiếng Ve

Tóm tắt

Ve là tên tự gọi (autonym) của một nhóm dân tộc thiểu số sinh sống tại xã miền núi Đắc Pring, thành phố Đà Nẵng. Dân số của nhóm này có hơn 2.000 người nói bản ngữ, và ngôn ngữ của họ thuộc họ ngôn ngữ Bahnaric. Trong bài báo này, một hệ thống chữ viết cho tiếng Ve được xây dựng dựa trên chữ quốc ngữ tiếng Việt, có bổ sung thêm hai chữ cái j và w. Nghiên cứu trước hết phân tích khái niệm “chữ viết” và mô tả bản chất của các hệ thống chữ viết trên thế giới trong tiến trình lịch sử. Tiếp đó, một phương án chính tả sơ bộ cho tiếng Ve được đề xuất, tập trung vào cách ghi các loại từ khác nhau trong ngôn ngữ này. Dữ liệu được thu thập trong ba đợt điền dã (năm 2020, 2023, 2025) thuộc ba đề tài nghiên cứu ngôn ngữ học do Viện Ngôn ngữ học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tài trợ: (1) Khảo sát hệ thống nguyên âm Jeh - Triêng (nghiên cứu trường hợp tiếng Ve tại huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam) (2020); (2) Nghiên cứu âm vị học tiếng Ve qua các làng tại các xã Đắc Pre và Đắc Pring, Nam Giang (2022); (3) Xây dựng hệ thống chữ viết cho tiếng Ve tại huyện Nam Giang (2025).